فروشگاه ساز فایل و همکاری در فروش سل یو
کاربردھیدرولیک درصنعت - ساخت و تولیدWeblog, Persian,Iran, Iranian, Farsi, Weblogs">
لینک های وب
..
پروژه دیفرانسیل

دانلود پروژه تحقیقاتی با موضوع دیفرانسیل

دانلود پروژه دیفرانسیل
تحقیق کوپلینگ ها و کلاچ ها

تحقیق در مورد کوپلینک ها و کلاچ ها

دانلود تحقیق کوپلینگ ها و کلاچ ها
کتاب ریاضیات مهندسی پیشرفته اونیل

دانلود کتاب ریاضیات پیشرفته اونیل

دانلود کتاب ریاضیات مهندسی پیشرفته اونیل
شکل دهی هیدروفرمینگ یا Hydroforming

تحقیق شکل دهی فلزات با موضوع هیدروفرمینگ

دانلود شکل دهی هیدروفرمینگ یا Hydroforming
پاورپوینت مدیریت خطوط کالا، نام های تجاری و بسته بندی (فصل پانزدهم كتاب اصول بازاریابی كاتلر )

عنوان دانلود پاورپوینت مدیریت خطوط کالا، نام های تجاری و بسته بندی (فصل پانزدهم كتاب اصول بازاریابی كاتلر )
دسته مدیریت (مدیریت بازاریابی)
فرمت پاورپوینت (قابل ویرایش)
تعداد اسلاید 22 اسلاید
كتاب اصول بازاریابی تالیف فیلیپ كاتلر و گری آرمسترانگ از جمله منابع مهم درس مدیریت و اصول بازاریابی در سطح كارشناسی و كارشناسی ارشد می باشد این فایل شامل

دانلود پاورپوینت مدیریت خطوط کالا، نام های تجاری و بسته بندی (فصل پانزدهم كتاب اصول بازاریابی كاتلر )
دانلود پاورپوینت تجزیه و تحلیل اقتصاد بازار (فصل دوازدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)

عنوان دانلود پاورپوینت تجزیه و تحلیل اقتصاد بازار (فصل دوازدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دسته مدیریت سرمایه گذاری، مدیریت سرمایه گذاری پیشرفته مدیریت مالیحسابداری اقتصادفرمت پاورپوینت(Powerpoint)
تعداد اسلاید 14 اسلاید
کتاب مدیریت سرمایه گذاری تالیف جونز ترجمه دکتر رضا تهرانی و عسکر نوربخش از جمله منابع مهم درس

دانلود دانلود پاورپوینت تجزیه و تحلیل اقتصاد بازار (فصل دوازدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دانلود پاورپوینت قیمت و بازده اوراق قرضه (فصل هفدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)

عنوان دانلود پاورپوینت قیمت و بازده اوراق قرضه (فصل هفدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دسته مدیریت سرمایه گذاری، مدیریت سرمایه گذاری پیشرفته مدیریت مالیحسابداری اقتصاد
فرمت پاورپوینت(Powerpoint)
تعداد اسلاید 39 اسلاید
کتاب مدیریت سرمایه گذاری تالیف جونز ترجمه دکتر رضا تهرانی و عسکر نوربخش از جمله منابع مهم درس مدی

دانلود دانلود پاورپوینت قیمت و بازده اوراق قرضه (فصل هفدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دانلود پاورپوینت تصمیم گیری و حل مسأله (فصل چهارم کتاب مبانی سازمان و مدیریت رضائیان)

عنوان دانلود پاورپوینت تصمیم گیری و حل مسأله (فصل چهارم کتاب مبانی سازمان و مدیریت رضائیان)
فرمت پاورپوینت (قابل ویرایش)
تعداد اسلاید 33 اسلاید
دسته مدیریت( مبانی سازمان و مدیریت اصول مدیریت مدیریت عمومی)
طراحی با سالایدهای بسیار زیبا
کتاب مبانی سازمان و مدیریت دکتر علی رضائیان از جمله ی مهمترین منابع درس مبانی سازمان و مدیریت، اصول مدیریت و

دانلود دانلود پاورپوینت تصمیم گیری و حل مسأله (فصل چهارم کتاب مبانی سازمان و مدیریت رضائیان)
جزوه آموزشی رویكردی به نگهداری و تعمیر برنامه ریزی شده سطح1

فهرست مندرجات
عنوان صفحه
بخش اول اهداف نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده
1 مقدمه 3 1
5 BS 2 نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده و تقسیمبندی 1
3 مزایای نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده 11 1
بخش دوم فازبندی پروژه طراحی و اجرای سیستم نگهداری و تعمیر
بخش سوم طراحی سیستم نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده
1 ایجاد سیستم 21 3
2 طراحی فرمها و ساختار اطلاعاتی

دانلود جزوه آموزشی رویكردی به نگهداری و تعمیر برنامه ریزی شده سطح1


امروزه در صنعت جدید تمام بر کشف و تکامل سیستمهای مدرنی است که هر روز بیشتر از
پیش تکامل یافته و بتوانند بخوبی جایگزین نیروی انسانی در اکثر مراحل تولید مانند راهبری ، مراقبت ،
کنترل ، هدایت و ... گردند . این مجموعه در خدمت اتوماتیزه کردن ،صنایع بوده و نقش به سزایی در
پایین آوردن قیمت تولید ، دقت اندازه و یکنواخت بودن تمام قطعات تولیدی را بر عهده دارد.
برای اتوماسیون کردن ، به جریان انرژی هدایت شدهای نیاز است که به سهولت در دسترس
بوده و به سادگی قابل انتقال و کنترل باشد. برای این منظور از سیستمهای هیدرولیکی ، پنوماتیکی و یا
الکترونیکی استفاده مینمایند.

فایل : pdf
حجم : 2.14 MB
برای دانلود کلیک کنید .
لطفا در صورت خرابی لینک دانلود اطلاع دهید .
.......................................................................................................
هر یک از سیستمهای فوق ممکن است که به تنهایی مورد استفاده قرار گرفته و یا برای داشتن
راندمان بهتر ، از ترکیب دو و یا چند سیستم به طور همزمان کمک گرفته شود . در این صورت از
هیدروپنوماتیک ، الکتروهیدرولیک ، الکتروپنوماتیک و یا ترکیب یکی از آنها با سیستم الکترونیک
صحبت میشود.
از آنجایی که در صنایع تولیدی معمولاً نیاز به نیروی مکانیکی وجود دارد ، تمام سیستمهای
فوق به نحوی با مکانیک نیز سر و کار پیدا میکنند.


در هر یک از سیستمهای فوق با تبدیل ، هدایت ، کنترل و جریان انرژی به کمک وسایلی

مخصوصبخود انجام میگیرند که در جدول زیر مقایسه آنها را مشاهده مینمایید.
هیدرولیک پنوماتیک الکتروتکنیک الکترونیک
منبع انرژی
الکتروموتور ،
موتورهای
احتراقی
الکتروموتور ،
موتورهای
احتراقی
شبکه برق ، باطری شبکه برق
، باطری
مبدل انرژی پمپ کمپرسور موتورژنراتور ،
یکسو کننده
موتورژنرا
تور ،
یکسو
پنوماتیک هیدرولیک
الکترونیک الکتروتکنیک
مکانیک
اتوماسیون
تنظیم وهدایت کننده  

خطوط انتقال انرژی لوله ، شیلنگ لوله ، شیلنگ کابل برق سیم برق

انتقال دهنده انرژی روغن هوا الکترون الکترون
هدایت و تنظیم
کنندههای سیستم
انرژی
عضو هدایت کننده
عضو تنظیم کننده
عضو فرمان دهنده
شیرها :
شیر راهدهنده
هیدرولیکی
شیرهای تنظیم
فشار و جریان
هیدرولیکی
شیرهای دستی و
مکانیکی
(بادامک،طبلک)
راهدهنده
شیرها :
شیر راهدهنده
پنوماتیکی
شیرهای تنظیم
فشار و جریان
پنوماتیکی
شیرهای دستی و
مکانیکی
(بادامک،طبلک)
راهدهنده
رله ها ، محافظه ها :
شوتس قدرت ،
مغناطیس
رله ، رله زمانی
کلیدها
کلیدهای خازنی و
سلفی
دیودها ،
ترانزیستور
ها:
............
کلیدهای
ترانزیستور
ی،
عضوهای
زمان
،خازن
فتو دیود ،
فتوسل
مبدل انرژی
(عضو محرک)
موتور هیدرولیکی
(حرکت دورانی)
سیلندر
هیدرولیکی
(حرکت خطی)
تبدیل کننده فشار
موتور پنوماتیکی
(حرکت دورانی)
سیلندر پنوماتیکی
(حرکت خطی)
تبدیل کننده فشار
الکترو موتور ،
مغناطیس
...............

هیدرولیک

لغت هیدرولیک از کلمه یونانی هیدرو به معنی آب گرفته شده و تحت این نام بطور کلی از
قوانین مربوط به تعادل مایعات ساکن (هیدرو استاتیک) و یا در حال حرکت (هیدرو دینامیک)صحبت
به میان میآید ؛ ولی این بحث در صنعت ، انتقال و هدایت نیروها و حرکات به وسیله یک سیال را در
برمیگیرد.
دامنه کاربرد هیدرولیک در صنعت بسیار وسیع میباشد ؛ ولی میتوان آن را به سه گروه اصلی ؛
هیدرولیک صنایع ، هیدرولیک خودروها و هیدرولیک پروازی تقسیم نمود:
-1 هیدرولیکصنایع: کاربرد هیدرولیک در ماشین آلاتی که در محل ثابتی نصب میگردند؛
باعث پدید آمدن اصطلاح هیدرولیک صنایع گردیده است . بکار برنده عمده این نوع هیدرولیک بیشتر
از همه سازندگان ، ماشینهای ابزار براده برداری (مانند ماشینهای لنگ ، سنباده ،اره ،صفحه تراش ،مته
،خان کشی، فرز ، فرز کپی ، تراش و انواع ماشینهای رولرور کپی تراش) و همچنین ماشینهای ابزاری
که در خدمت فرم دادن با روشهای بدون براده برداری میباشند (مانند پرسها ،ماشینهای خم کاری و
ماشینهای مختلف ورق کاری) هستند ؛ بعنوان مثال از سال 1961 تا 1970 در آلمان کاربرد هیدرولیک و
پنوماتیک در این گونه ماشینها به 400 درصد افزایش یافته است . کاربرد هیدرولیک در صنایع کوره
کاری و صنایع ذوب و استخراج نیز روز افزون بوده و علاوه بر آن در صنایع مونتاژ ، بسته بندی و
صنایع غذایی نیز کاربرد زیادی دارد.

-2 هیدرولیکخودروها: در صنایع اتومبیل سازی ، کشتی سازی ، جرثقیلهای سیار و

همچنین صنایع ساختمانی و کشاورزی نیز از هیدرولیک استفاده میگردد.
وسایل هیدرولیکیای که در این بخش بکار میروند بایستی علاوه بر سادگی ، قوی و پر
مقاومت بوده و در مقابل ارتعاشات نیز حساس نباشد.
-3 هیدرولیکپروازی: صنایع هواپیما سازی و فضایی (موشکها) نیز از هیدرولیک
استفاده مینمایند . وسایلی که در این بخش مورد استفاده قرار میگیرند بایستی دارای مرغوبیت بیشتر ،
وزن کمتر (توان وزنی) عکس العمل سریع و دقت عمل زیادی باشند . توسعه ، تکمیل و خصوصیات
این وسایل باعث گردیده است که در سایر گروهها (هیدرولیک صنایع و هیدرولیک خودروها) نیز
هرجا به دقت عمل و اطمینان بیشتری نیاز باشد از آنها استفاده نمود.
لازم به تذکر است که کاربرد هیدرولیک منحصر به گروههای فوق نبوده بلکه در موارد متعدد
دیگری مانند بالابرندهها و وسایل کمکیای که خود مستقیماً کاری نکرده ولی در خدمت عملیات
دیگری میباشند نیز مورد استفاده دارند که در زیر در زیر نمونههایی از آنها را مشاهده مینمایید.

تا سیسات هیدرولیکی: معمولاً یک سیستم هیدرولیکی صرف نظر از جزییات آن از قسمتها،
وسایل و عواملی مانند مخزن ، فیلتر ، لوله مکش ، ماشین مبدل انرژی (موتور ، سیلندر ، مبدل فشار) و
لوله برگشت تشکیل گردیده است.

-1 مخزن و متعلقات آن: یک مخزن هیدرولیکی وظیفه تامین سیال مورد نیاز سیستم بمقدار
کافی ، تصفیه (فیلتر کردن) هوا و سیال (منتقل کننده انرژی)، انتقال حرارت و خنک کردن سیال را
بعهده دارد. علاوه بر آن در مواردی که ماشین مبدل انرژی و سایر وسایل بر روی آن نصب میگردد ،
بایستی بتواند وزن آنها را بخوبی تحمل کرده و محل کافی در روی آن برای این منظور وجود داشته
باشد.
-1 واشر در مخزن
-2 فیلتر هوا
-3 محل اتصال لوله برگشت
-4 در مخزن
-5 محل ریختن روغن
-6 فلانش (محل اتصال) در مخزن
-7 فیلتر با توری ریز
-8 لوله مکش
-9 پیچ تخلیه سیال
-10 واشر آب بندی
-11 لوله تخلیه
-12 روغن نما (مقدار ماکزیمم)
-13 روغن نما (مقدار مینیمم)
-14 دهانه قیفی فرم
-15 لوله برگشت
-16 صفحه آرام کننده
-17 فیلتر توری

سیستم مخزن هیدرولیک ونقش مداری آن بهمراه فیلتروستگاه مبدل انرژی

فیلترها: فیلترها وظیفه دارند که از ورود گرد و غبار و همچنین کثافات به داخل روغن

جلوگیری کرده و علاوه بر آن در هنگام برگشت و عبور روغن از مخزن و کلیه اجسام شناوری را که
ممکن است وارد مدار شده و میتوانند به وسایل مختلف سیستم آسیب برسانند ، از آن جدا نمایند.
فیلترها دارای انواع گوناگونی میباشند که آنها را بر مبنای کاربردشان میتوان به نامهای فیلتر
مکش ، فیلتر فشاری ، فیلتر جریان فرعی ، فیلتر برگشت و فیلتر هوا نامید . علاوه بر آن میتوان آنها را
برحسب جنس نیز به فیلترهای توری دار ، فیلترهای شکاف دار و فیلترهای مغناطیسی نیز تقسیم نمود
که قابل شستشو میباشند؛ فیلترهای دیگری نیز یافت میشوند که جنس آنها از مواد بافته شده ، نمدی
و فلزات پخته بوده و قابل شستشو و تمیز کردن نمیباشد ؛ بلکه در صورت اشباع حتماً باید تعویض
گردند .
توجه- فیلترهای مکش را بایستی به دفعات تمیز و بازرسی نمود ؛ زیرا کثیف بودن آنها ، روی
جریان و فشار پمپ تاثیر گذارده و از راندمان سیستم میکاهد.
-2 دستگاه مبدل انرژی: دستگاههای مبدل انرژی از دو قسمت اصلی موتور محرک و پمپ
تشکیل شده و به وسیله یک کلاج به یکدیگر متصل میباشند.
موتور محرک این دستگاهها اکثراً الکتروموتور بوده ولی ممکن است که از یک موتور احتراقی
نیز برای این منظور استفاده شده باشد.
پمپهای هیدرولیکی- پمپ ها وظیفه دارند که انرژی مکانیکی موتور محرک خود را به انرژی
هیدرولیکی تبدیل نمایند.
اساس کار تمام پمپها مشابه بوده و در آنها به کمک چرخدندهها ، پرهها و یا پیستونها مایع
متراکم میگردد. بر این اساس میتوان پمپهای هیدرولیکی را در مقایسه با ماشین جریان دهنده
(پمپهای دوار) ، ماشینهای متراکم کننده نیز نامید؛ که در جدول زیر تفاوتهای مهم این دو گروه را
مشاهده مینمایید.
ماشینهای متراکم کننده ماشینهای جریان دهنده
مقدار جریان مایع کم زیاد
فشار مایع زیاد کم
آببندی بین فضای مکش و فشار خوب بد

نتیجه: دبی هرگز تحت تاثیر فشار

قرار نمیگیرد.
دبی با افزایش فشار بمقدار
زیادی کم میگردد.
انتقال انرژی بمقدار زیاد بستگی
دارد به:
انرژی فشار=انرژی پتانسیل
(بر اساس هیدرواستاتیک)
انرژی جریانی=انرژی سینتیک
(بر اساس هیدرودینامیک)
پمپهای جریان ثابت و پمپهای جریان متغیر (قابل تنظیم) – بوسیله تاثیر تراکم میتوان
پمپها را بخوبی طراحی کرد که در زمان معینی بتوانند مقدار معینی سیال(روغن) را جابجا نماید. این
نامیده و آن مقدار جریانی است که در واحد زمان جابجا میگردد. مقدار دبی ( Q ) جریان را دبی
بستگی مستقیم دارد به حجم جابجایی (گنجایش) و عده دوران پمپ.
از آنجایی که معمولاً عده دوران پمپها تغییر نکرده و مقدار دبی ثابت میباشد، میتوان با تغییر
حجم جابجایی پمپ ، مقدار دبی را در صورت لزوم تغییر داد. بنابراین میتوان پمپها را بر اساس
آنکه دارای حجم جابجایی ثابت و یا متغیر باشند ، به دو گروه پمپ با جریان ثابت و جریان متغیر
تقسیم نمود.
پمپهای جریان ثابت پمپهای جریان متغیر
دبی جریان ثابت متغیر
جهت جریان یک طرفه دو طرفه
علامت مشخصه
ساختمان و طرز کار پمپهای هیدرولیکی: تقسیم بندی و نامگذاری پمپهای هیدرولیکی
بر مبنای مکانیزمی انجام میگیرد که بر اساس آن عمل رانش صورت میپذیرد. این پمپها را میتوان
به سه گروه پمپهای دنداهدار ، پره دار و پیستونی تقسیم نمود که از میان آنها پمپهای دندانه دار برای
جریان ثابت و پمپهای پرهای و پیستونی در جریانهای متغیر (قابل تنظیم) نیز کاربرد دارند.

در جدول زیر شکل ساده این گونه پمپها را به همراه سرز کار ، خصوصیات و کاربردهایشان

مشاهده مینمایید.
نوع پمپ و شکل ساده آن طرز کار خصوصیات و کاربرد
پمپ با چرخ دنده خارجی بوسیله گردش چرخ دندانهها، روغن
به فضای بین ( S ) از فضای مکش
دندانهها مکیده شده و در طرف
مقابل در اثر درگیری دندانه ها از
بین آنها خارج وبه بیرون رانده می
نیز (D) شود. این قسمت فشار
گویند.
ساده ، پرقدرت، قیمت
مناسب، مطمئن، قابل
طراحی با چند چرخ
دنده برای فشارهای تا
200 بار در تمام زمینه
های ماشین سازی
پمپ با چرخ دنده داخلی
اساس کارآن مشابه پمپ های فوق
بوده ودراینجا نیزروغن ازفضای
به فضای بین دندانه ها (S) مکش
جویان یافته درسمت دیگر به فضای
رانده می شود. قسمت (D) فشار
برای جداسازی فضای (F) هلالی
مکش و فشار در نظر گرفته شده
کم سر وصدا
آب بندی خوب
برای فشارهای تا 315
باراست
پمپ حلقهای دندانه دار
حلقه دندانه دار این پمپ ها یک
دندانه بیشتر از چرخ دندانه دار
وسطی داشته و فرم دندانه های آنها
بنحوی طراحی شده است که دندانه
های چرخ وسط بتواننند به تنهایی
با دندانه های معلقه تمامی پیدا کنند.
دراینجا نیز براساس گردش چرخها ،
روغن از فضای مکش به فضای فشار
رانده میشود.
کم سر و صدا
آب بندی خوب
برای فشارهای تا 100
بار
پمپ پیچی در این پمپ ها روغن از فضای
مکش به فضای خالی بین دندانه های
پیچ وپوسته پمپ وارد شده وبه
فضای فشار رانده می شود.
بی سر و صدا، جریان
روغن با نوسان کم،
رازمان کم بدلیل
اصطکاک زیاد، برای
فشارهای تا 200 بار ،
ماشینهای ابزار ظریف
پمپ پره دار دو طرفه با جریان
خارجی
وبه هنگام گردش ، قسمت گردنده
پره ها در اثر نیروی گریز از مرکز به
جداره خارجی فشرده شده وبدلیل
تغییر حجم فضای بین پره ها وجداره
روغن از قسمتهای مکش، مکیده
شده وبه قسمتهای فشار رانده می
شود. برای آنکه نیروی وارد به
یاتاقان محور گردنده این پمپ ها
یکدانه نبوده وبه آنها بار اضافی وارد
نیازد،معمولاً آنها را طوری طراحی
می کنند که عمل مکش و رانش در
اصطکاک کم،
راندمان خوب،
جریان روغن با نوسان
خیلی کم،
بی سرو صدا
برای فشارهای تا 125 بار

دو طرف توأماً انجام گیرد. در این
حال دیگر نمی توان این پمپ ها را
برای جریانهای متغیر در نظر گرفت.
پمپ پره دار یک طرفه با جریان
داخلی
در اینجا نیز پره ها بدلیل نیروی گریز
از مرکز به جداره فشرده شده و
بدلیل خارج از مرکز بودن قسمت
گردنده و پوسته می توانند فضاهای
متغیری را بوجود آورند. این تغییر
فضای بین پره ها در یک سمت
باعث مکش در سمت دیگر باعث
رانش روغن می گردد. مجرای مکش
وفشار روغن متصل به قسمت میانی
چرخ پره دار بوده و از آنجا از طریق
سوراخهایی به فضای بین پره ها
جریان یافته ودر سمت فشار از
فضای بین پره ها جریان یافته و در
سمت فشار از فضای بین پره ها به
قسمت فشاری میانی داخل می شود.
بوسیله تغییر فاصله مرکزین چرخ و
پوسته می توان حجم جابجایی این
پمپ ها را تغییر داده ویا جهت
نیروهای داخلی این
پمپ ها متعادل نبوده
وبه همین دلیل از آنها
معمولاًبرای فشارهای کم
استفاده می گردد.

مکش و فشار را تعویضنمود.
پمپ پیستونی محور با صفحه
مورب گردان
به کمک صفحه مورب دواری می
توان در این پمپ ها ، پیستونها را به
ترتیب به عقب و جلو راند، با این
ترتیب پیستونها در هنگام عقب رفتن
روغن را از فضای مکش بدون سیلند
مکیده ودر سمت دیگر در موقع جلو
رفتن، روغن را به فضای فشار می
رانند.
با تغییر زاویه انحراف صفحه مورب
می توان در این پمپ ها وبی مورد
لزوم را تنظیم کرده و یا حتی جهت
جریان را تعویضنمود.
بدلیل امکان دقت زیاد
در هنگام ساخت ، آب
بندی خوبی داشته و به
همین دلیل دارای
راندمان زیادی می باشد .
برای فشارهای تا 400
بار صنایع حمل ونقل ،
وسائط نقلیه و ماشینهای
افزار
پمپ پیستونی شعاعی با جریان
داخلی
بوسیله حرکت دورانی قسمت
گردنده این پمپ ها ، پیستونهای
مدار شده در داخل آن در اثر نیروی
گریز از مرکز به جداره پمپ فشرده
شده و بدلیل خارج از مرکز بودن
پوسته و قسمت گردنده ، فضای
متغیری را در داخل سیلندرها بوجود
می آورند. وجود ارتباط بین فضای
سر پیستونها با قسمتهای مکش و
فشار، باعث می شود که روغن
از فضای مکش میانی مکیده شده
ودر طرف دیگر به فضای فشار رانده
شود. در اینجا نیز می توان با تغییر
راندمان خوب، توان
زیاد، برای فشارهای تا
630 بار صنایع حمل
ونقل، وسائط نقلیه و
ماشینهای افزار
کاربردھیدرولیک رصنعت تھیھ کننده : عزمی
١۴
فاصله مرکزیت، دبی را تغییر داده و
یا با انتقال مرکز پوسته به قسمت
مقابل، جهت جریان را تعویضنمود.
پمپ پیستونی پشت سر هم در این پمپ ها ، پیشونها بوسیله یک
میل لنگ حرکت رفت و برگشتی
داشته و روغن از طریق سوپاپهای
مکش به داخل مکیده شده و سپس
از طریق سوپاپهای خروجی به خارج
رانده می شود.
مورد استفاده اصلی این
پمپ ها بعنوان پمپ
های تزریقی (مانند پمپ
انژکتورموتورهای دیزل)
می باشد . برای
فشارهای تا 500 بار
می باشد. البته بایستی بین فشاری که (P) یکی از عوامل مهم مشخصه وسایل هیدرولیکی فشار
یک مایع تحت تأثیر نیروی وزن خود به کف مخزن خود وارد می آورد (فشار هیدرو استاتیکی)
وفشاری که تحت تأثیر یک نیروی خارجی پدید می آید تفاوت نائل شد.
الف – فشار هیدرو استاتیکی : حاصل تقسیم نیرویی که از طرف وزن ستونی از مایع
وارد می آید ، فشار هیدرواستاتیکی نام دارد. A بر کف مخزنی به سطح h به ارتفاع (FG)
A
F
P = G
بدست آمده و (F=m.a) میدانیم که براساس قانون نیوتن نیرو از حاصلضرب جرم در شتاب
9 / این مقدار در محاسبه نیروی وزن از حاصلضرب جرم در شتاب ثقل زمین( 81 2
s
قابل محاسبه ( g = m
میباشد.
F m g G = ´
کاربردھیدرولیک رصنعت تھیھ کننده : عزمی
١۵
حال با توجه به اینکه می توان جرم را از حاصلضرت حجم در جرم مخصوصمحاسبه کرده و
حجم نیز از حاصلضرب سطح در ارتفاع بدست می آبد ، با جانشین کردن مقادیر آنها می توان فشار
هیدو استاتیکی را چنین محاسبه کرد.
P h g
A
V g
A
m g
A
F
P G Þ = ´ ´
´ ´
=
´
= = r
r
شتاب ثقل g جرم مخصوصو r ارتفاع ستون مایع ، h، فشار هیدرواستاتیکی P در رابطه فوق
زمین بوده و چنانچه مشاهده می شود مقدار این فشار به فرم واندازه سطح کف مخزن بستگی ندارد.
بر A ب – فشار حاصل از یکنیروی خارجی : اگر نیرویی از طریق یک پیستون به سطح
ایجاد می نماید که مقدار آن در (P) روی مایع موجود در یک مخزن بسته وارد آید، بر آن فشاری
جمیع جهات به یک اندازه می باشد . این تعریف بنام اصل پاسکال معروف بوده ویکی از اصول مهم
هیدرولیک می باشد.
A
P = F
و واحد سطح بر حسب متر (N) واحد نیرو بر حسب نیوتن SI واحدهای فشار : در سیستم
m بوده و در نتیجه واحد فشار بر حسب نیوتن بر متر مربع ( 2 ( m مربع ( 2
N ) خواهد شد که آنرا
می نامند. (Pa) پاسکال
Pa
m
1 N 1 2 =

ازآنجاییکه واحد پاسکال بدلیل کوچکی مشکلاتی رادر صنعت بدلیل استفاده ازاعداد بزرگ

استفاده میگردد. (bar) میتواندبوجودآورد، معمولاًبرای سنجش فشاردردیگری بنام بار
2
5
2 1 10 10
m
N
cm
bar = N =
البته امروزه نیز ممکن است به وسایل وارداتی برخورد نمایید که در آنها از واحدهای دیگری
استفاده گردد که در سیستم های قبلی توصیه شده بوده ، لذا ضرایب تبدیل این گرند واحدها نیر در
اینجا یادآوری می گردد.
(اتمسفر صنعتی)
(متر ستون آب)
میلیمتر جیوه) = Torr )
(پوند بر اینچ مربع)
در واحدهایی که تاکنون مورد استفاده قرار می گرفت فشار را معمولاً فشار مطلق در نظر می
گرفتند ؛ یعنی فشار نسبت به خلاء مطلق ولی از آنجاییکه در عمل معمولاً فشار نسبی یعنی تفاوت
فشار مطلق نسبت به فشار جو مورد نظر می باشد لذا لازم است که تفاوت این اصطلاحات را بشناسیم.
at
cm
1bar 1KP 1 2 » =
1bar »10mWs
1bar » 735/ 5mmHg
1bar =14/ 7PSI
کاربردھیدرولیک رصنعت تھیھ کننده : عزمی
١٧
Pu¢¢ = Pa - Pl
Pu = Pl - Pa
یادآوری ، در هیدرولیک اکثراً فشار نسبی (بالای جو) مورد نظر می باشد ( به استفاده لوله
بمیان می آید منظور فشار نسبی می ( P ) های مکش) ؛ لذا در قسمتهای بعدی هر جا صحبت از فشار
باشد.
توجه : در یک سیستم هیدرولیکی و فنی فشار بوجود می آید که در مسیر جریان مایع مقاومتی
وجود داشته باشد . این مطلب بدان معنی است که یک پمپ به تنهایی نمی تواند فشاری را در سیال
بوجود آورد؛ بلکه قادر است که فقط دبی معینی را از خود عبور دهد.
محاسبات پمپهای هیدرولیکی :
پمپ در (Vp) پمپ بستگی مستقیم دارد به حجم جابجایی ( Qp) دبی پمپ ها : مقدار دبی
(n) هر دور گردش و عده دوران آن
Qp =Vp ´ n
نوشتن یک رابطه بصورت فوق زمانی انجام می گیرد که بخواهد از آ با واحدهای دلخواه
استفاده نمایند ولی از آنجاییکه در صنعت معمولاً از واحدها و کمیت های بخصوصکه از قبل تعیین و
مشخصگردیده است ، محاسبات را انجام می دهد ، لازم است که رابطه
فوق را بهمراه ضرایب مربوطه بکار برد.
از آنجاییکه دبی حقیقی بدلایل مختلفی مانند عدم تخلیه کامل سیال در هر دور گردش پمپ، وجود
لقی و غیرو با دبی بدست آمده از رابطه فوق که بنام دبی تئوری معروف می باشد فرق دارد، لذا بایستی
بکار برد. ( hV ) رابطه فوق را بهمراه ضریب بهره حجمی
Qp Vp n
min
1
min cm3
Litr
1000
Qp Vp n
´
=
لازم به ذکر است که راندمان حجمی پمپ ها همواره مقدار ثابتی نبوده بلکه مقدار آن با افزایش

فشار پمپ تقلیل می یابد.
حجم جابجایی پمپ ها : منظور از حجم جابجایی پمپ ها، حجم سیالی است که در یک
دور گردش از پمپ عبور داده می شود، بدیهی است که مقدار حجم جابجایی پمپ ها به ساختمان آنها
بستگی دارد ؛ که در زیر به محاسبه حجم جابجایی چند نمونه از پمپ هایی که کار برد بیشتری دارند
می پردازیم.
الف – حجم جابجایی پمپ با چرخ دنده خارجی : در محاسبه حجم جابجایی این پمپ
را محاسبه نمود . برای این منظور می توان برای (Vz) ها بایستی ابتدا حجم فضای خالی بین دندانه ها
رسیدن به مقدار حقیقی این فضا ،ارتفاع را 2 برابر مدول وعرضرا برابر نصف گام بحساب آورد؛ زیرا
عمل جابجایی سیال بوسیله دخول یک دندانه پر در این فضا انجام شده ولقی ها نقشی را در این
جابجایی بازی نمی نمایند.
Vz P h b m ´ ´m´bÞVz=m ´ ´b
´
= ´ ´ = p
p 2 2
2 2
حال میتوان ازحاصلضرب تعداد دندانه های چرخدنده دنده (چرخ دنده هایی که در این پمپ
ها بکار می روند دارای تعداد دندانه مساوی می باشند) در حجم فضای خالی بین دندانه ها به حجم
جابجایی پمپ دست یافت.
Vp = Z ´ 2´Vz = Z ´ 2´m2 ´p ´ b
1000
Qp Vp n v
´ ´h
=

m با جانشین کردن

Z = d o در رابطه فوق، می توان رابطه ای را که معمولاً در محاسبه
حجم جابجایی اینگونه پمپ ها بکار می رود چنین خواهد کرد.
o Vp = 2´p ´m´b´ d
ب – حجم جابجایی پمپ های پره دار: حجم جابجایی این پمپ ها اعم از اینکه دارای
جریان خارجی و یا داخلی باشند بستگی داردبه سطح ماکزیمم بین پره ها و طول متوسطی که در
دارای عرضی به اندازه (S) هردور گردش طی می کند. بدیهی است که سطح ماکزیمم بین پره ها
دوبرابر فاصله طول مرکزین قسمت گردنده و پوسته و طول آن به اندازه پهنای پره ها بوده و برای
بدست آوردن طول متوسط (میانگین مسیر حرکت) می توان قطر قسمت گردنده را با فاصله مرکزین
ضرب نمود. p جمع کرده ودر عدد
V U S V d e b
U d
d d e
S e b
P m P m
m m
m
= ´ Þ = ´ ´ ´ ´
= ´
= +
= ´ ´
2
2
p
p
ج – حجم جابجایی پمپ های پیستونی شعاعیومحوری : برای محاسبه حجم جابجایی
این پمپها کافی است که حجم جابجایی هر یک از پیستونها در یک دور گردش قسمت گردنده را در
تعداد آنها ضرب نماییم .

V d h Z P ´ ´

´
=
4
2 p
طول کورس پیستون می باشد که مقدار آن h تعداد سیلندرهاو z ، قطر پیستون d در رابطه فوق
در پمپهای پیستونی شعاعی به اندازه دوبرابر فاصله مرکزین بوده و در پمپ های پیستونی محوری به
) صفحه راهنمای پیستون بستگی دارد. a شعاع دوران و زاویه انحراف (
h = 2e و h = 2r ´sina
توان پمپهای هیدرولیکی : توان یک پمپ وقتی موثر می افتد که در سر راه عبور سیال
(دبی) مقاومتی وجود داشته و در نتیجه فشاری در سیال ایجاد گردد، بنابراین توان بازده یک پمپ
بستگی مستقیم دارد با دبی وفشار آن.
P Q p P = ´

لازم است که در کنار راندمان حجمی ، (Pe) برای محاسبه توان دریافتی پمپ ها

V ) آنها را نیز در نظر گرفت که از حاصلضرب آنها ، راندمان کل پمپ ( hm ) )، راندمان مکانیکی h
بدست می آید. بنابراین می توان توان بازده پمپ ها را با در نظرگرفتن ضرایب تبدیل از رابطه زیر
محاسبه کرد.

دیاگرام مشخصه پمپ ها : قبلاًاشاره شد که دبی و راندمان حجمی پمپ ها با افزایش فشار

تقلیل می یابد ، ولی تغییر ات راندمان مکانیکی و در نتیجه راندمان کل پمپ ها خطی نبوده بلکه تا
فاشر معینی افزایش یافته و سپس کم می گردد .لذا برای مشخصکردن تغییرات وضعیت پمپ ها
خطی نبوده بلکه تا فشار معینی افزایش یافته وسپس کم می گردد. لذا برای مشخصکردن تغییرات
وضعیت پمپ ها از دیاگرام هایی استفاده می گردد که بتوان با مشاهده آن کیفیت کاری آنها را تشخیص
داد. این دیاگرام ها را که معمولاًدر کاتالوگ فنی پمپ ها وجود دارند دیاگرام مشخصه پمپ می نامند
که معمولاًدر روی آنها منحنی دیگری وجود دارد که وضعیت کاری آنها را پس از افتادن از آب بندی
نیز مشخصمی کنند. (منحنی اخیر را معمولاًبا خط چین رسم می کنند)
موتورهای هیدرولبکی : اگر چه موتورهای هیدرولیکی جزء گروهی هستند که انرژی
هیدرولیکی را به انرژی مکانیکی تبدیل می کنند واصولاًبهتر بود که بهمراه سایر مبدلها مورد بررسی
قرار می گرفتند ولی ازآنجاییکه ساختمان آنها مشابه پمپ های هیدرولیکی می باشند در این جا به ذکر
خلاصه ای از آنها می پردازیم.
از موتورهای هیدرولیکی زمانی استفاده می گردد که تبدیل انرژی به حرکت دورانی مورد نظر
باشد. بدیهی است که در اینجا لازم است مایع را با فشار به داخل آن هدایت کرده و حرکت دورانی آنرا
که یک انرژی مکانیکی می باشد مورد استفاده قرار داد.

در ساختمان موتورها نیز ممکن است که از چرخ دنده ، پیچ، پره ویا پیستون استفاده گردد که

موتور مربوطه را نیز به همین نام می نامند.البته موتورهای پیستونی را نیز به دوفرم محوری وشعاعی
ساخته و بدلیل توان زیادی که می توانند داشته باشند بیشترین کار برد را دارند.
موتورهای هیدرولیکی را نیز شبیه پمپ ها در دونوعت با عده دوران ثابت و متغیر (قابل تنظیم)
ساخته و محاسبات آنها نیز با اندکی تفاوت مشابه پمپ ها می باشد.
موتور با عده دوران ثابت موتور با عده دوران متغیر
حجم جابجایی ثابت قابل تنظیم
جهت جریان روغن یک طرفه دوطرفه
علامت مشخصه 

محاسبات موتورهای هیدرولیکی

دبی موثر بر هیدرو موتورها : محاسبات مربوط به هیدرو موتورها با اندک تفاوتی مشابه
را با داشتن حجم (Qm) پمپ های هیدرولیکی می باشد ،در اینجا نیز می توان دبی موثر بر موتور
که عیناًمشابه پمپ های قبال محاسبه می باشد بدست آورده واز حاصلضرب آن در عده (Vm) جابجایی
دوران موتور ، با در نظر گرفتن راندمان حجمی و ضریب تبدیل از رابطه زیر محاسبه کرد.
توان هیدرو موتورها : رابطه توان بازده هیدروموتورها مشابه رابطه توان بازده پمپ ها بوده
و تنها تفاوت آنها در وجود راندمان کل موتور درصورت کسر می باشد زیرا همواره توان بازده از توان
دریافتی کمتر می باشد.
g m p h V m Q
min
1
Litr min cm3
v
Qm Vm n
´h
´
=
1000

600

m g
M
Q p
P
´ ´h
=
گشتاور هیدرو موتورها : میدانیم که برای محاسبه توان مکانیکی بایستی کار انجام شده در
واحد زمان را بحساب آورد.
t
F s
t
P W
´
= =
t حال اگر در رابطه فوق بجای
S
را قرار دهیم V که در حقیقت سرعت می باشد معادل آن
خواهی داشت :
P = F ´V
را قرار دهیم رابطه فوق را V = 2´p ´ r ´ n و چنانچه به جای سرعت مقدار آن یعنی
میتوان چنین نوشت:
P = F ´ 2´p ´ r ´ n
نامیده می شود قرار (M) معادل آنرا که گشتاور F ´ r که در آن میتوان بجای حاصلضرب
داده وآنرا چنین نوشت :
n
P M n M P
´ ´
= ´ ´ Þ =
p
p
2
2
اکنون می توان بجای توان در صورت رابطه فوق توان بازده موتورهای هیدرولیکی را قرار داده
و پس از جایگزین کردن دبی موثر و ساده کردن کسر حاصل ، رابطه گشتاور موثر هیدرو موتورها را
چنین بدست آورد.
62 / 8
2
m m
v
m v
V p
M
n
Vm p
M
h
p h
h h
´ ´
=
Þ
´ ´ ´
´ ´ ´
=
g m p h Q m P
Kw Litr min bar
M Vm p hm
mN cm3 bar

-3 انتقال دهنده انرژی

شناخت وآشنایی کامل با خصوصیات مورد نیاز سیالی که در یک سیستم هیدرولیکی مورد
استفاده قرار می گیرد در طرح سیستم نقش مهمی را دارد. سیالی که در یک سیستم هیدرولیکی بکار می
رود بایستی دارای خصوصیاتی به شرح زیر باشد :
-1 مقاوم در مقابل فشار
-2 انتقال انرژی با سرعت کافی
-3 تقلیل دهنده اصطکاک
-4 قابلیت تبادل حرارتی خوب
-5 کم کردن سائیدگی
-6 ممانعت از ایجاد خورندگی
بدیهی است که خصوصیات فوق برای داشتن یک سیال خوب کافی نبوده وبدلیل شرایطی که
در محیط کار ممکن است وجود داشته باشد، خصوصیات دیگری نیز از سیال انتظار می رود که در زیر
به شرح نمونه هایی از آنها می پردازیم.
-1 پایداری : پایداری روغن ها بستگی به مقاومت آنها در برابر تشکیل مواد پارافینی
(مومی) ویا قیری آنها دارد. تولید این مواد در روغن ها باعث کاهش ویسکوزینه ،خاصیت چوبکاری و
انجماد آنها در درجه حرارت های پائین می گردد.
-2 تمایل به جداسازی هوا : جداسازی ملکولهای هوا از داخل سیال، خاصیت مکیده
شدن و تحمل فشار آنرا افزایش داده و از کف کردن سیال نیز جلوگیری می نماید.
-3 تمایل به جداسازی آب : جداشدن ملکولهای آب که بطور مستقیم ویا از راه هوا
داخل سیال می گردند باعث می شود که عمل چوبکاری (تقلیل اصطکاک، کم کردن سائیدگی) بخوبی
انجام شده واز ایجاد خورندگی ممانعت گردد.
-4 نقطعه ریزشپائین : این خاصیت باعث می شود که سیال قابلیت سیلان خود را در
درجه حرارتهای پایین تر نیز حفظ کند.

-5 نقطعه اشتعال بالا : سیال مورد استفاده در یک سیستم هیدرولیکی ، برحسب مورد

بایستی دارای نقطه اشتغال معینی باشد تا با اطلاع از آن بتوان سیال را با اطمینان خاطر در سیستم مورد
نظر بکار برد.
-6 بی تاثیر روی مواد آب بندی : وجود این خاصیت در دوام وسایل وادوات سیستم
نقش به سزایی دارد.
روغن های های هیدرولیکی : سیالی است که در مصارف معمولی سیستم های هیدرولیکی
تهیه میگردد که (CnH2n+ مورد استفاده قرار می گیرد از روغن های معدنی پارافینی (برفرمول کلی 2
به آن مواد افزودنی نیز اضافه می گردد. درصد مواد افزودنی برحسب اینکه کدام یک در خواص فوق
الذکر بیشتر مورد نظر باشد فرق می کند . بعنوان مثال روغن هیدرولیکی که در کارخانجات نورد، کوره
های ریخته گری وموارد مشابه بکار میرود بایستی دارای نقطه اشتعال بالایی بوده وزمانی که از روغن
در درجه حرارتهای پائین استفاده می گردد مانند هیدرولیک پروازی ، نقطه ریزش پائین تر مورد نظر
میباشد. البته در مواردی که در جه حرارت کاری زیاد باشد از سیالهای دیگری به عنوان منتقل کننده
انرژی استفاده می گردد. این سیالها را می توان به دو گروه اصلی تقسیم نمود:
-1 گلیکول (ساده ترین الکل دو ظرفیتی) به اضافه آب، محلول روغن در آب ویا اموسیون آب
در روغن
-2 موارد ترکیبی تهیه شده از اسید فسفریک و استرول ( ترکیب الکل ها با اسیدها)
از خصوصیات مهم دیگری که در انتخاب روغن های هیدرولیک نقش به سزایی دارد میتوان
ویسکوزیته آنها را نام برد.
ویسکوزیته : ویسکوزیته یک سیال وقتی معلوم می شود که بخواهد لایه ای از سیال را برروی
لایه ای دیگر حرکت دهد. آزمایش نشان داده است که مقدار نیروی لازم برای این منظور که آنرا می
) بستگی مستقیم دارد به سطح لایه h نیز نامیده علاوه بر ویسکوزیته ( (FR) توان نیروی اصطکاک
.(d) ونسبت عکس دارد با فاصله دو لایه (v) وسرعت حرکت آن (A)
d
F V A R
´
=h
h V A d R F
s m2 m
m
m2
Ns
N

ویسکوزیته که در حقیقت مصرف نیروی لازم جهت حرکت لایه ای از سیال برروی لایهای

دیگر می باشد با افزایش حرارت سیال تقلیل می یاید ؛زیرا اصطکاک ملکولی سیال موجب ایجاد
مقاومت در مقابل حرکت لایه ها با افزایش درجه حرات نقصان مییابد.
این ویسکوزیته را که به نحوی با حرکت بستگی دارد ویسکوزیته مطلق یا ویسکوزیته دینامیکی
) بدست می g ) ویسکوزیته سینماتیک ( r نامیده واز حاصل تقسیم آن بر جرم مخصوص سیال (
آید که غالباً در محاسبات مورد استفاده قرار می گیرد.
r
h
g =
برای سنجش ویسکوزیته سیالات از روشهای متنوعی استفاده می گردد که هر کدام واحد
مخصوص برخورد داشته و بین آنها رابطه ریاضی بخصوصی وجود ندارد. لذا می توان سیال معینی را
با یک روش آزمایش کرده وزا مقایسه ویسکوزیته بدست آمده با آنچه که در روش دیگر حاصل می
گردد بین آنها ارتباطی برقرار نمود. این روشها معمولاً بنام مبدع آنها معروف بوده واز مهمترین آنها می
توان روشهای انگلر ، هوپلر، سیبولت، ردوود و استوکس را نام برد.
در روش انگلر زمان تخلیه مقدار معینی آب از سوراخ مشخصی را در در جه حرارت 20 درجه
سانتی گراد اندازه گیری کرده و حاصل را برزمان بدست آمده از تخلیه بدن مقدار سیال مورد آزمایش
ودر درجه حرارت مورد نظر (معمولاً 50 درجه سانتی گراد) ، تقسیم نموده و واحد بدست آمده را در
0 ) می خوانند. در روش سیبولت مقایسه ای وجود نداشته و فقط زمان تخلیه مقدار معینی E ) جه انگلر
g h r
m3
Kg
m2
NS
s
m2

از سیال مورد نظر را در در جه حرات مشخصاندازه می گیرند. ویسکوزیته ای که با این روش تعیین

ثانیه) معروف می باشد. s.u.v) می شود بنام ثانیه های سیبولت
روش دیگری برای تعیین ویسکوزیته وجود دارد که از قانون استوکس نتیجه می گردد. در این
را که ساچمه با سرعت یکنواخت (t) روش ساچمه ای را به داخل سیال مورد آزمایش انداخته و زمانی
را طی می کند اندازه می گیرند؛ و با استفاده از رابطه زیر که از شرط تعادل نیرو در (R) مسافت معینی
حالیکه ساچمه با سرعت یکنواختی (سرعت حد ) حرکت می کند نتیجه شده است ؛ ویسکوزیته سیال
را تعیین می نمایند.
( )
R
D g t
18
2 ´ ´ - ¢ ´
=
r r
h
برای روغنها (Society of Automative Engineers) در این میان انجمن مهندسین امریکا
، شماره هایی تعیین کرده اند که ویسکوزیته آنها را برحسب سانتی استوک در دیاگرام زیر برای درجه
حرارتهای مختلف مشاهده می نمایید.
m چنانچه اشاره شد واحد ویسکوزیته دینامیک ( 2
NS می باشد که رابطه آنرا با Pas ) ویا
در زیر مشاهده می نمایید. (Poise) واحد قدیمی پوآز
Pas P
m
1NS 1 10 2 = =
h D g r, r¢ t h
m3 sec m
Kg
s2
m
m2 m
NS

s ) واحد ویسکوزیته سینماتیک

m2 ) را نیز می توان با استفاده از رابطه زیر به واحد قبلی آن
استوک و سانتی استوک تبدیل نمود.
St cst
s
m 4 6
2
1 = 10 = 10
در نمودار زیر تغییر ویسکوزیته سینماتیک چند نمونه روغن را با تغییر درجه حرات مشاهده می
نمایید.
بهترین روغن مورد استفاده در سیستم های معمولی هیدرولیکی از میان آنها روغنی است که
4 درجه انگلر) در درجه حرارت 50 درجه / دارای ویسکوزیته ای برابر 34 سانتی استوک (معادل 5
سانتی گراد باشد.
لازم به تذکر است که در طراحی سیستم های عادی هیدرولیکی ، درجه حرارت کاری را 50
درجه سانتی گراد در نظر می گیرند.
درجه حرات کاری روغن: در هنگام استفاده فقط مجاز است بمقدار کمی بیشتر ویا کمتر از
درجه حرات تعیین شده برای آن باشد؛ زیرا اگر چه افزایش درجه حرارت باعث تقلیل ویسکوزیته ودر
نتیجه افت انرژی کمتر در جابجایی روغن خواهد شد ولی امکان نشست روغن را افزایش داده و
قابلیت روغن کاری و کم کردن اصطکاک آنرا تقلیل می دهد. از طرف دیگر پایین رفتن درجه حرارت
روغن باعث افزایش ویسکوزیته ودر نتیجه بالارفتن افت انرژی در اثر اصطکاک می گردد.
دیاگرام روبرو تغییرات افت توان را برحس تغییرات ویسکوزیته نشان می دهد که در این میان
بایستی در جستجوی نقطه ای بود که بهترین حالت را عرضه می نماید.

-4
خطوط انتقال انرژی

در هیدرولیک صنعتی معمولاًاز لوله های فولادی بدون درزی برای انتقال انرژی استفاده می
شود که بصورت سرد کشیده شده اند. سوارخ داخلی و خارجی این لوله ها را برای مقاوم کردن هرچه
بیشتر در مقابل خورندگی ، فسفاته کرده و عملیات دیگری که در روی آنها انجام شده است باعث می
شود که بتوان آنها را تا قطر 22 میلیمتر به راحتی ودر حالت سرد خم کاری نمود. لوله های قطر وتر را
بایستی پس از گرم کردن خم کاری نمود. در این گونه موارد و زمانی که اینگونه لوله ها را جوشکاری
می نمایند، لازم است که روی محل گرم شده عملیاتی به منظور برطرف کردن پوسته ها وافزایش
مقاومت در مقابل خورندگی انجام گیرد این عملیات بترتیب عبارتند از :

-1 زدودن چربی سطح لوله

-2 اسید خور کردن در محلول 10 تا 20 درصد اسید سولفوریک (بمدت 1 تا 2
1 1 ساعت
در درجه حرارت و یا چند دقیقه در درجه حرارت 70 درجه سانتی گراد.)
-3 شستشو با آب
.( NaHCo -4 خنثی کردن در محلول رقیق بی کربنات سدیم ( 3
-5 خشک کردن با هوای فشرده
-6 شستشو با روغن هیدرولیک
در سیستم های هیدرولیکی برای نشان دادن مسیرهای مختلف عبور روغن ، از علائم خاصی
استفاده می گردد که هرکدام مفهوم معینی را القا می نمایند.
- لوله های کار
- لوله ای مدار فرمان (مدار فرعی)
- لوله نشت روغن
- شیلنگ ها
- اتصال لوله ها
- عبور لوله ها از روی هم بدون اتصال به یکدیگر
زمانی که انتقال انرژی بوسیله لوله های قابل انعطاف مورد نظر باشد از شیلنگ های هیدرولیکی
استفاده می گردد. از محسنان این شیلنگ ها تقلیل حالت نوسانی فشار و خفه کردن سرو صدا میباشد.
جنس این شیلنگ ها را از مواد مختلف قابل انعطاف انتخاب کرده وبرای افزایش مقاومت آنها
در مقابل فشار داخل سیستم برای جلوگیری از انبساط، آنها را بوسیله مفتول ویا نوارهای فلزی که
بصورت حصیر یافته شده اند مسلح می کنند.
در انتخاب شیلنگ ها نبایستی تنها به فشار داخل سیستم توجه داشت بلکه عوامل دیگری مانند
جنس روغن ، درجه حرارت کاری وسایر شرایط محل کار نیز بایستی در نظر گرفته شوند.

از نکات قابل توجه در هنگام نصب و کاربرد شیلنگ ها این است که نبایستی در موقع

بستن،درآنها پیچیدگی حاصل شده و یا حالت زانویی پیدا کنند.
اتصالات در سیستم های هیدرولیکی : برای اتصال لوله ها وشیلنگ ها به هریک از ادوات و
وسایل، معمولاًاز اتصالات پیچیی استفاده می گردد. این اتصالات بایستی بتوانند اتصال سریع در هنگام
مونتاژ وبازوبسته شدن مکرر بدون تعویضاجزاء اتصال را عملی سازند. از متداولترین اینگونه اتصالات
می توان اتصال بکمک حلقه فلزی، اتصال گیره ای ، اتصال قطعاتی که در سر لوله برش داده می شوند
و اتصال را نام برد.

در اتصال به کمک حلقه فلزی ، طریقه عمل بدین ترتیب است که پس از قرار دادن مهره در
روی لوله ، حلقه ای فلزی را در سر لوله قرار می دهد در این حلقه فلزی در هنگام سفت کردن مهره
در اثر نیروی وارده بین مهره و سوراخ مخروطی مغزی فشرده شده و لبه آن در سطح لوله نفوذ کرده
واتصال مناسبی را بوجود می آورد
در مواردی که تعویضسریع وسیله ویا بستن وبازکردن مکرر لوله ای با سرعت عمل زیاد مورد
نظر باشد از وسیله دیگری بنام کرپلنگ استفاده می گردد.
اکنون که با سیال ومورد استفاده آن در هیدرولیک صنعتی و خصوصیات آن آشنایی مختصری
پیدا کردید لازم است که به ذکر خواصهای از قوانین سیال در حال حرکت (هیدرو دینامیک)
بپردازیم.

هیدرودینامیک

الف – قانون عبور جریان : میدانیم که صرفنمظر از تغییرات سطح مقطع ، مقدار مایعی که
در واحد زمان داخل یک لوله می شود (درصورتیکه آنرا غیرقابل تراکم فرضکنیم) برابر خواهد بود با
مقدار مایعی که از آن خارج می گردد.
برای محاسبه دبی یعنی حجم مایعی که در واحد زمان جابجا می شود کافی است که حجم مایع
جابجا شده را بر زمان آن تقسیم نماییم.
A1 A2
Q1
v1
Q2
V2

بدیهی است که حجم مایع را می توان از حاصلضرب سطح مقطع در مقدار تغییر مکان سیال در

واحد زمان محاسبه نمود.
V = A´ S
حال اگر در رابطه اول بجای حجم مقدار آنرا قرار داده و خلاصه کنیم خواهیم داشت:
t
Q A S
´
=
نتیجه : دبی را می توان از حاصلضرب سرعت سیال در سطح مقطع مسیر جریان در همان نقطه
بدست آورد.
Q = A´V
ازآنجاییکه دبی جریان در داخل لوله ثابت می باشد می توان نتیجه گرفت :
1 1 1 Q = A ´V
رابطه فوق که معادله پیوستگی نیز نامیده می شود از راه اصل بقاءجرم نیز قابل اثبات
بوده و نشان می دهد که حاصلضرب سرعت سیال در سطح مقطع محل عبور جریان در طول
هر لوله مقداری است ثابت. لذا هرگاه سطح مقطع لوله کاهش یابد سرعت سیال زیاد شده و برعکس
Q V t
min Litr min
Litr
1 2 Q = Q
t
Q = V

هرجا سطح مقطع لوله زیاد گردد سرعت سیال تقلیل می یابد. تغییر سرعت نیز مستلزم صرف انرژی

بوده واین خود باعث افت فشار در داخل سیستم می گردد.
ب – انرژی هیدرولیکی : اگر سیال در حال حرکت را مورد بررسی قرار دهیم ، می توان
مجموع انرژی موجود در آنرا به سه جزء تقسیم نمود:
این انرژی که انرژی هیدرو استاتیکی نیز نامیده می شود به فشار : (Wst) -1 انرژی فشاری
بستگی دارد. ( Pm¢¢ ) مطلق سیستم
این انرژی بستگی به سرعت جریان سیال داشته و آنرا می توان : (Wd) -2 انرژی جریانی
انرژی هیدور دینامیکی نیز نامید؛ که مقدار آن از رابطه
2
2
Wd = 1 rV قابل محاسبه است.
این انرژی که انرژی ثقلی نیز نامیده می شود بستگی دارد به :(Ws ) -3 انرژی مکانی
محاسبه ( P = r.g.h ) ارتفاع ستون مایع که می توان مقدار آنرا از رابطه فشار هیدرواستاتیکی
نمود.
با صرف نظر کردن از اصطکاک داخل سیال (درسیال ایده آل) می توان نتیجه گرفت که انرژی
هر سیستم مرکب از انرژی سه گانه فوق الذکر بوده و مقدار آن در هر نقطه دلخواه از سیستم مقداری
است ثابت :
0 Wst +Wd +Ws = Const
رابطه فوق بنام معادله برنولی معروف بوده و چنانچه بجای عوامل فوق مقادیر آنها را در رابطه
قرار دهیم خواهیم داشت.
0
0 2
2
Pv = 1 rV + rgR = Const

از انرژی های سه گانه فوق در هیدرولیک صنعتی می توان از انرژی هیدرودینامیکی (بدلیل

سرعت نسبتاً کم سیال) وهمچنین انرژی ثقلی وبدلیل اختلاف ارتفاع کم بین مخزن در انرژی)
صرف نظر کرده و نتیجه گرفت که انرژی هیدرولیکی در اینگونه سیستم ها بمقدار زیادی به فشار آنها
بستگی دارد. لذا اساس کار پمپ های هیدرولیکی نیز بعنوان تولید کننده فشار براصول هیدرو استاتیک
(اصول رانش) استوار بوده و می توانند فشار زیاد وسرعت نسبتاًکمی را در سال ایجاد نمایند.
عوامل موثر در افت انرژی : انرژی هیدرولیکی را بدون افت نمی توان انتقال داد. بغیر از
تغییر سرعت که باعث افت فشار در داخل سیستم می گردد(قانون عبور جریان) عوامل دیگری نیز در
افت انرژی موثر می باشند که در زیر به توضیح مختصر آنها می پردازیم:
الف – اصطکاک: اصطکاک بین لایه های سیال (اصطکاک داخلی) و اصطکاکی که بین سیال
و جداره لوله ای مسیر ، اتصالات ، شیرها و دستگاههای مختلف سیستم وجود دارد باعث افت انرژی
می گردد که این افت بصورت انرژی حرارتی در سیال ظاهر گشته و باعث افت فشار در سیال می
گردد.
ب – نوع جریان : سیال در داخل لوله تا سرعت معینی بصورت لایه ای حرکت می نماید که
آنرا جریان آرام و یا لاینار می نامند. دراین حالت لایه میانی (روی محور لوله) بیشترین سرعت را داشته
ولایه های کناری تقریباًساکن می باشند. اگر سرعت سیال از حد معینی (سرعت بحرانی) تجاوز نماید
باعث می شود که ملکولهای سیال از یک لایه به لایه دیگر رفته و بالعکس نیز در حال حرکت باشند ؛
این نوع جریان را آشفته ویا تور بولان می نامند که اثر آن مقاومت بیشتر در مقابل عبور جریان ودر
نتیجه افت انرژی بیشتر می باشد. بهمین دلیل در سیستم های هیدرولیکی این نوع جریان مورد نظر نمی
باشد.
سرعت سیال نرمال جریان آرام سرعت سیال نرمال جریان آرام

سرعت بحرانی و عدد رینولد : از عوامل مهمی که در نوع جریان ومقدار سرعت بحرانی
موثر میباشد عدد رینولد است . در حقیقت جریان آشفته و یا آرام وتمایل هریک از آنها به
دیگری را می توان توسط عدد رینولد تعریف کرد. برای اولین بار شخصی بنام آزبورن دینولد طی
آزمایشی مشخص نمود که سرعت بحرانی به جنس سیال (ویسکوزیته سینماتیک) و قطر لوله بستگی
نامید. (Re ) داشته و از رابطه زیر عددی بدست آورد که آنرا عدد رینولد
g
v ´ d
Re =
عدد رینولد کمیتی بدون دیمانسیون بوده وبه کمک آن می توان حالت جریان را پیش بینی کرد.
اگر عدد رینولد کمتر از 2000 باشد جریان آرام بوده و چنانچه بیشتر از 2800 باشد جریان آشفته
خواهد بود. بین این دوعدد منطقه انتقالی نام دارد که وضع خاصی را نمی توان برای آن پیش بینی
نمود. 

-5 وسایل هدایت و تنظیم انرژی

وسایلی که برای کنترل و هدایت انرژی هیدرولیکی بکار می روند بطور کلی شیر نامیده می شود.
شیرها ویسایلی هستند که برای کنترل وتنظیم شروع ،خاتمه و جهت جریان (شیرهای راه دهنده) و یا
بمنظور تنظیم فشار و جریانی که از طریق پمپ بداخل سیستم رانده می شود ، بکار می روند.
علاوه بر آنها شیرهای دیگری نیز وجود دارند که از آنها به عنوان عضوهای فرمان دهنده استفاده می
گردد.
برای شناسائی بهتر شیرها می توان آنها را از سه بعد مختلف مورد بررسی قرار داد:
می توان بر مبنای رابطه ( Q) و یا مقدار جریان ( μ) الف-اساسکار : بوسیله تغییر فشار
P=Q×μ
توان هیدرولیکی انتقالی را تحت تأثیر قرارداد. بنابراین می توان برای تقسیم بندی آنها دو گروه اصلی
تشکیل داد که
گروه اول بر مبنای تأثیر فشار:
و گروه دوم بر اساستأثیر جریان
Re v d g
s
m2
s m
m

عمل می نماید. لازم به تذکر است که نام گذاری و نمایش ترسیمی شیرها نیز بر مبنای اساس کار آنها

صورت می پذیردکه تصاویرزیرمبین آنهاست.
اساسکارانواع شیرها
شیرهای تابع فشار شیرهای تابع جریان
شیرهای قطع ووصل
شیرهای فشاری
شیرهای تنظیم جریان چکولوها
شیرهای راه دهنده

شیرهای تابع فشار

شیرهای فشاری
شیرمحدودکننده فشار شیرتقلیل فشار شیرقطع ووصل فشارجریانی
شیرهای راه دهنده
۴/ ٣و ٢ / ٢و ٢ /٢
شیرهایسه وضعیتی
۴/٣

شیرهای دو وضعیتی

ب- طریقه بکار انداختن : طریقه بکار انداختن شیرها بسیار متنوع بوده و برای هر روش از علامتی
مخصوصبخود استفاده می گردد که در زیر تقسیم بندی آنها را بر اساس نحوه راه اندازی و علائمی
که برای هر مورد بکار می رود مشاهده می نمائید.
General manual
Push button
Pull button
Push/pull button
Lever
Pedal
Treadle
Rotary knob
Plunger
Spring normally
as a return
Roller
Uni-direction
or one way trip
Pressure
Pilot pressure
Differential pressure
Detent in 3 positions

ج -فرم ساختمانی: بر اساس طرز کار و طریقه راه اندازی می توان قسمت های داخلی شیرها را
به فرم های مختلفی ساخت که در زیر گروه بندی آنها را درهر یک از تقسیمات اصلی مشاهده می
نمائید.
علائم مشخصه شیرها – برای تشخیصسریع مسیر سیال در یک مدار هیدرولیکی ، لازم است که
بتوان اساس کار هر یک از اجزاء سیستم را بسهولت شناسائی کرد. بدیهی است که در این میان فرم
ساختمانی اجزاء بکار برده شده نمی تواند نقش مهمی را بازی نماید. برای این منظور از علائم مشخصه
ای استفاده می گردد که بکمک آنها می توان بسهولت اساس کار اینگونه وسایل را تشخیصداد.
10 میلیمتر می × علامت مشخصه ای که برای نشان دادن شیرها استاندارد کرده اند مربع های به ابعاد 10
باشد که تعداد آنها به تعداد وضعیت شیرها بستگی دارد.
در این میان برای شیرهای فشاری از یک مربع استفاده می کنند.

تعدادمربع های شیرهای راه دهنده بستگی به تعدادوضعیت آنها دارد که حداقل دارای دومربع می باشند

2مربع نشان دهنده 2 وضعیت) . )
تعداد وضعیت های شیرها را می توان به کمک اعدادی که در داخل مربع ها نوشته می شوند نیز
مشخصشود .
برای نشان دادن لوله هائی که به شیرها متصل می شوند از خطوطی استفاده شود که به اضلاع مربع ها
وصل گردیده اند ( 4 اتصال نشان دهنده 4 راه) .
شیرهای راه دهنده را با تعداد راه ها و تعداد وضعیت نشان مشخصمی نمایند که بعنوان مثال شیر راه
4 مصرف شیری است که چهار لوله به آن متصل گردیده و دارای سه وضعیت می باشد. / دهنده 3
برای نشان دادن مسیرها از خطوط و برای مشخصکردن جهت جریان روغن
درشیرها از فلش
استفاده می گردد.
محل ارتباط مسیر در داخل شیرها بوسیله نقطه مشخصمی گردد.
مهمترین ارتباط داخلی شیرها را به کمک علائم مشخصه

زیر نشان می دهند.

وضعیت عبوری وضعیت تعویض مسیر
وضعیت انسداد(قطع عبور جریان) وضعیت شناور
وضعیت پیشروی وضعیت برگشت در شیر
برای نشان دادن طریقه بکار انداختن شیرها از علائمی استفاده می گردد که بطور افقی در کنار مربع
های طرفین ترسیم می گردد.
شیرهائی که وضعیت قطع و یا وصل آنها به تنهائی قابل تشخیصنبوده وبه شرایط بستگی دارد، در
داخل مربع آنها از علامتی استفاده می گردد که در شکل مشاهده می نمائید.
محل اتصال شیرها به لوله های مختلف سیستم را با حروف بزرگ لاتین مشخصمی نمائید که هر
کدام برای محل اتصال خاصی بکار می روند: که در زیر حروف بکار برده شده درشیرها را بهمراه
مفهوم آنها مشاهده می نمائید .
A،B، C محل اتصال به لوله های کار

P ( محل اتصال به لوله ورودی و یا لوله فشار (اتصال به خط انرژی

R ،S ،T محل اتصال به لوله خروجی و لوله ای که به مخزن می رود
L محل اتصال به لوله هدایت نشت روغن
Z، Y ، X محل اتصال به لوله های مدار کنترل و فرمان
در ترسیم مدارهای هیدرولیکی ، معمولاً شیرها را در وضعیت ‹صفر› و یا در صورت عدم تشخیص
چنین وضعیتی در حالت شروع کار رسم می نمائید. یک شیر و قسمت متحرک آن زمانی وضعیت صفر
پیدا می کند که در لحظه راه اندازی مسیر عبور سیال از لوله فشار مسدود باشد.
بدیهی است که دراین حال مسیر برگشت می تواند بسته ویا باز باشد که در حالت اول وضعیت صفر
مسدود و در حالت دوم وضعیت صفر باز خواهیم داشت.
وضعیت شروع کار به حالتی اطاق می شود که در لحظه راه اندازی پمپ و شروع جریان انرژی ، ارتباط
مسیر مورد نظر بر قرار با شد همچنین در شیرهائی که بکار انداختن آنها بوسیله بوبین مغناطیسی عمل
می گردد ، میتوان در لحظه قطع برق وضعیتی مورد نظر بوده ونیزاین وضعیت ممکن استکه به
مفهوم لحظه شروع یک سلسله عملیات از قبل برنامه ریزی شده هم تلقی می گردد.
سایر وضعیت های یک شیر را می توان بوسیله حرکت کشوئی مربع ها تا جائی که محل اتصال آنها در
مقابل لوله های عبور جریان قرار گیرند تشخیصداد.
در این محل ها اتصال بدون تغییر باقی می ما نند.
4 با وضعیت صفر در حال انسداد ، با استفاده از فنر برای تأمین وضعیت صفر / مثال 1- شیر راه دهنده 3
، راه اندازی با دو بوبین الکترومغناطیسی که در حالت 1 وضعیت پیشروی و درحالت 2 وضعیت
یک محل اتصال برای لوله ،( B ، A) برگشت را بخود می گیرد ، دارای دو اتصال برای لوله های کار
مفروضاست. ، ( T ) و همچنین یک محل اتصال برای لوله برگشت به مخزن ( P) فشار
شیر مورد نظر را با استفاده از علائم مشخصه شیرها ترسیم نمائید.

3 با وضعیت کاری برای برقراری جریان پیشروی ، راه اندازی به کمک اهرم ، / مثال 2- شیر راه دهنده 2

دارای زبانه جغجغه ای جهت تنظیم دقیق حرکت قسمت متحرک با سه محل اتصال برای اتصال برای
در شکل زیر نشان داده شده است. ( T ) و برگشت به مخزن (A) و کار ( P ) لوله های فشار
ساختمان و طرز کار شیرها :
شیرهای فشاری : شیرهای فشاری وظیفه دارند که فشار را بکمک تغییر سطح مقطع گلوئی خود ، I
درحد مورد نیاز نگهداشته و یا جریان روغن را در فشار معینی قطع کرده و آنرا بجای سیستم در داخل
مخزن هدایت کنند .
حد آنها (باز و یا بسته β علامت مشخصه این شیرها از یک مربع تشکیل گردیده است: زیرا در میان
بودن) وضعیت های مختلفی وجود داشته و رسم دنباله فلش بصورت خط کوتاه با زاویه قائمه همین
معنی را می رساند. این شیرها را در دو نوع باز در حالتصفر و یا بسته در حالتصفر ساخته و به
عنوان شیرهای تنظیم فشار و یا شیرهای قطع و وصل فشار مورد استفاده قرار می دهند.
پیستون شیرهای تنظیم فشار ، در بین دو جریان تحت فشار در محلی قرار داده می شوند که بتوانند
فشار مورد لزوم را ارائه نمائید ،و صرفاً برای تأمین فشار کنترل کننده حرکت پیستونها از لوله ورودی و
یا خروجی استفاده می گردد.

در شیرهای قطع و وصل فشار نیز عمل قطع و وصل بکمک پیستون انحام می گیرد. در اینگونه

شیرها برای کنترل ، از یک جریان فرعی(مدار فرمان) استفاده می گردد.
شیرهای فشاری را میتوان به سه گروه تقسیم نمود :
الف-شیرهای محدود کننده فشار : شیرهای محدود کننده فشار جزء شیرهای تنظیم فشار بوده و
وظیفه محدود کردن فشارماکزیمم در یک حد معینی را نیز بعهده دارند. بهمین دلیل این شیرها را بنام
شیر اطمینان ( سوپاپ اطمینان)نیز می خوانند.
شیرهای محدود کننده فشار را دردو نوع کنترل مستقیم و یا با پیش کنترل می سارند.
درشکل زیر که ساخنمان یک شیرمحدو کننده فشار با کنترل مستقیم را نشان می دهد ، روغن با
معینی می باشداثر کرده و آنرا با نیروئی ( A) بر روی سر پیستون که دارای سطح مقطع ( μ) فشار
به سمت راست می راند. اگر نیروی مؤثر بر پیستون در اثر افزایش فشار روغن FK = m ´ A برابر
به اندازه ای بزرگ شود که بتواند نیروی فنر را که بکمک پیچی قابل تنظیم می باشدخنثی نماید.
را به لوله متصل به مخزن (P) پیستون به سمت راست حرکت کرده و مسیرعبور روغن از لوله فشار
باز نموده و مانع از افزایش فشار روغن داخل سیستم نسبت به مقدار تنظیمی می گردد. (T)
(مهم-توجه ):
پیستون علاوه بر وظیفه فوق ، در اثر نوسانات فشار روغن ، دائماً به چپ و راست رفته و ضمن
خفه کردن نوسانات ، از ارتعاشات روغن و ایجاد سرو صدا (خرناس کشیدن شیر) نیز جلوگیری می
کند.
K نیروی وارده بر پیستون = F
F نیروی فنر = F
ضریب ارتجاع فنر = C
تغییر مکان فنر = S

برای نشان دادن این شیرها به کمک علامت مشخصه مربوطه ، آنها را بخوبی ترسیم می کنند که در

وضعیت صفر ، مسیر لوله های اتصال از داخل شیرمسدود باشد.
وجود یک بردار مایل در روی علامت مشخصه فنر ، قابل تنظیم بودن آنرا مشخصکرده و برای نشان
دادن مسیر روغن کنترل کننده پیستون از خط چین استفاده می گردد.
برای نشان دادن حالتیکه لوله فشار به لوله متصل به مخزن وصل می گردد چنین تصور می کنند که
مربع تا حدی جابجا شود که لوله ها و ابتدای بردار شکسته در یک راستا قرار گیرند.
نوع دیگری از این شیرها وجود دارند که به نام شیر محدود کننده فشار با پیش کنترل معروف می
باشد. اساس کار این شیرها به این ترتیب است که پیستون فرمان اصلی بکمک یک فنر بسمت پائین
رانده شده و در این حال مسیر جریان روغن ار لوله فشار به لوله متصل به مخزن قطع می باشد.
روغن تحت فشار از داخل تنگنای تعبیه شده در وسط پیستون فرمان اصلی عبور کرده و از طریق
سوپاپ مخروطی قسمت پیش کنترل ، بصورت روغن کنترل کننده عمل نموده و به سمت لوله نشت
روغن از طریق لوله ای مستقل(جریان خارجی) و یا لوله برگشت(جریان داخلی) بسمت مخزن جریان
می یابد. از آنجائیکه روغن کنترل کننده در سر راه خود از تنگنا ،افت فشار پیدا می کند.بافت اختلاف
فشار در قسمت فوقانی و تحتانی آن می گردد. اگر این اختلاف فشار تا جائی افزایش پیدا می کند که
نیروی فنر خنثی می گردد، پیستون فرمان اصلی به سمت بالا رانده شده و مسیر لوله فشار به مسیر
متصل به مخزن وصل می گردد.
وظیفه قسمت پیش کنترل در این شیرها تنظیم جریان کننده و در نتیجه تنظیم اختلاف فشار بین دو
طرف پیستون اصلی بوده و به این ترتیب تنظیم دقیق فشار را امکان پذیر می نماید. از محاسن دیگر این
شیرها می توان حساسیت زیاد آنها را در مقابل افزایش فشار بیشتر از حد تنظیمی را نام برد. ولی این
شیرها گران تر از شیرهای کنترل مستقیم می باشند.

با جدا کردن قسمت پیش کنترل و انتقال آن به محل دیگری می توان تنظیم این شیرها را از راه دور نیز

عملی کرد. شکل زیر محل اتصال این گونه شیرها را در یک سیستم هیدرولیکی نشان می دهد.
ب-شیرهایوصل کننده و قطع کننده : یک شیر محدود کننده با پیش کنترل و جریان خارجی
اگر در مسیر لوله اصلی جریان روغن قرار گیرد می تواند به صورت یک شیر کنترل خودکار وصل
کننده و یا یک شیر نوبتی عمل نماید.
در این حال زمانی که فشار به حد معینی رسید شیر باز شده و عبور جریان را امکان پذیر می نماید.
با تغییر ساده ای در این شیرها، یعنی استفاده از یک جریان فرعی(جریان مدار فرمان) بجای جریان لوله
های متصل به شیر می توان این شیرها را بوسیله یک جریان جداگانه روغن نیز مورد استفاده قرار داد.

در این حال بایستی در شیرهای وصل کننده جریان کنترل ، خارجی نبودهیعنی بداخل یک لوله بدون

فشار هدایت گردد. بهمین دلیل نمی توان از شیرهای محدود کننده فشار با کنترل مستقیم برای این
منظور استفاده کرد.
شیرهای قطع کننده ، مسیر روغن را در فشار معینی به سمت لوله متصل به مخزن هدایت نموده وبه این
ترتیب مسیر عبور روغن بسمت سیستم قطع می گردد. در ای شیر ها وجود یک جریان کنترل داخل
کافی خواهد بود.
در مدارهای زیر دو نمونه از کار برد شیرهای قطع کننده و وصل کننده را مشاهده می نمائید. در شکل
الف یک شیر وصل کننده در مدار قرار داردکه پس از رسیدن فشار روغن به حد معینی ، جریان آنرا به
سمت سیلندر شماره 2 باز می نماید. در مدار شکل ب که علاوه بر پمپ اصلی یک پمپ شتاب دهنده
نیز در مدار قرار دارد، یک شیر قطع کننده در مسیر روفن قرار داده شده است که پس از رسیدن فشار
روغن در مدار اصلی به حد تنظیم ، مسیر روغن جریان یافته از پمپ شتاب دهنده را به سمت مخزن
هدایت می نماید.

ج-شیرهای تقلیل دهنده فشار : شیرهای تقلیل دهنده فشار نیز جزءشیرهای تنظیم کننده

فشار می باشند. این شیرها وظیفه دارند که فشار روغن را در مدار جانبی ثابت نگهدارند. عمل این
شیرها عکس عمل شیرهای محدود کننده فشار بوده و فشار روغن را در قسمت خروجی (لوله کار) در
حد مورد نظر که قابل تنظیم نیز می باشد ثابت نگهدارید. بهمین دلیل ساختمان آنها مشابه شیرهای
محدود کننده فشار بوده و تفاوت آنها در محل اتصال لوله های فشار و کار بوده و د ر وضعیت صفر
به حالت باز می باشند.
مسیر جریان روغن کنترلی در این شیرها نیز خارجی می باشند.
به قسمت تحتانی پیستون اصلی ( A) اساس کار این شیرها به این ترتیب است که فشا رموجود در لوله
کنترل اثر کرده و باعث خنثی کردن نیروی فنر گردیده و در نتیجه مسیر را باز نگاه میدارید. اگر فشار
در لوله کار از مقدار تنظیمی فزونی یابد شیر مخروطی قسمت پیش کنترل باز می گردد. بدین ترتیب
فشار مؤثر بر پیستون اصلی کنترل از بین رفته و تحت تأثیر نیروی فنر خود به سمت پائین رانده می
شود. در این حال شیر بسته شده و فشار داخل لوله کار تقلیل می یابد. تکرار این عمل باعث می گردد
که فشار در لوله کار همواره در حد تنظیم ثابت نگهداشته شود.

شیرهای تقلیل دهنده فشار ممکن است که بدون پیش کنترل نیز مورد استفاده قرار گیرند.

شکل زیر نمونه ای از محل نصب یک شیر تحلیل دهنده فشار را در یک مدار هیدرولیکی نشان می
دهد.
علاوه بر شیرهای فشاری فوق الذکر وسیله دیگری نیز برای این منظور بکار می رود که بنام کلید
فشاری موسوم است.
کلید های فشاری : این کلیدها تحت تأثیر فشار تنظیمی قادر هستند که یک کلید الکتریکی را بکار
انداخته و در نتیجه یک خبر هیدرولیکی را به یک عکس العمل الکتریکی تبدیل نمایند.
در زیر شکل ساده ای از یک کلید فشاری را مشاهده می نمائید. جریان متنرل از لوله ورودی به فضای
حلقوی بین قسمت وسط یک پیستون و جداره آن وارد شده از طریق شیاری از سمت پائین خارج می
رود. در نتیجه تأثیر فشار روغن بر قسمت فوقانی فضای حلقوی ، پیستون به سمت بالا رانده شده و

چنانچه فشار روغن به اندازه ای باشد که بتواند نیروی فنر را خنثی نماید ، حرکت آن از طریق یک
بازوباعث به کار انداختن کلید می گردد.
فشار کاری کلید بستگی به مقدا جمع شدن فنر داشته و میتوان به سیم پیچی ، حالت آنرا تنظیم نمود.
-شیرهای سد کننده : این شیرها وظیفه دارند که عبور سیال را در یک امتداد عملی ساخته و C
حرکت آنرا در جهت عکس سد نمایند.
در ساختمان آنها ممکن است که از ساچمه ، مخروط ویا سوپاپ بعنوان عضو سد کننده استفاده می
گردد. در پشت عضو سد کننده این شیرها معمولاً فنری قرار می دهند تا عمل انسداد بهتر انجام گیرد.
تحت نام شیرهای سد کننده قبل از همه شیرهای یک طرفه و شیرهای یک طرفه خودکار مورد نظر می
باشد. در اشکال صفحه بعد دو نمونه از شیرهای یک طرفه ساده را بهمراه علائم مربوطه مشاهده می
نمائید.
با ساخته شدن شیرهای یک طرفه خود کار، دامنه استفاده از شیرهای سد کننده افزایش یافته است به
عنوان مثال از این شیرها زمانی استفاده می شود که بخواهند امکان پائین رفتن یک پیستون را در زیر بار
از بین برد و در عین حال باز کردن محل انسداد و در موقع لزوم به کمک یک جریان فرعی (مدار
فرمان) نیز مورد نظر باشد. نمونه های دیگری ازچکولوها

شیرهای قطع و وصل : این شیرها قادر هستند که مسیر عبور سیال را بطور تدریجی وغیر پله – III

ای (بدون حرکت ناگهانی) بسته و یا باز نمایند. مورد استفاده این نوع شیرها معمولاًدر محل هائی است
که بخواهند قسمتی از مدار را ازخط خارج کرده ودر موقع لزوم آن قسمت را دوباره به مدار متصل
نمایند.
ساختمان این شیرها بسیار متنوع بوده و از هر کدام در مواردخاصی استفاده می گردد. از عوامل تعیین
کننده در انتخاب این شیرها می توان مقدار عبور جریان ، سرعت قطع و وصل ، زاویه تغییر مسیر و
دقت آب بندی را نام برد. این شیرها صرف نظر از فرم ساختمانی شان دارای علامت مشخصه واحدی
می باشند.

بدیهی است که در هر یک از شیرهای فوق و یا شیرهای شکل زیر افت فشار معینی حاصل می گردد

که این عامل نیز در انتخاب آنها نقش مهمی را باز می نماید. در زیر چند نمونه دیگر از شیرهای قطع و
وصل را مشاهده می نما ئید که در زیر هر کدام نموداری جهت مقایسه افت فشار در آنها نیز ترسیم
گردیده است.
شیرهای تنظیم جریان : بوسیله این شیرها می توان بکمک تغییر سطح مقطع ، مقدار عبور -VI
جریان (دبی) را تغییر داد. برای این منظور در سه راه غبور جریان تنگنائی قرار می دهند که بدلیل افت
فشار ایجاد شده در دو طرف تنگنا ، مقدار دبی تغییر می نماید. بدیهی است که مقدار دبی متناسب با
افت فشار تغییر کرده و افت فشار نیز به فرم و اختلاف سطح مقطع تنگنا با قسمت ورودی و خروجی
آن بستگی دارد.
استفاده از گلوئی ویا تنگنا های شکل فوق اگر چه مقدار دبی را تغییر دهد ولی این تغییر ثابت بوده و با
نصب هر کدام می توان فقط دبی معینی را در قسمت خروجی مورد استفاده قرار داد. ولی این مطلب
در سیستم های هیدرولیکی به تنهایی کافی نبوده بلکه معمولاً از شیرهای قابل تنظیمی که بدون نیاز به
تعویض، دبی نورد نظر را عرضه می نماید استفاده می گردد. این شیرها بنام شیرهای گلوئی قابل تنظیم
معروف می باشند که نمونه هائی از آنها را در اشکال زیر مشاهده می نمائید.

در شیرهای گلوئی قابل تنظیم ، مقدار جریان علاوه بر سطح مقطع تنظیم یافته به اختلاف فشار بین لوله

های ورودی و خروجی شیر نیز بیتگی داشته و چنانچه با سطح مقطع عبوری ثابت ، فشار در لوله های
ورودی و یا خروجی بهر دلیل تغییر یابد مقدار دبی نیز تحت تأثیر قرار گرفته و تغییر می نماید.
کاربردھیدرولیک رصنعت تھیھ کننده : عزمی
۵۴
اگر در شیرهای گلوئی قابل تنظیم فوق الذکر پیستون های بالانس کننده نیز وجود داشته باشند، می
توان همواره دبی معین و ثابتی را بدون تأثیر تغییرات فشار در لوله های ورودی ویا خروجی ، بسمت
مسیر مورد نظر حریان داد.
به سمت فضای بین پیستون S طرز کار این شیرها بدین ترتیب است که جریان ورودی از طریق تنگنای 1
های بالانس کننده حریان یافته و به سمت لوله خروجی می رود. با تغییر فاصله قسمت مخروطی شیر
با تنگنا بوسیله پیچ تنظیم، می توان مقدار جریان را تنظیم نمود. قبلاً گفته شد که استفاده از پیستون های
بالانس کننده باعث می شود که مقدار جریان تنظیم یافته مستقل از فشار در لوله های ورودی و
خروجی همراه ثابت بماند ، این عمل چگونه اتفاق می افتد؟

0

U1 = m
فشار سیال قبل از ورود به تنگنا
0
U2 فشار سیال پس از عبور از تنگنا = m
0
U3 فشار سیال در لوله خروجی = m
0 )
U1 بایستی به اندازه 3تا 5 بار بزرگتر از 0 m
U 3 باشد ) . m
را بوجود می آورد که مقدار آن بستگی به F ارتباط لوله ورودی به سمت چپ پیستون ، در آن نیروی 1
و فشار سیال ورودی 0 (A) سطح
U1 دارد. این نیرو می خواهد پیستون را به سمت راست براند. m
0
1 1 U F = A´ m
از طرف دیگر روغنی که از تنگنا گذشته است نیز به طرف دیگر پیستون سمت راست هدایت شده و
را بوجود می آورند که سعی در حرکت پیستون بدیت چپ می F بهمراه نیروی فنر تواماً نیروی 2
U F . نماید F = A´ + F 0
2 2 m
بدیهی است که در فضای بین پیستون ها بدلیل سطح مقطع و فشار مساوی روغن، نیروئی به سمت
چپ وراست نیز بوجود می آیند که یکدیگررا خنثی می نمایند. بنابراین شرایط تعادل در این حال از
بدست می آید. F2 ، F برابری 1
A
F
A
F
A A F
F F
F
U U
F
U U
U U F
- =
= +
´ = ´ +
=
0
2
0
1
0
2
0
1
0
2
0
1
1 2
m m
m m
m m

از آنجائی که نیروی فنر بدلیل تغییر طول کم ثابت بوده و سطح مؤثرپیستون نیز در شیر مقداری بدون

تغییر می باشد ، لذا اختلاف فشار نیز در این شیرها همواره مقدار ثابتی خواهد بود:
0
2
0
U1 U P = m - m D
اکنون ببینیم که نتیحه چه خواهد بود ؟
همواره مقدار ثابتی است بنابراین بایستی S با توجه به اینکه اختلاف فشار در دو طرف تنگنای 1
همیشه مقدار جریان ثابت بوده و برابر مقدار تنظیمی بدون تغییر باقی بماند.
حال ببینیم که چگومه تغییرات فشار در مقدار دبی بی تأثیر است ؟
اگر فشار روغن ورودی 0
U1 بدلیلی افزایش یابد، بدلیل ارتباط با سمت چپ پیستون بالانس کننده ، m
نیز افزایش می یابد. F نیروی 1
می S افزایش این نیرو پیستون را به سمت راست رانده و باعث کوچک شدن مجرای خروجی 2
گردد. در این حال فشار 0
U2 نیز افزایش یافته وبدلیل اینکه در این شیرها اختلاف فشارها m
)
0
1 2
0
U U m - m
(
لوله سیلندرها را برای فشارهای کم، باروش ریخته گری تولید کننده وبرای فشارهای بالا آنها را
از لوله های بدون درز مرغوب ساخته ودر هر دوحال سطح داخلی آنها را با کیفیت سطح عالی
پرداخت می نمایند.
پیستونها را نیز مانند سیلندرها از چدن ویا فولاد می سازند . پیستون و برش راهنما که از چدن
نیز ساخته می شوند وظیفه راهنمایی دسته پیستون را بعهده دارند.
ساخته و سطح خارجی آنها را با روش معونن (سنگ کشی) C دسته پیستون را از فولاد 45
پرداخت کرده ویا با روش کرمه کردن با اندازه دقیق میرسانند. عمل کرمه کردن باعث باعث می شود که
مقاومت سطح خارجی دسته پیستون در مقابل خورندگی کاملاً مانند کرم باشد:
کاربردھیدرولیک رصنعت تھیھ کننده : عزمی
۵٧
محاسبات مربوط به سیلند پیستونهای هیدرولیکی :
اثر نماید بشرط آنکه فضای (F) الف– نیروی پیستونها : اگر برروی پیستونی نیریو خارجی
ایجاد می نماید. عکس این حالت را می تواند نیروی مقاوم در ( P ) سر پیستون بسته باشد در آن فشار
به فضای سرآن وارد می شود، پدید آورد. در این حال ( Q ) مقابل حرکت پیستون زمانی که سیال
بدلیل وجود نیروی مقاوم، در سیال فشاری پدید می آید که در جمیع جهات به یک اندازه بوده ودر
عین حال فشار حاصله برروی پیستون نیز اثر کرده و متناسب با سطحی که دارد در آن نیرویی ایجاد می
نمایند که مقدار آنرا می توان از رابطه زیر محاسبه نمود.
th K F = P ´ A
برای آنکه پیستون بتواند حرکت نماید، بایستی بتواند علاوه بر نیروی مقاوم ، نیروی اصطکاک
R ) را نیز خنثی نماید . بدیهی است که سیلندر پیستونهای یک طرفه ای که حرکت برگشت آنها (F
تامین می گردد بایستی این نیرو را هم به حساب آورد. (FF ) بوسیله نیروی فنر
اکنون می توان با در نظر گرفتن عوامل یاد شده نیروی موثر سیلندر پیستونهای یک طرفه و دو
طرفه را از روابط زیر محاسبه کرد.
e k R
e k R F
F P A F
F P A F F
= ´ -
= ´ - -
سطح موثر سر پیستون می باشد که مقدار آ برابر سطح مقطع پیستون بوده AK در روابط فوق
بایستی سطح مقطع دسته پیستون را از آن کم کرد. AR و برای محاسبه سطح موثر سمت دسته پیستون
( )A D d u R 4
2 - 2
=
p
ب – سرعتحرکتپیستونها : سرعت حرکت رفت وبرگشت پیستونها را می توان با توجه به
دبی جریان یافته به داخل سیلندرها از معادله پیوستگی بدست آورد.
4
2 ´p
A = D K
کاربردھیدرولیک رصنعت تھیھ کننده : عزمی
۵٨
´ 6
= ´ Þ =
A
Q A v v Q
بدیهی است با دبی ثابت که سرعت برگشت در سیلندر پیستونهای دوطرفه ای که دارای یک
دسته پیستون می باشند، بدلیل سطح موثر کوچکتر ،زیادتر از سرع رفت می باشد. هر چه بخواهیم
سرعت را بیشتر نماییم می توانیم با تفاوت دبی وقطر دسته پیستون سرعتش را کم یا زیاد کنیم ،هر
چقدر قطر کمتر باشد سرعت بیشتر و برعکس . ولی اگر سیلندر و دسته پیستون یکدسته باشد با دبی
ثابت سرعت تغییر می کند ولی در دسته ای سرعت برابر خواهد بود اگر قطرها هم ثابت باشد.
نیز معلوم باشد می توان زمان حرکت را با استفاده از تعریف کلی (S) اگر طول کورس پیستون
t سرعت
از رابطه زیر بدست آورد. v = s
Q
t A S
´ ´
= 6
مبدل های نیرو و فشار هیدرولیکی:
الف – مبدلهای نیرو (پرسهای هیدرولیکی) : چنانچه قبلاً گفته شد اگر نیرویی از طریق
یک پیستون با سطح مقطع معلوم برروی مایع موجود در یک مخزن بسته وارد آید. در آن فشاری ایجاد
می نماید که مقدار آن در جمیع جهات به یک اندازه می باشد. حال اگر در محل دیگری از مخزن
پیستون دیگری وجود داشته باشد، فشار روغن بر سطح آن نیز اثر و متناسب با سطح مقطعی که دارد در
آن نیرویی را بوجود می آید.
v Q A
s Litr min cm2
m
t A S Q
s cm2 m Litr min

اساس کار پرسهای هیدرولیکی نیز برهمین اصل استوار بوده ودر آنها می توان به کمک اصل

فوق و باتوجه به تفاوت سطح مقطع پیستونها نیروی لازم را بوجود آورد.
از آنجاییکه فشار در تمام نقاط سیستم به یک اندازه می باشد می توان نوشت :
2
2
1
1 ,
A
F
Pv
A
F
Pv¢¢ = ¢¢ =
با مساوی قرار دادن دو رابطه با هم خواهیم داشت :
2
1
2
1
A
A
F
F =
از رابطه فوق می توان نتیجه گرفت که در اینگونه وسایل ( وسایل هیدرولیکی تبدیل نیرو)
نسبت نیروها متناسب با نسبت سطح مقطع پیستونها می باشد.
از آنجاییکه حجم جابجایی روغن نیز در تمام سیستم به یک اندازه می باشد می توان نوشت:
2
1
2
1
1 2 1 1 2 2 S
S
A
V =V Þ A ´ S = A ´ S Þ A =
یعنی نسبت سطح مقطع پیستونها برابر با عکس نسبت تغییر مکان آنها می باشد.
ادغام رابطههای بالا وهمچنین از رابطه اصل تساوی کار مکانیکی انجام شده توسط پیستونها،
می توان نتیجه گرفت که نسبت نیروها برابر عکس نسبت تغییر مکان پیستونهای
مربوطه میباشد.
1
2
2
1
S
S
F
F =
ب – مبدلهای فشار هیدرولیکی : در اینگونه وسایل، دو پیستون مختلف القطر را از طریق
یک دسته پیستون به یکدیگر متصل می نمایند.
اثر نماید، در آن نیروی ( A برروی سطح پیستون بزرگتر ( 1 Pv1¢¢ حال اگر سیال با فشار نسبی
1 ( A را پدید می آورد که این نیرو بدون هیچگونه افتی از طریق دسته پیستون ، به پیستون کوچکتر ( 2 F
را بوجود می آورد. Pv¢ 2منتقل گردیده ودر آن قسمت فشار جدیدی

با هم برابر هستند می توان نوشت. F2 , F از آنجاییکه نیروی پیستونها یعنی 1
1
2
2
1
1 1 2 2
1 2
A
A
Pv
Pv
Pv A Pv A
F F
=
¢¢
¢¢
¢¢´ = ¢¢ ´ Þ
=
از رابطه فوق می توان نتیجه گرفت که در اینگونه مبدلها نسبت فشار ورودی به فشار خروجی
برابر عکس نسبت سطح مقطع پیستونها می باشد.
لازم به یادآوری است که معمولاًدر قسمت ورودی اینگونه مبدلها هوای فشرده را اثر داده و در
روغن موجود درست خروجی آنها فشار لازم را ایجاد می نمایند. بنابراین می توان گفت که معمولاًاز
اینگونه وسایل در سیستم های مختلط هیدرولیک و پنوماتیک استفاده می نمایند.
از وسایل دیگری که در سیستم های هیدرولیکی بکار می روند می توان انباره و فشار سنج را
نام برد که در زیر به شرح مختصر آنها می پردازیم.
انباره های هیدرولیکی : انباره های هیدرولیکی در خدمت جذب ویا باز پس دادن انرژی
فشاری بوده و مهمترین موارد استفاده آنها را می توان چنین بیان کرد:
-1 خفه کردن نوسانات فشار (فشار ماکزیمم لحظه ای) مخصوصاً در زمان تغییر وضعیت
-2 خفه کردن ارتعاشات بمنظور تقلیل سر و صدا ویا از بین بردن حالت ضربانی جریان
روغن
-3 بعنوان منبع انرژی برای زمانی که در اثر قطع برق بطور ناخواسته پمپ از کار می افتد،
در این حال انرژی ذخیره شده در انباره به سیستم پس داده می شود؛ لذا بایستی فشار و مقدار روغن
ذخیره شده در آن به اندازهای باشد که بتواند حرکت سیستم را به پایان برساند.
-4 به عنوان منبع انرژی برای مدار فرمان شیرهایی که دارای پیش کنترل می باشند.
-5 به عنوان منبع انرژی برای زمانی که چند وسیله هیدرولیکی بطور همزمان به کار میافتند.
-6 کم کردن افت انرژی در اثر نشت روغن بدلیل ذخیره سازی
-7 درسیستم هایی که در زمانی کوتاه به جریان انرژی بیشتری احتیاج دارند استفاده از این
وسیله باعث عدم احتیاج به پمپی قوی تر را باعث می شود،در این حال کافی است که دبی پمپ فقط
به اندازه ای باشد که جریان عادی انرژی را برقرار سازد.
کاربردھیدرولیک رصنعت تھیھ کننده : عزمی
۶١
-8 زمانی که بخواهند فشار استاتیکی سیال در مبدل انرژی در هنگام توقف و بسته بودن
شیر مربوطه ثابت بماند.
-9 استفاده از انباره باعث می شود که یک حالت فنری هیدرولیکی در رابطه با سیلندر
پیستونها پدید آید.
ساختمان انباره های هیدرولیکی را به فرم های مختلفی تولید کرده و ممکن است که از نوع کروی،وزنه
ای ، پیستونی بوده و یا از نوع بالنی باشد.
در تاسیسات کوچک و متوسط هیدرولیکی معمولاً از انباره های بالنی استفاده می کنند که در
شکل زیر قسمت های مختلف آنرا مشاهده می نمایید.

این انباره ها بیشترین کاربرد را داشته و طرز کارآنها به این ترتیب است که در اثر ورود سیال

تحت فشار به فضای بین بالن و پوسته فولادی، بالن محتوی گاز ازت جمع شده و گاز داخل متراکم
می گردد. بدیهی است که در اثر کوچک شدن حجم و تراکم گاز ، فشار داخل بالن افزایش می یابد.
عمل ورود سیال به داخل انباره تا آنجا ادامه می یابد که بین فشار گاز و سیال تعادل برقرار گردد. حال
اگر بدلیل فشار سیال داخل سیستم (درمحل اتصال انباره) تقلیل یابد، بالن تحت تاثیر فشار گاز داخل
خود منتسط شده و سیال داخل انباره را به سیستم تخلیه می نماید. در اینجا نیز عمل تخلیه تا زمان
برابری فشار موثر بر طرفین بالن ادامه دارد.
فشار سنج : فشار سنج یا مانومتر وسیله ای است برای اندازه گیری فشار نسبی داخل سیستم که بکمک
آن فشار تنظیمی را نیز کنترل می نمایند.
رسم مدارهای هیدرولیکی:
رسم یا نقشه یک سیستم هیدرولیکی نموداری است از طرز کار آن که با استفاده از علائم
مشخصه وسایل واردات بکار رفته در سیستم مزبور ، ترسیم گردیده است. برای این منظور علاوه بر
رعایت دیدگاه فوق ، قواعد دیگری را در نظر می گیرند که بطور خلاصه عبارتند از :
-1 مدار را صرف نظر از محل استقرار واقعی وسایل بکار رفته ، از پائین به بالا ودر جهت
جریان انرژی رسم می نمایند.
-2 نقشه را چنان رسم می نمایند که بخوبی و با یک نگاه سیرجریان کنترل و هدایت انرژی
قابل تشخیصباشد. علاوه بر آن تمام قسمتهایی که از یک منبع تغذیه می شوند ، اگر چه در عمل روی
ماشین های جداگانه ای نصب شده باشند ،در یک نقشه ترسیم می گردند.

-3 سیلندرها و شیرهای راه دهنده را حتی الامکان افقی ترسیم می نمایند.
-4 مسیر لوله ها بایستی مستقیم و حتی الامکان بدون تقاطع ترسیم کردند.
-5 دستگاه ها را در وضعیت صفر ویا در وضعیت شروع کار ترسیم کرده و سیستم را در
حال سکون در نظر می گیرند.
-6 برای مدارهای الکتروهیدرولیکی نقشه های جداگانه ای تهیه می گردد. (یک نقشه برای
مدار هیدرولیکی ویکی برای الکتریکی)
-7 در کنار علائم مشخصه دستگاهها و وسایل ممکن است که مهمترین مشخصه آنها را نیز
درج نمایند.
اکنون که به طرز کار قسمتها، اجزا و عوامل موجود در سیستم های هیدرولیک صنعتی تا
اندازهای آشنایی پیدا کردید می توان به شرح مختصر چند نمونه از مدارهای ساده هیدرولیکی پرداخت،
بدیهی است که بدلیل محدودیت زمانی پرداختن به کلیه امکاناتی که در طرح مدارهای هیدرولیکی
وجود دارند امکان پذیر نمی باشد ، ولی می توان به ذکر نمونه هایی پرداخت که بیشتر در ماشین های
ابزار مورد استفاده قرار می گیرند.
در ماشینهای ابزار بهمراه داشتن نیرو و انرژی کنترل شده ،داشتن سرعت حرکت خطی و یا عده
دوران مورد نیاز برای تنظیم سرعت محیطی و یا سرعت برش دارای اپسیت خاصی می باشد. استفاده از
هیدرولیک صنعتی برای این منظور مخصوصاًزمانی مورد استفاده دارد که تغییرات سرعت و یا عده
دوران بصورت غیر پله ای مورد نظر باشد. در زیر ضمن پرداختن به اینگونه مدارها سعی گردیده است
که مقایسه ای بین امکانات متعدد نیز بدست داده شود.
قبلاًگفته شد که سرعت حرکت در مبدل انرژی نهایی ( سیلندر پیستونها و هیدروموتورها)
بستگی دارد به دبی وسطح موثر آنها ( ) از آنجاییکه سطح موثر مبدل انرژی بکار رفته
(بجز در مورد هیدرو موتورهای قابل تنظیم) مقدار ثابتی می باشد ، لازم است که برا یتنظیم سرعت و
یاعده دوران هیدروموتورها بتوان دبی را در کنترل درآورده وآنرا برای مقدار مورد لزوم تنظیم کرد.
کنترل دبیبرای تنظیم سرعتحرکتخطی :
الف – با استفاده از یک پمپ جریان متغیر می توان با تنظیم دبی خروجی پمپ ، سرعت
حرکت خطی را کنترل نموده،اگر چه انرژی مصرفی بدلیل نداشتن جریان مازاد درست به اندازه مورد

نیاز می باشد ولی طبیعی است که قیمت یک پمپ جریان متغیر به مراتب زیادتر از یک پمپ جریان

ثابت می باشد.
ب – به کمک پمپ جریان ثابت ویک شیر تنظیم جریان نیز می توان دبی موثر بر پیستون را در
کنترل در آورده و سرعت حرکت خطی آنرا برحسب نیاز تنظیم نمود. در این روش با استفاده از یک
شیر تنظیم جریان دو راهه و بی مورد نیاز را به سمت مبدل انرژی هدایت کرده و جریان مازاد را از
طریق یک شیر محدود کننده فشار به سمت مخزن می فرستند. از آنجاییکه پمپ با حداکثر توان خود
کار کرده و از تمام انرژی هیدرولیکی آن استفاده نمی گردد ،افت انرژی زیاد بوده واین انرژی مازاد
تبدیل به انرژی حرارتی گشته و باعث افزایش درجه حرارت سیال میگردد.
سیستم فوق را که در آن شیر تنظیم جریان در مسیر لوله رفت قرار داردسیستم با کنترل اولیه
می نامند . سیستم های اولیه از نقطه نظر افت کمتر در اثر نشت ،نیروی اصطکاک و سائیدگی کمتر
مناسب می باشند؛ زیرا درآنها فقط قسمتی از سیستم تحت تاثیر فشار ماکزیمم (فشار پمپ) قرار دارد ،.
علاوه بر آن فشار سیال در لوله برگشت تقریباًاز 3 تا 5 بار می باشد. در این سیستم به حرکت پیشروی
یکنواخت تر بوده و تغییر وضعیت شیرهای راه دهنده با مقاومت کمتری انجام می گیرد.
اگر شیر تنظیم جریان را پس از مبدل انرژی ( در مسیر لوله برگشت ) نصبت کرده باشند آنرا
سیستم با کنترل ثانویه می خوانند. در سیستم های ثانویه نیروی ایجاد سائیدگی وافت در اثر
نشت روغن بیشتر از سیستم های اولیه می باشد. حرکت پیستون در این حالت غیر یکنواخت
(ارتعاشی) بوده وعمل تغییر وضعیت شیرهای راه دهنده با مقاومت بیشتری روبرو خواهد بود.
ج – زمانی که بخواهند سرعت رفت و برگشت در پیستونهایی که دارای یک دسته پیستون می باشد به
یک اندازه باشند از اتصال اختلافی استفاده می نمایند. در این روش سیالی که در سمت دسته پیستون
سیلندر نیز وجود دارد برای حرکت رفت استفاده کرده و به این ترتیب با بکاربردن پمپی با دبی کم
سرعت رفت و برگشت برابری را در پیستون ایجاد می نمایند.
3/ در زیر نقشه اتصال یک چنین سیستمی را مشاهده مینمایید که در آن با استفاده از یک شیر 2
با وضعیت صفر مسدود و اتصال اختلافی ، ایجاد سرعت رفت و برگشت مساوی مورد نظر میباشد.
لازم به تذکر است که در این سیستمها بایستی از سیلندر پیستونهایی استفاده شود که سطح مقطع دسته
پیستون آنها به اندازه نصف سطح مقطع پیستون باشد ( 2
1
2
A
ددر اسن حال کافی است که دبی ( A =

(QP = Q باشد.( 2 Q فقط به اندازه دبی لازم برای حرکت برگشت 2 QP پمپ

A R Þv = v
د- در مواردی که حرکت کنترل شده خودکار با سرعت پیشروی کم و توقف دقیق میز ماشین در محل
معینی مورد نظر باشد میتوان از سیستمهای الکترومکانیکی و یا هیدرومکانیکی استفاده نمود.
در سیستمهای هیدرومکانیکی به کمک یک هیدروموتور و با استفاده از مکانیزم پیچ و مهره که
یک وسیله تبدیل حرکت دورانی به خطی میباشد میتوان به منظور فوق نائل آمد. با این روش میتوان
میز ماشین را در محل مورد نظر با سرعت و دقت کافی متوقف نمود. برای این منظور از شیرهای
راهدهنده الکترومغناطیسی استفاده کرده و مدار فرمان را الکتریکی در نظر گرفته و برای قابل تنظیم بودن
سرعت حرکت میز از یک پمپ جریان متغیر استفاده مینمایند.
اساس کار در این سیستمها به این ترتیب است که وقتی شیر در وضعیت صفر قرار دارد سر
روغن به سمت مخزن باز بوده و به دلیل عدم جریان روغن از داخل هیدروموتور ، میز در حال سکون
میباشد. اگر مدار الکتریکی بوبین سمت راست شیر راهدهنده از طریق یک کلید الکتریکی بسته شود ،
بوبین آن تحریک شده و پیستون فرمان شیر را بسمت راست میکشد. در این حال میز ماشین از طریق
هیدروموتور و پیچ و مهره به حرکت درمیآید. اگر در اثر حرکت میز ماشین ضامن نصب شده برروی
آن کلید (میکروسویچ) سمت مقابل را بحرکت درآورد، رله جریان بوبین سمت راست را قطع کرده و
آنرا به سمت بوبین سمت چپ میفرستد که نتیجه آن تغییر وضعیت شیر و تعویضجهت حرکت
هیدروموتور خواهد بود. تکرار این عمل باعث میشود که میز دائماً و تا زمان دلخواه به سمت چپ و
راست حرکت نماید.
2 1 1
2
1 1 1
2
2
2
2
A
v Qp A
Q
A
v Q
A
v Qp
A
Q Q
A
v Q Q
R
P
R
A
P P P
A
= = Þ =
Þ =
+
=
+
=

از آنجایی که با استفاده از سیستم فوق میتاون یک حرکت کنترل شده خودترمزی را بهوجود
آورد میتوان از آن به عنوان مثال در ماشینهای فرزی که براده برداری همراه مورد نظر میباشد استفاده
نمود.
در مواردی که سرعتهای مختلفی در یک مسیر مورد نظر ( NC ) در ماشینهای فرمان عددی
باشد ، از سیستم فوق به همراه شیر تنظیم جریانی استفاده مینمایند که قسمت پیش کنترل آن در محل
دیگری و جداگانه (در محل کنترل) نصب گردیده باشد.
به این ترتیب میتوان از راه دور و برحسب نیاز دبی مورد نظر را تنظیم کرده و در نتیجه سرعت
حرکت را در فواصلی معین ، برابر اندازه مورد لزوم بوجود آورد.
تنظیم عده دوران
در تمام مدارهای فوقالذکر اگر به جای سیلندر پیستون ، از هیدروموتور استفاده گردد میتوان
حرکت دورانی تنظیم یافتهای را بهوسیله مورد نظر منتقل نمود.
تنظیم عده دوران با این روش تقریباً در تمام زمینههای هیدرولیک صنعتی کاربرد داشته و به
عنوان مثال میتوان ایجاد حرکت در وسائط نقلیه ، بهحرکت درآوردن نوردها در صنایع ذوب و
نوردکاری فلزات ، صنایع سنگین و پرسها را نام برد. علاوه بر موارد ذکر گردیده ممکن است که در
ماشینهای ابزار به عنوان محرک حرکت پیشروی ، عضو محرک در ماشینهای ریختهگری تزریقی و
تحت فشار و همچنین در کشتی سازی برای ایجاد حرکت دورانی نیز کاربرد داشته باشد.
ازاین سیستمها زمانی استفاده میگردد که شروع حرکت از حال سکون ، بایستی به آرامی و با
گشتاور زیاد انجام گرفته و در حین حرکت تغییرات عده دوران به صورت غیرپلهای مورد نظر باشد.
فرم ساختمانی و نوع پمپ و یا هیدروموتور به کار رفته بر حسب شرایط کار متفاوت بوده و ممکن
است که از پمپ جریان متغیر و یا هیدروموتور قابل تنظیم استفاده کرده و یا هر دو از نوع قابل تنظیم
باشند.
در دستگاههای تغییر دور هیدرولیکی پرهدار معمولاً موتور از نوع جریان ثابت بوده و برای آنکه
بتوانند عده دوران آن را به دلخواه تغییر دهند از پمپ جریان متغیر استفاده میگردد. مقدار دبی سیال را
میتوان به کمک جابجایی محفظه پمپ و در نتیجه تغییر فاصله مرکز آن با محور قسمت گردنده تنظیم
کرد. لازم به یاد آوری است که در این نوع پمپها اگر مرکزین محفظه و قسمت گردنده بر هم منطبق
باشند از پمپ جریانی عبور نکرده و در این حال هیدروموتور متوقف میگردد م همچنین با انتقال

محفظه به سمت مقابل، جهت جریان روغن در پمپ عوض شده و موتور در جهت عکس به حرکت

در میآید.
سیستم هیدرولیکی فوق را که در آن روغن در یک مسیر بسته دوران مینماید مدار بسته
مینامند. در این سیستمها روغن از سمت پمپ به سمت هیدروموتور جریان یافته و بدون آنکه به
سمت مخزن برود دوباره به سمت پمپ هدایت میشود. طبیعی است که در این مدارها بایستی افتی را
که در اثر نشت روغن پدید میآید بخوبی جبران شود.
در مدار بسته روغن بیشتر از مدار باز تحت تاثیر واقع شده ،بیشتر گرم گردیده و به همین دلیل
زودتر فاسد میگردد. در این مدارها بایستی در صورت لزوم از خنک کننده (رادیاتور) روغن استفاده
نمود.
اگر جریان روغن پس از عبور از وسایل، دوباره به مخزن برگردانده شود سیستم را مدار باز
میخوانند. در این مدارها روغن فرصت مییابد که در مخزن خنک شده و کثافات همراه خود را در آن
ته نشین نماید.
بنا به دلایل فوقالذکر اکثر سیستمهای هیدرولیکی را از نوع مدار باز طراحی مینمایند. علاوه
بر آن در ایجاد حرکت خطی بوسیله سیلندر پیستونها و همچنین حرکت نوسانی بوسیله سیلندر یا
موتورهای نوسانی معمولاً نمیتوان بطور مستقیم جریان روغن را دوباره به سمت چپ هدایت کرد. از
مدار بسته معمولاً در دستگاههای تغییر دور غیرپلهای و در مواردی که استفاده از یک مخزن بزرگتر
بدلیل عدم وجود فضای کافی ( مانند وسائط نقلیه) امکان پذیر نباشد، استفاده مینمایند. علاوه بر آن در
مواردی که تعویضسریع جهت گردش مورد نظر باشد از مدار بسته استفاده میگردد.
و در مواردی که پمپ نتواند از مخزن افت روغنی را که در اثر نشت پدید آمده است جبران
نماید ؛ لازم است که پمپ دیگری برای تغذیه سیستم وجود داشته باشد.
-شیرهای راه دهنده : شیر های راه دهنده شیرهائی هستند که قبل از همه وظیفه هدایت جریان Ñ
انرژی به سمت مسیر مورد نظررا بعهده دارند، ولی در آنها انسداد و یا آزاد ساختن مسیر نیز می تواند
صورت پذیرد. این شیرها را صرف نظر از فرم ساختمانی شان می توان به دو گروه اصلی تقسیم نمود.

الف–شیرهای راه دهنده باوضعیتمعین : این شیرها می توانند فقط وضعیت های معینی(وضعیت

های پیشروی، تعویضمسیر،انسداد وغیره)را بخود گرفته و از بین وضعیت های مختلف نمی توان
وضعیت شناور و یا متغیری را به آنها داد.
جریان رسمی و اندازه رسمی – در انتخاب شیرهای راه دهنده، در کنار فشار کاری مجاز، جریان رسمی
نقش اصلی را بازی می نماید.
اگر سیالی با ویسکوزیته 35 سانتی استوکس و درجه حرارت 50 درجه سانتیگراد از شیری عبور داده
شود، در این حال جریان رسمی به جریان گفته می شود که در هنگام عبور از شیر افت فشاری به اندازه
1 بار در آن حاصل گردد.
از مشخصات دیگر شیرها علاوه برجریان رسمی ، اندازه رسمی آنها می باشد که برای نشان دادن آن از
و عددی که در کنار آن قرار دارد استفاده می نمایند(مانند....و 32 و 20 و 16 و 10 و 6و 4و NG حروف
عددی بدون دیمانسیون بوده و بر حسب NG عدد بکار رفته در کنار علامت اختصاری .( NG
قرارداد فقط نوعی شماره بندی بحساب می آید. زیرا در شرائط مساوی مقدار جریانی که در واحد زمان
NG از یک شیر عبور می کند بستگی به فشار سیال نیز دارد. بعنوان مثال شیر راه دهنده با اندازه 10
می تواند در فشار 315 بار به اندازه 40 لیتر سیال را در هر دقیقه از خود عبور دهد.
یان نوع شیرها معمولاً از سه قسمت اصلی بدنه ، قسمت متحرک و عضو راه دهنده تشکیل شده اند.
قسمت متحرک شیرهای راه دهنده را معمولاً در دو نوع نشیمنی و پیستونی کشوئی می سازند. در این
بین شیرهای نشیمینی از آب بندی خوبی برخوردار می باشند، در حالیکه در شیرهای پیستونی با
حرکت کشوئی، بدلیل اختلاف اندازه بین پیستون و جداره، نشت روغن وجود خواهد داشت. اما
بزرگترین عیب شیرهای نشیمنی در این است که عضو متحرک وجود داشته باشد. بهمین دلیل است که
در سیستم های هیدرولیکی بیشتر از همه از شیرهای پیستونی با حرکت کشوئی استفاده می گردد.
اکنون برای آشنائی بیشتر با شیرهای راه دهنده ای که وضعیت ثابتی را عرضه می نمایند، آنها را بر
حسب تعداد محل های اتصال(تعداد راه ها) تقسیم بندی کرده و به شرح مختصر هر یک از آنها می
پردازیم.
2 با وضعیت صفر مسدو را مشاهده / -1 شیرهای دو راهه: در زیر شکل ساده ای از یک شیر 2
(A) به سمت لوله کار (P) مممی نمائید که در آن بوسیله فشار دادن دکمه ای مسیر لوله فشار
متصل می گردد. ازاین شیرها معمولاً به عنوان شیرعای قطع و وصل جریان در سیستم های

هیدرولیکی استفاده می گردد. اگر چه پیستون فرمان این شیرها با جداره خود دارای حداقل
تلرانی می باشد، ولی باز هم بدلیل اختلاف اندازه دارای آب بندی خوبی نبوده و در آنها نشت
روغن وجود خواهد داشت، اگر چه روغن نشت یافته را بوسیله لوله ای به سمت مخزن هدایت
می نمایند ولی در نقشه های سیستم هیدرولیکی از ترسیم این لوله و مسیر آن بدلیل نداشتن
نقش اساسی صرفنظر می گردد.

2 بوده و تنها تفاوت آنها دراستفاده از / 3 مانند شیر 2 / -2 شیرهای سه راهه: اساس کار یک شیر 2

می باشد. وجود کانالهای حلقه ای پیرامون (T) یک محل اتصال دیگر به عنوان لوله برگشت
پیستون ها در روی جداره ، وظیفه تعادل فشار وترد بر پیستونها را به عهده داشته و حرکت
3 و در شکل ب محل نصب / کشوئی آنها را آسان می نماید. در شکل الف یک نمون از شیر 2
آن در یک مدار هیدرولیکی نشان داده شده است.
امروزه دیگر شیرهای دو راهه و سه راهه را به دلائل مختلفی تولید نمی نمایند.، بلکه برای این منظور
از شیرعای چهار راهه استفاده کرده و بر حسب نیاز یک یا دو مسیر آنها را مسدود نموده و آنرا به
شیرسه و یا دو راهه تبدیل می نمایند.
4 با / 4 و یا 3 / -3 شیرهای چهار راهه: در سیستم های هیدرولیکی، معمولاًاز شیرهای راه دهنده 2
قیمت متحرک پیستونی استفاده می گردد. این شیرها برای هدایت جریان انرژی به سمت سیلندر
پیستون های دو طرفه و یا به حرکت درآوردن هیدروموتورها در دو جهت کاربرد شیر های راه دهنده
ای که بیش از چهار راه و سه وضعیت داشته باشند درهیدرولیک صنایع پر قدرت مورد استفاده قرار می
گیرند ولی در هیدرولیک خودروها می توان شیرهای راه دهنده دستی ای را نیز یافت که دارای شش

راه و چهار وضعیت نیز می باشند.
اگر لازم باشد که در یک سیلندر پیستون دو طرفه ، حرکت به سمت جلو و یا عقب ایجاد گشته و یا
آنرا در حالت معینین متوقف شازند ، بایستی از یک شیر سه وضعیتی با چهار محل اتصال ( 4چهارراه)
4 را نشان می دهد که می تواند منظور فوق را عملی / استفاده گردد. شکل زیر نمونه ای از یک شیر 3
سازد. در این شیر فنر وظیفه برقراری وضعیت صفر بسته را بعهده داشته و برای به حرکت پیستون
فرمان آن به سمت چپ و یا راست از دو بوبین مغناطیسی استفاده گردیده است.
وضعیت شکل فوق در حالی ترسیم شده است که پیستون فرمان شیر به سمت چپ کشیده شده است.
در آن میدان مغناطیسی ، I این وضعیت زمانی حاصل می گردد که در اثر عبور جریان برق از بوبین
ایجاد شده و هسته آهنی متصل به پیستون فرمان به داخل بوبین کشیده شود. نیروی لازم برای این عمل
در حدود 120 نیوتن بوده و پیستون تقریباً به اندازه 7 میلیمتر به سمت چپ کشیده شده است این
وضعیت را وضعیت 1 یا وضعیت پیشروی می نامند.

اگر بخواهند که سیلندر پیستون (مبدل انرژی) در حالت معینی متوقف گردد کافی است که جریان برق

را قطع نمایند.دراین حال فنر باعث حرکت پیستون فرمان به وسط گردیده و دراین حال وضعیت صفر
بسته را پدید می آورد.
عبور نموده و پیستون فرمان II برای ایجاد حرکت برگشت کافی است که این بار جریان برق از بوبین
به P را از طریق هسته آهنی تقریباً به اندازه 7 میلیمتر به سمت راست حرکت دهد، تا سال از مسیر
جریان یابد. T به سمت A و از مسیر B سمت
این وضعیت که آنرا وضغیت 2 نیز می نامند باعث ایجاد حرکت برگشت قسمت متحرک در سیلندر
4 را در یک سیستم ساده هیدرولیکی مشاهده می / پیستون خواهد شد. در زیر محل اتصال یک شیر 3
نمائید.

4 صفحه قبل در هنگام تغییر وضعیت ها، در حین حرکت / پوشش پیستون های فرمان – در شیر 3
پیستون برای لحظه کوتاهی تمام مسیرها میدود می گردند که در این حالت را پوشش مثبت می نامند.
اگر در همین حال (تغییر وضعیت)برای مدت کوتاهی تمام مسیرها به یکدیگر ارتباط پیدا کنند حالتی
پدید می آید که آنرا پوشش منفی نام گذاری کردهاند.
پوشش مثبت پوشش منفی
محاسن
هدر نرفتن سیال تحت فشار تغییر وضعیت آرام ، عدم ایجاد فشار
ماکزیمم
معایب تغییر وضعیت ضربه ای ، ایجاد فشار
ماکزیمم
هدر رفتن سیال تحت فشار
طریقه بکار رفتن - شیرهای راه دهنده را به طریق مختلفی بکار می اندازند (تغییر وضعیت در آنها
ایجاد می نمایند) که مهمترین آنها را در صفحه 35 مشاهد کردید. عمل ایجاد تغییر وضعیت ممکن
است که بطور مستقیم و یا غیر مستقیم انجام گیرد که دو نوع مستقیم نیروی راه اندازی مستقیماً بر روی
پیستون فرمان تأثیر داده می شود. در هیدرولیک صنایع معمولاً برای فرمان مستقیم از الکترو - مغناطیس
بهمراه فنر استفاده می گردد. بکار اندازی الکترومغناطیسی می تواند هدایت وکنترل برنامه ریزی شده
سیستم را برای اتو مانیزه کردن مراحل مختلف تولید عملی سازد. زیرا سرعت انتقال فرمان بکمک
جریان برق می تواند بمراتب بیشتر باشد.

در هیدرولیک خودروها تقریباً همه جا عمل تغییر وضعیت شیرها بکمک اهرم و نیروی عضلانی انجام
می گردد.
زمانی که مقدار جریان عبور کننده از شیر زیاد باشد، عمل تغییر وضعیت شیر را غیر مستقیم در نظر می
گیرند، زیر برای این منظور نیروی ریادی لازم خواهد بود. در این حال اکثراً از شیرهای راه دهنده با
کارانداز هیدرولیکی ای استفاده می گردد که بوسیله شیر دیگری بنام شیر پیش کنترل با کار اندازی
مستقیم، تغییر وضعیت می دهند. بدیهی است که بین این دو شیر باید جریان دیگری بنام جریان فرعی
و یا جریان مدار فرعی وجود داشته باشد. این شیرها که بنام شیرهای ترکیبی نیز نامیده می شوند ممکن
است که در کنار هم بوده و یا برای فرمان از راه دورتر، شیرپیش کنترل در محل دیگری نصب گردیده
باشد.

ب-شیرهای راه دهنده باوضعیتنامعین : این شیرها قادر هستند که در میان دو وضعیت انتهائی

خود (باز و بسته بودن) وضعیت های متعددی را بخود گرفته ئ در حقیقت باتنظیم جریان ارسالی ،در
طرفین سیلندر اختلاف فشار ایجاد کرده و آنرا بر حسب نیاز و به مقدار لازم به سمت جلو و یا عقب
حرکت دهند.
راه اندازی این شیرها ممکن است مکانیکی و یا الکترومغناطیسی باشد که در حالت اول آنها را شیرهای
لمس کننده نامیده و در حالت دوم آنها را شیرهای سرویس دهنده می گویند.
شیرهای سرویسدهنده : شیرهای سرویس دهنده الکتروهیدرولیکی وظیفه دارند که بدون -I
تأخیر زمانی، خبرهای الکتریکی ضعیف را به انرژی بزرگ هیدرولیکی تبدیل نمایند. از این شیرها
بعنوان یک عضو رابط بین الکترونیک وهیدرولیک استفاده کرده و بهمین دلیل کاربرد خوبی در سیستم
های فرمان الکتروهیدرولیکی بعنوان عضو تنظیم کننده دارند.
این شیرها از دو قسمت اصلی وضعیت دهنده الکترومغناطیسی وشیر تنظیم جریان با چهار محل اتصال
(چهار راهه) تشکیل گردیده اند. در شیرهای سرویس دهنده دو مرحله ای علاوه بر قسمتهای اصلی
فوق الذکر از یک پیش کنترل نیز استفاده می گردد.

به کمک وضعیت دهنده الکترومغناطیسی می توان بوسیله تغییر شدت جریان الکتریکی هر وضعیت

دلخواهی (وضعیت میانی) را که لازم باشد به پیستون کنترل اصلی داده ودر نتیجه جریان کنترل شده ای
را در جهت مورد لزوم در داخل سیستم بوجود آورد.

در زیر نقشه مدار هیدرولیکی ای را مشاهده می نمائید که در آن محل نصب شیر سرویس دهنده نشان

داده شده است.
یک شیر سرویس دهنده، در کنار قسمت هیدرولیکی خود به یک قسمت الکتریکی و مخصوصاً یک
قسمت الکترونیکی نیز نیاز دارد.
در مدار بالا مثالی را مشاهده می نمائید که از قسمت های زیر تشکیل شده است.
-1 لمس کننده برای تعیین وضعیت مورد لزوم بر حسب مقدار پیشروی.
-2 تبدیل کننده مقادیر تعیین شده از طریق لمس کننده به سیگنال الکتریکی.
-3 دهنده مقادیر اجباری (مورد لزوم).
-4 تقویت کننده که در آن بطور همزمان مقادیر اجباری و اندازه گیری شده با یکدیگر مقایسه می
گردند.
مورد استفادهاصلی شیرهای سرویس دهنده در سیستم های اتوماتیکدر مواردی می باشد که مسائل
(NC) متعددی را درداخل سیستم بخواهندحل نمایند. بعنوان مثال در ماشینهای ابزار فرمان عددی
بایستی وضعیت دقیق، سرعت برش تنظیم شده و کپی کردن، توانا صورت گرفته وعلاوه بر آن عده
دوران، فشار وتنظیم قدرت نیز برحسب نیاز در کنترل آورده شوند.
شیرهای لمسکننده: این شیرها نیز جزء شیرهای راه دهنده ای می باشند که در آنها می -II
توان به دلخواه، وضعیت های میانی متعددی را بوجود آورد. اساس کار آنها مشابه شیرهای سرویس

دهنده می باشد، ولی برای کنترل و تنظیم وضعیت های آن از یک شاخک(میله لمس کننده) بجای

بوبین مغناطیسی استفاده گردیده است . لذا عمل تنظیم جریان در آنها از طریق مکانیکی انجام شده
وبنابراین فاقد قسمت الکتریکی شیرهای سرویس دهنده می باشند. از این شیرها عملاًدر شیرهای
کپی تراشی که از روی شابلن کار می کردند استفاده می گردید که امروزه شیرهای سرویس دهنده
جانشین آنها گردیده اند.
-6 مبدل های انرژی هیدرولیکیبه مکانیکی:
برای تبدیل انرژی هیدرولیکی به انرژی مکانیکی و در نتیجه داشتن نیرو و حرکت کنترل شده در
هیدرولیک صنعتی از سیلندر پیستون های هیدرولیکی و هیدروموتورها استفاده می گردد. اساس کار
و مورد استفاده انواع هیدروموتورها قبلاً مورد بررسی قرار گرفت، و اینک به شرح سیلندر پیستونها
می پردازیم:

سیلندر پیستون ها – سیلندر پیستون های هیدرولیکی وسایلی هستند که ضمن تبدیل انرژی، می-

توانند حرکت خطی عرضه نمایند. این مبدلها دارای انواع گوناگونی می باشند که در زیر مهمترین
آنها را بهمراه علائم مشخصه نشان مشاهده می نمائید.

ساختمان سیلندر پیستونها- ساختمان این مبدلها تشکیل شده است از لوله سیلندر، پیستون، دسته --

پیستون، قسمت انتهائی و قسمت درپوش که می توان قسمتهای آب بندی و بوش راهنما را نیز به آنها
افزود.
لوله سیلندرها را برای فشارهای کم، با روش ریخته گری تولید کرده و برای فشارهای بالا آنها را از
لوله های بدون درز مرغوب ساخته و در هر دو حال سطح داخلی آنها با کیفیت سطح عالی پرداخت
می نمایند.
پیستونها را نیز مانند سیلندرها از چدن یا فولاد می سازند. پیستون و بوش راهنما که از چدن ساخته می
شوند وظیفه راهنمائی دسته پیستون را بعهده دارند.

شاخته و سطح خارجی آنها را با روش هونن (سنگ کشی) پرداخت کرده CK دسته پیستون از فولاد 45

و یا با روش کرُمُه کردن به اندازه دقیق می رسانند. محل کرُمُه کردن باعث می ش.د که مقاومت سطح
خارجی دسته پیستون در مقابل خورندگی کاملاً مانند کرم باشد.
محاسباتمربوطبه سیلندر پیستونهای هیدرولیکی:
اثر نماید بشرط آنکه فضای سر پیستون (F) الف- نیروی پیستونها: اگر بر روی پیستونی نیروی خارجی
ایجاد می نماید. (μ) بسته باشد در آن فشار
عکس یان حالت را می تواند نیروی مقاوم در مقابل
به فضای سر آن (Q) حرکت پیستون زمانی که سیال
وارد می شود، پدید آورد. در این حال بدلیل وجود نیروی مقاوم، در سیال فشاری پدید می آید که
مقدار آن در جمیع جهات به یک اندازه بوده ودر عین حال فشار حاصله بر روی پیستون نیز اثر کرده و
متناسب با سطحی که دارد در آن نیروئی ایجاد می نمایند که مقدار آن را می توان از رابطه زیر محاسبه
نمود.
را (FR ) برای اینکه پیستون بتواند حرکت نماید ، بایستی بتواند علاوه بر نیروی مقاوم، نیروی اصطکاک
نیز خنثی نماید. بدیهی است که مقدارنیروی عملی راهمیشه 10 %الی 15 % درنظرگرفت.
موق باشید
عزمی
th k F = m ´ A

تھیه کننده : عزمی




تاريخ : ۱۳٩٢/٩/٩ | ٢:۱۳ ‎ب.ظ | نویسنده : مهدی خادمیون | نظرات ()
> php -S localhost:8000