فروشگاه ساز فایل و همکاری در فروش سل یو
دانلود اصول و روشهای هم محوری دستگاهها و ماشین الات دوار - ساخت و تولیدWeblog, Persian,Iran, Iranian, Farsi, Weblogs">
لینک های وب
..
پروژه دیفرانسیل

دانلود پروژه تحقیقاتی با موضوع دیفرانسیل

دانلود پروژه دیفرانسیل
تحقیق کوپلینگ ها و کلاچ ها

تحقیق در مورد کوپلینک ها و کلاچ ها

دانلود تحقیق کوپلینگ ها و کلاچ ها
کتاب ریاضیات مهندسی پیشرفته اونیل

دانلود کتاب ریاضیات پیشرفته اونیل

دانلود کتاب ریاضیات مهندسی پیشرفته اونیل
شکل دهی هیدروفرمینگ یا Hydroforming

تحقیق شکل دهی فلزات با موضوع هیدروفرمینگ

دانلود شکل دهی هیدروفرمینگ یا Hydroforming
پاورپوینت مدیریت خطوط کالا، نام های تجاری و بسته بندی (فصل پانزدهم كتاب اصول بازاریابی كاتلر )

عنوان دانلود پاورپوینت مدیریت خطوط کالا، نام های تجاری و بسته بندی (فصل پانزدهم كتاب اصول بازاریابی كاتلر )
دسته مدیریت (مدیریت بازاریابی)
فرمت پاورپوینت (قابل ویرایش)
تعداد اسلاید 22 اسلاید
كتاب اصول بازاریابی تالیف فیلیپ كاتلر و گری آرمسترانگ از جمله منابع مهم درس مدیریت و اصول بازاریابی در سطح كارشناسی و كارشناسی ارشد می باشد این فایل شامل

دانلود پاورپوینت مدیریت خطوط کالا، نام های تجاری و بسته بندی (فصل پانزدهم كتاب اصول بازاریابی كاتلر )
دانلود پاورپوینت تجزیه و تحلیل اقتصاد بازار (فصل دوازدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)

عنوان دانلود پاورپوینت تجزیه و تحلیل اقتصاد بازار (فصل دوازدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دسته مدیریت سرمایه گذاری، مدیریت سرمایه گذاری پیشرفته مدیریت مالیحسابداری اقتصادفرمت پاورپوینت(Powerpoint)
تعداد اسلاید 14 اسلاید
کتاب مدیریت سرمایه گذاری تالیف جونز ترجمه دکتر رضا تهرانی و عسکر نوربخش از جمله منابع مهم درس

دانلود دانلود پاورپوینت تجزیه و تحلیل اقتصاد بازار (فصل دوازدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دانلود پاورپوینت قیمت و بازده اوراق قرضه (فصل هفدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)

عنوان دانلود پاورپوینت قیمت و بازده اوراق قرضه (فصل هفدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دسته مدیریت سرمایه گذاری، مدیریت سرمایه گذاری پیشرفته مدیریت مالیحسابداری اقتصاد
فرمت پاورپوینت(Powerpoint)
تعداد اسلاید 39 اسلاید
کتاب مدیریت سرمایه گذاری تالیف جونز ترجمه دکتر رضا تهرانی و عسکر نوربخش از جمله منابع مهم درس مدی

دانلود دانلود پاورپوینت قیمت و بازده اوراق قرضه (فصل هفدهم کتاب مدیریت سرمایه گذاری تألیف جونز ترجمه تهرانی و نوربخش)
دانلود پاورپوینت تصمیم گیری و حل مسأله (فصل چهارم کتاب مبانی سازمان و مدیریت رضائیان)

عنوان دانلود پاورپوینت تصمیم گیری و حل مسأله (فصل چهارم کتاب مبانی سازمان و مدیریت رضائیان)
فرمت پاورپوینت (قابل ویرایش)
تعداد اسلاید 33 اسلاید
دسته مدیریت( مبانی سازمان و مدیریت اصول مدیریت مدیریت عمومی)
طراحی با سالایدهای بسیار زیبا
کتاب مبانی سازمان و مدیریت دکتر علی رضائیان از جمله ی مهمترین منابع درس مبانی سازمان و مدیریت، اصول مدیریت و

دانلود دانلود پاورپوینت تصمیم گیری و حل مسأله (فصل چهارم کتاب مبانی سازمان و مدیریت رضائیان)
جزوه آموزشی رویكردی به نگهداری و تعمیر برنامه ریزی شده سطح1

فهرست مندرجات
عنوان صفحه
بخش اول اهداف نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده
1 مقدمه 3 1
5 BS 2 نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده و تقسیمبندی 1
3 مزایای نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده 11 1
بخش دوم فازبندی پروژه طراحی و اجرای سیستم نگهداری و تعمیر
بخش سوم طراحی سیستم نگهداری و تعمیر برنامهریزی شده
1 ایجاد سیستم 21 3
2 طراحی فرمها و ساختار اطلاعاتی

دانلود جزوه آموزشی رویكردی به نگهداری و تعمیر برنامه ریزی شده سطح1
تعریف هم محوری:
هم محوری به معنی در یک راستا قرار دادن محور تقارن چرخشی یک ماشین با ماشین مقابلی است که با
آن کوپله می شود یعنی حالتی که امتداد محورهای چرخش(محور های تقارن ) دو ماشین بر روی یک خط
قرار گیر ند و هر حالتی که وضعیت فوق را بر هم زند باعث می شودمحور های تقارن دو دستگاه در یک
گفته می شود . بطور کلی ناهم محوری یک دستگاه را می Misslignment امتداد واقع نشود ن ا هم محوری
توان به چهار ناهم محوری اصلی تجزیه نمود که دو حالت آن (نا هم محوری زاویه ای وموازی ) در صفحۀ ا
فق و دو تای دیگر آن (نا هم محوری زاویه ای وموازی ) در صفحۀ قائم می باشد . نا هم محوری زاویه ای
حالتی است Offset حالتی است که دو محور با یکدیگر زاویه تشکیل دهند و نا هم محوری موازی Angularity
که دو محور با همدیگر موازی باشند ولی امتداد آنها در یک راستا نباشد

 ( برای مشاهده تصاویر و مطالب بصورت کامل تر حتماً فایل را دانلود کنید  )

 

انواع ناهم محوری درماشین آلات

انواع ناهم محوری درماشین آلات شامل مواردزیراست:
1 )ناهم محوربودن محورهای تقارن دوماشینی که باهم کوپله می شوند.

2) ناهم محوربودن قطعاتی که روی ی ک محورمونتاژمی شوند اعم ازکوپلینگ ها سیلیوبال برینگ
هاوسیلیومکانیکال سیل هاو....
3) ناهم محوربودن هوزینگ برینگ ها با محورتقارن دستگاه وهمچنین باهمدیگر
بامحورهای دودستگاه Spacer -4 ناهم محوربودن رابط بین دودستگاه

الیته باعنایت به گستردگی مباحث فوق دراین مقوله س عی شده مورداول که مربوط به هم محورکردن
دوماشین است موردبحث قرارگیرد.
بطور کلی اگر تصاویر دوخط از نظر زاویه ای و موازی بودن در دو صفحۀ عمود بر هم ( که معمولاً
صفحات و افق و قائم را در نظر می گیریم ) بر هم منطبق باشند می توان ادعا کرد که دو محور در فضا با هم,
هم محور می باشند . عملیات هم محوری در دو مرحله یکی در صفحۀ ا فق با حرکت دادن ماشین به توسط
ها و دیگری در صفحۀ قائم با گذاشتن یا برداشتن مقدار شیمز لازم زیر پایه های ماشین انجام می Jack Bolt
شود.
که در عمل معمولا یکی از دستگاهها ( دستگاهی که امکان حرکت آن به واسطۀ درگیر بودن با لوله های
ورودی و خروجی م ثل پمپ یا کمپرسور و ... وجودندارد یا کم است ) را ثابت در نظر گرفته و دستگاه دیگری
که امکان اجازۀ حرکت بیشتری برای آن وجود دارد ( مثل الکتروموتور توربین بخاری یا گازی و یا گیربکس ها
و ...)را متحرک و با انجام حرکت های لازم روی دستگاه مقابل آن ر ا نسبت به دستگاه دیگر هم محور می
شوند
خسارت های ناشی از نا هم محوری
همانطوری که درشکل زیر ملاحظه می کنید اکثر مسائل ومشکلاتی که باعث ایجادخسارت های جدی روی
دستگاه ها وماشین آلات است. Misslignment ماشین آلات می شود ناشی از نا هم محوری
مسائل ومشکلات ناشی ازناهم محوری روی ماشین آلات شامل:
1) افزایش ارتعاشات دستگاه ها
2) نشتی وخرابی زودرس مکانیکال سیل ها
3) کاهش طول عمر یاتاقان ها
4) خرابی های چرخ دنده های گیرباکس ها
5) خرابی کوپلینگ ها
6) افزایش تلفات مکانیکی
7) کاهش قابلیت اعتمادو ضریب ایمنی دستگاه
که ذیلا نیز به مواردفوق پرداخته می شود.
تاثیرات ناهم محوری روی مقدار ارتعاشات دستگاه ها
وقتی دو دستگاه با هم کوپله می شوند محورزهای انهاباهم یک محورواحدراتشکیل می دهندودرصورتی که
باهم نا هم محورباشند (محورهای تقارن آنهاروی هم واقع نش ده باشد باعث می شود توزیع جرم حول آن
محور تقارن واحد بصورت یکنواخت توزیع نشود(مثل یک شافت خمیده ) که می تواند باعث نابالانسی جرمی
را بنمایدوایجاد ارتعاشات در فرکانس برابر دور را باعث شود . همچنین به علت موازی نبودن کوپلینگ ها (که
فاصله آنها در یک نقطه کم ودر نقطه دیگر زیاد است )باعث حرکت محوری شافت در هر دور محور شده
وچون در هر دور محور باز وبسته شدن کوپلینگ ها دومرتبه اتفاق می افتد باعث ارتعاشات روی فرکانس دو
برابر دور روی دستگاه های آنالیز ارتعاشات شود.
بالا هم استفاده شود انجام هم محوری Felexibility با توجه به توضیحات فوق حتی اگر از کوپلینگ های با
دقیق الزامی است چون مجموعه نا هم محورمثل یک شافت خمیده رفتار می کند (لازم به ذکراست که
حداکثر خمیدگی مجاز محورها بیشتر از چند هزارم اینچ مجاز نمی باشد).
درپایان این مقوله تاثیرات ناهم محوری درافزایش ارتعاشات ماشن آلات وفرکانس های ارتعاشی بیشتر
موردبررسی قرارمی گیرد.
لازم به توضیح است ارتعاشات یک حرکت سه بعدی شامل فرکانس زمان ودامنه است که درشکل
زیرازبعدهای مختلف نشان داده شده است.

تاثیرات ناهم محوری درنشتی وخرابی زودرس مکانیکال سیل ها
با توجه به حرکت ها وارتعاشات محوری شافت وبا توجه به این که سطح متحرک آب بند(رتوری) با محور
دوران می کند این حرکت های محوری می تواند باعث جداشدن (فاصله افتادن بین )سطوح آب بند ی
مکانیکال سیل و ایجادنشتی وازطرف دیگر ورود ذرات جامد بین سطوح صاف وصیقلی آب بندی وتشدید
سایش و کم شدن طول عمر م فید سطوح آب بندی گردد(لازم به ذکراست باز شدن حتی یک ده هزارم اینچ
بین سطوح آب بندی باعث ایجاد نشتی می شود).
3000 در شرایط ناهم محور کار می کند در طول یک R.P.M لازم به توضیح است که ماشینی که با دور
شبانه روز نزدیک نه میلیون باراین حرکات محوری (درهردوردومرتب ه محورعقب وجلومی رود )روی
محورآن ایجاد می شود که باعث بوجود آمدن حرکت های اضافی (ارتعاشات)وبیرون راندن فیلم مایع بین
سطوح آب بند شده و همچنین اگر باز وبسته شدن سطوح آب بندی همراه بامسائل دیگر با شدت انجام
روی مکانیکال سیل Offset شودمی تواند باعث شکسته شدن سطوح آب بند ی شود.ازطرف دیگرناهم محوری
هانیزباعث باعث ایجادحرکت های قائم درجهت بالاوپایین روی سطوح آب بندی می کندکه علاوه
برایجادسایش باعث بیرون رانده شدن فیلم مایع بین سطوح آب بندی وایجاداختلال درآن می نماید.
درشکل زیرشمائی ازیک مکانیکال سیل نوع فلکسی باکس مرب وط به پمپ های گریزازمرکزوقطعات ثابت
ومتحرک آن که روی محوروبدنه نصب می شوند(بصورت کارتریج)نشان داده شده است.

تاثیرات ناهم محوری درکاهش طول عمر یاتاقان ها
حرکت ها ونیروهای اضافی ناشی از نا هم محوری می تواند باعث افزایش بار وایجاد حرکت ها ی اضافی
روی بال برینگ ها وکارکردن برینگ باضربه روی قطعات آن شود که می تواند باعث گرم کردن لرزش
وخرابی زودرس آنهاگردد.
Internal همین طورکه درشکل فوق ملاحظه می شودبین قطعات داخلی بال برینگ هالقی هایی وجوددارد
که درصورتی که درحین کار دریاتاقان حرکت ه ای اضافی ناشی ازناهم محوری که باعث بالارفتن Clearance
ارتعاشات می شود بوجودبیایدمی تواندباعث شودقطعات به همدیگرضربه بزنندوخیلی زودیاتاقان خراب شود.

تاثیرات ناهم محوری روی خرابی های چرخ دنده های گیرباکس ها
حرکت های اضافی باعث عدم درگیری کامل چرخ دنده ها (بالاخص چر خ دنده های جناقی )وباعث ایجاد
و افزایش درجه حرارت وگرم کردن وایجاد Back Lush تنش های اضافی ودر گیری های موضعی وافزایش
سروصدای زیاد وخرابی های زود رس آنها می شود.
تجربه نشان داده که دربسیاری ازمواقع که گیرباکس هابالرزش وسروصدای بالاکارمی کرده اندوحتی
فرکانس های ارتعاشی نیزمبین خرابی وفرسودگی چرخ دنده ها یایاتاقان هابوده است باتصحیح
ماشین اکثراشکالات موجودمرتفع شده وهیچ نیازی به تعویض چرخ دنده یابال برینگ Alignment شرایط
هانبوده است .ولذاباعنایت به هزینه بسیارپایین هم محوری قبل ازهرگونه اقدامی برای تعویض چرخ دند ه
یایاتاقان بایدنسبت به چک کردن شرایط هم محوری پرداخت.


تاثیرات ناهم محوری درخرابی کوپلینگ ها
تنش های نوسانی روی کوپلینگ هاتاثیر گذاشته وباعث گسیختگی وخرابی آنها می شود .با مراجعه به جداول
انواع کوپلینگ هاحد تحمل آنهادر مقابل حرکت های شعاعی ومحوری بدست می آ ید که اگر حرکات ناشی از
نا هم محوری بیشتر از حد تحمل آنها باشد (که این حد برای حرکات شعاعی بسیار محدود است واز چند
هزارم اینچ تجاوز نمی کند) می تواند باعث کاهش طول عمرو بریدن کوپلینگ ها شود.


تاثیرات ناهم محوری درافزایش تلفات مکانیکی
نا هم محوری باعث افزایش تلفات مکا نیکی وبیش از حد آمپر کشیدن الکتروموتور ها (یا مصرف بیش از
درتوربین های بخار) می شودودرصنایعی که تعداد زیادی دستگاه موجود است درسرویس باشددر Steam حد
دراز مدت از لحاظ اقتصادی مسئله بسیار حائز اهمیتی است.


تاثیرات ناهم محوری در کاهش قابلیت اعتمادو ضریب ایمنی دستگاه
باعنایت به تاثیرات بسیاربالای ناهم محوری درکارکردماشین آلات ناهم محوری باعث کاهش قابلیت
اعتمادوضریب ایمنی دستگاه هامی شودولذااخیرادرماشین آلات بزرگ وحساس یکی ازپارامترهای مهمی که
مونیتورمی شودناهم محوری است ودرصورتی که وضعیت هم محوری درحین کاربه هم بخوردباعث تحریک
سیستم آلارم می شود.

اصول نصب دستگاهها
با توجه به اهمیت مراحل نصب ماشین آلات وتاثیرات نا مطلوبی خطاهای ناشی از نصب که روی وضعیت
ارتعاشی وعملیات هم محوری دارد لازم است در این زمینه بحث مختصری انجام گیرد.
بطور کلی , کلیه نیروهایی که در یک ماشین بوجود می آید باید از طریق یا تاقانها و بدنه پمپ و سپس از
به فونداسیون و نهایتاً به زمین منتقل شود که اگر مسیر انتقال نیروها بطور مناسب Base Plate طریق شاسی
باشد دستگاه با کمترین لرزش و کمترین هزینه های تعمیراتی در سرویس قرار می گیرد در غیر اینصو رت
مسائل ومشکلات تعمیراتی اجتناب ناپذیر خواهد بود که باتوجه به اهمیت موضوع لازم است راجع به شرایط ا
لمان های مختلف بحث مختصری شود .

فونداسیون ها از بتون ارمه مسلح باطراحی مخصوص ساخته می شوندکه ازلحاظ اندازه و استحکام باید
مناسب باشد و شکستگی و ترک در آن وجود نداشته باشد یک قانون سرانگشتی این است که وزن بتون
فونداسیون برای ماشین های دوّار تقریباً سه برابر وزن ماشین (وزن پمپ والکتروموتورو ....) و برای ماشین
های رفت و برگشتی تقریباً پنج برابر وزن دستگاه ها در نظر گرفته شود .
شکل زیر فونداسیونی را نشان می دهد که از جهت مقابل برش خورده و طرز قرارگیری پیچ های اتصال
در آن بوضوح نشان داده شده است . Anchor Bolt

جهت اطمینان از اتصال شاسی با پیچ های فوندانسیون و جبران اشتباهاتی که احیاناً در اندازه فاصلۀ سوراخ
Anchor های شاسی ممکن است بوجود اید(یا خمیدگی پیچ ها)معمولاً پیچ های اتصال بیرون امده از بتون را
کمی بلندتر انتخاب می کنند . Bolt
ضمنا سطح بالایی فونداسیون بتونی باید کاملاً صاف تراز و حتی صیقل داده شود که این عمل معمولا باید
فوراً بعد از بتون ریزی انجام شود .


Base plate شاسی
با توجه به اینکه پایه های دستگاهها باید روی سطوح کاملاً صلب و صافی قرار گیرند (با توجه به اینکه سطوح
بالائی بتون معمولا دارای صلبیت و صافی مناسب نمی باشد ) بین دستگاه و فونداسیون یک شاسی فلزی ک ه با
صلبیت کافی طراحی می شود نصب می شود که تکیه گاههای محل قرارگیری پایه های ماشین روی آن با
عملیات ما شین کاری کاملاً مسطح و تراز وصیقل داده می شودکه قبل از نصب دستگاه این سطوح نشیمن باید
کاملاً تمیز باشندکه این کار معمولا با شمش و فیلرگیج و یا تراز ماشینری چک می شود .
باید خاطر نشان کرد که هنگام بتون ریزی باید از نفوذ هوا به داخل بتون جلوگیری نمود (که این کار
معمولاً توسط دستگاه های ویبره انجام می شود ) در صورت مشاهده برآمدگی یا ناهمواری روی سطح
فوقانی فونداسیون توسط قلم های مناسب ابتد ا عیب برطرف شده و سپس شاسی روی آن قرار داد ه می
شود .
بایدفاصله ای بین شاسی وفونداسیون جهت ایجادفاصله برای نفوذگروت وهمچنین جلوگیری از کج شدن
وتاب برداشتن شاسی هنگام محک م کردن پیچ های اتصال تعبیه شودو بین شاسی و فوندانسیون بتونی با
شمیزهای مناسب ( با حداقل ضخامت یک اینچ ) که ح تی الامکان در نزدیکی پیچ های اتصال قرار دارد پر شود تا
Ancher اپوکسی گروت بتواند براحتی به تمام جوانب شاسی رخنه کرده و لوله هایی را که پیچ های اتصال


در آنها قرار دارد را پر کند و سپس با قرار دادن شیمزهای مناسب نسبت به تراز نمودن کلیه نشیمن Bolt
گاههای محل قرارگیری ماشین اقدام می شود .
Grouting گروت ریزی
جهت اتصال کامل فونداسیون و شاسی باید فاصلۀ بین آنها با مواد مناسب و خوبی پر شود بطوری که اولا
دارای استحکام کافی باشد وازطرف دیگر دارای چسبندگی مناسب هم روی سطح بتون و هم زیر شاسی فلزی
باشد(هم خاصیت چسبندگی ر وی فلزراداشته باشدوهم خاصیت چسبندگی به بتون راداشته باشد ) و بتواند
فاصله بین بتون وشاسی را کاملا پر کند وقسمت های خالی بین آنها را بپوشاند
ماشین آلات که مزاحمتی برای نصب پمپ Base Plate لازم به توضیح است که روی قسمت هائی از
یاالکتروموتورنداشته باشدمسیرهائی برای ریختن گروت تعبیه می شود(درشکل بالانشان داده شده است.
Cement –Based و Epoxy Grout موادی که در مراکز صنعتی برای دستگاه ها استفاده می شوند شامل
هاهستند که ذیلا به مزایا و معایب و موارد کار بردهر کدام از آنها پرداخته می شود . Grout
ها Epoxy Grout مزایای
این محصولات از ترکیب مواد شیمیائی متعددی ساخته شده اندکه قیمت های نسبتا بالائی دارندو درشرایط
عملیاتی مختلف در اکثر مراکز صنعتی استفاده می شوند . مهمترین خواص آنهااین است که هم روی شاسی
فلزی وهم روی فوندانسیون بتونی چسبندگی خیلی خوبی دارندوفاصله بین آنهاراپرمی کنند.
خواص دیگرآنهاعبارتنداز:
1) چسبندگی خوبی دارندو هم روی بتون وهم به فلز به خوبی می چسبند.
2) عاری از منفذ و خلل و فرج هستند و غیر قابل رسوخ می باشند (مایعات نمی توانند درداخل آنها نفوذ
کنند).
3) دارای سیالیت زیاد ندو به راحتی کلیه منافذوقسمت های خالی را پرمی کنند.
4) طول عمرو دوام آنهازیاداست.
5) ضرِیب انقباض آنها پایین است که باعث می گرددتغییرحجم ندهند..
آنها سریع است. Curing -6 خشک شد
ها Epoxy Grout معایب
1 گران قیمت اند.
2 فاسد شدنی اند.
3 در حین استفاده نیازبه احتیاط و پیش بینی های مخصوص دارند.
4 تاریخ انقضاء آنها پایین است ( برای مدت زمان زیاد قابل نگهداری نیستند) .
5 جهت استفاده و تزریق نیاز به مهارت , تخصص وابزار های مخصوص دارند.
مثل چسب هائی که برای چسباندن )Cement Base Grout دسته دیگری از اپوکسی هانوع پایه سیمانی یا
کاشی ازآنهااستفاده می شو د)هستند که کیفیت آنهانسبت به اپوکسی گروت هاکمتراست ولی با توجه به
١۴
مزایای آ نها در بعضی از مراکز صنعتی ودر ماشین آلات ارزان قیمت از آنها استفاده می شود که مزایا ومعایب
آنها ذیلا توضیح داده می شود.


ها Cement –Based Grout مزایای
1 قیمت آنهابه مراتب کمترازاپوکسی است.
2 جهت استفاده به ابزارهای مخصوص و مهارت زیاد نیازی ندارند.
3 تاریخ انقضاء ندارند(یاتاریخ انقضاآنهابالااست).
4 به راحتی آماده می شوند و به وفور قابل تهیه اند.


ها Cement –Based Grout معایب
1 قدرت چسبندگی آنها به مراتب کمتر ازاپوکسی هااست.
2 بین آنها تخلخل های زیادی وجود داردبه عبارت دیگرقابل نفوذند(موادمایع درداخل آنهانفوذمی کند).
3 سیالیت آنها پایین است و قادر به پر کردن فضاهای خالی کوچک نمی باشند.
Base5 ضریب انقباض آنها به مراتب بیشتر از اپوکسی ها است که باعث می شوددر اثر جمع شدن از زیر
جداشوند وباعث جدا شدن شاسی ازفوندانسیون شوند Plate
لازم به توضیح است درصورتی که عملیات گروت ریزی بین شاسی وفوندانسیون به درستی انجام
نشود(بین آنهافاصله بیفتد )یاازگروت مناسب استفاده نشودمنجربه ایجادلرزش درحین کار وکاهش طول
عمردستگاه خواهدشد.


اتصالات وسیستم های لوله کشی
یکی ازمهم ترین مراحل نصب دستگاهها وماشین آلات صنعتی مربوط به اجرای صحیح سیستم لوله کشی
آنهااست که درصورتی که به درستی انجام نشود (لوله هاباهم موازی نباشندیافاصله بین فلنچ ها کم
وزیادباشد)منجربه اعمال نیرو ی وزن سیستم لوله کشی روی ماشین ووجودفاصله بین فلنچ هاباعث
ایجادتنشهای زیادروی سیستم لوله کشی ونهایتا اعمال آن به دستگاه وماشین شده ونهایتا باعث تغییرشکل دادن
بدنه دستگاه می شودکه مسائل ذیل رامی تواندبه دنبال داشته باشد. Distortion
دستگاه که می تواندمنجربه ایجادناهم محوری روی قطعات ماشین Center Line -1 به هم خوردن وضعیت
گرددکه باتوجه به لقی های داخلی کم بین قطعات دربعضی ازمواقع باعث جام شدن دستگاه هایی که دردرجه
حرارت های بالاکارمی کنندمی شود
-2 تغییرشکل دادن دستگاه باعث پیچیدگی بدنه آن وتحت تنش قرارگرفتن یاتاقان هاوکاهش طول
عمرآنهامی شود.
-3 تغییرشکل دادن دس تگاه باعث پیچیدگی وناهم محوری سطوح آب بندی مکانیکال سیل هاوایجادنشتی
وکاهش طوط عمرآنهامی شود.
جهت کاهش تنش های سیستم های لوله کشی روی ماشین آلات موارد زیر باید بطور کامل مراعات شوند :
آن شروع شود . Curing -2 لوله کشی باید بعد از گروت ریزی و خشک شدن کامل
-3 شروع لوله کشی باید از طرف فلنچ های ورودی و خروجی دستگاه باشد .

های( موقت Bracing -4 در حین لوله کشی برای کاهش بار روی فلنچ ها باید زیر لوله ها با ساپورت ها و
) مناسب مهار شوند .
-5 برای جلوگیری از تشدید ارتعاشات (رزونانس) در لوله کشی های طولانی فاصلۀ ساپورت های سیستم
های لوله کشی باید نامساوی باشند . در غیر این صورت انتقال لرزش از طریق لوله ها تشدید شده و ارتعاشات
را بوجود می آورد. Pipe wave نوع
-6 دقت زیاد در هم محوری اولیه لوله ها و فلنچ ها از مسائل و مشکلات بعدی جلوگیری می کند
ها از ایجاد بار اضافی روی سیستم های لوله کشی و Expansion Joint -7 انتخاب صحیح نگهدارنده ها و
سازه ها جلوگیری می کنند .
-8 روش چک کردن تنش های اضافی روی سیستم های لوله کشی استفاده از ساعت های اندازه گیر است
که اگر در حین باز وبسته کردن فلنچ ها انحراف ساعت های اندازه گیر بیشتر از 0.002 اینچ باشد مبین این
است که درسیستم های لوله کشی تنش های اضافی وجود دارد که باید اصلاح گردد .
-9 پس از انجام هم محوری فلنچ های ورودی و خروجی مجدداً بسته می شوند (وقتی ساعت های اندازه
کیر روی کوپلینگ هانصب شده اند ) و دوباره تنش های روی لوله ها تست می شوند ک ه بایددر حد مجاز
باشد .

نگهدارنده های سیستم های لوله کشی
مهار کردن وزن لوله ها و نیروهای دینامیکی و هیدرولیکی داخل لوله ها ی معلق توسط نگهدارنده ها انجام
می شود که شامل دو نوع ذیل می باشند .
Rod Hanger -1 نگهدارنده هاو ساپورت های میله ای
Spring& Support Hanger -2 نگهدارنده های فنری
Rod Hanger نگهدارنده هاو ساپورت های میله ای
این نوع نگهدارنده ها میله های قابل تنظیمی هستند که برای مهار رزن سیستم های لوله کشی (شامل وزن
لوله, وزن مایع داخل لوله و وزن عایق آن )در جاهایی که انبساط طولی بسیار ناچیز یا صفر است مورد استفاده
قرارمی گیرند(برای کنترل وزن سیستم های لوله کشی درمواردی که درجه حرارت مایع داخل لوله هاپایین
یا در قسمت بالای لوله ه ا آنها را به Supporting باشد).این نگهدارندها یا در زیر سیستم های لوله کشی
نگه می دارندوقبل ازبستن فلنچ ها باکم وزیاد کردن طول آنها فاصله مناسب بین بین Hanger صورت آویزان
فلنچ ها را(به اندازه ضخامت یک گسکت) تنظیم می شود..
Spring& Support Hanger نگهدارنده های فنری
این نوع نگهدارنده ها معمولاً در سیستم های لوله کشی ای که در اثر تغییر درجه حرارت لوله ها افزایش
طولی پید ا می کنند برای مهار کردن وزن سیستم لوله کشی (شامل وزن لوله ,وزن مایع داخل آن و وزن عایق
بکار رفته )و همچنین برای جبران تغییرات وانبساط طولی لوله ها(ناشی از تغییرات درجه حرارت سیستم ) بکار
می روند.

همانگونه که درشکل زیرملاحظه می شودساختمان داخلی این نگهدارنده ها ازیک بدنه استوانه ای شکل که
یک فنر پیچشی درداخل آن تعبیه شده وکل بارلوله ومتعلقات روی فنراعمال می شودتشکیل شده است
ومقدارفشردگی فنربراساس مقدارباری که روی آن اعمال می شودتوسط یک سیستم قفل کننده که
درطرفین لوله تعبیه شده است تنظیم می شود..
درشکل های زیرشمائی ازروش های مختلف نصب نگهدارنده های فنری نشان داده شده است.

می باشندکه Data Sheet هرکدام ازنگهدارنده های فنری که درمحیط های صنعتی نصب می شونددارای
شرایط تنظیمات مربوطه درآن برگه آورده شده است وکلیه تنظیمات جه ت ساخت سیستم قفل کننده درآن
قیدشده است.درشکل زیریک نمونه ازآن نشان داده شده است.

روش تنظیم نگهدارنده های فنری
وبعد روی کار Set این نگهدارنده قبل از نصب در واحدهای عملیاتی باید در کارگاه های تعمیراتی تنظیم
نصب شوند که بسته به شرایط عملیاتی در دو حالت سرد وگرم تنظیم می شوند که به شرح جزئیات آن می
پردازیم.
باتوجه به شرایط کاری دستگاهها (که درحالت عملیاتی یاگرم ویاغیرعملیاتی یاسرددوروش برای تنظیم
آنهاوجوددارد.
Hot Set -1 تنظیم درحالت گرم
Cold Set 2 - تنظیم درحالت سرد
که ذیلابه توضیح آنهاپرداخته می شود.
Hot Set روش تنظیم درحالت گرم
در صورتی به این حالت تنظیم می شوند که سیستم لوله کشی در حالت گرم باشدبه عبارت Spring Hang
دیگر کلیۀ انبساط ها ی حرارتی لوله ها انجام شده باشد(به عبارت دیگر در حالتی که واحد در سرویس کامل
عملیاتی باشد ).و روش کار به این صورت است که با اعمال نیروئی معادل وزن لوله , عایق و مایع داخل آن(که
مربوطه به دست می آید)فنر فشرده می شود و در این حالت فاصله Data Sheet این مقدارنیرو از داخل
پین های ثابت ومتحرک اندازه گیری وگوشواره ها طبق این اندازه ساخته شده (مقدارفشردگی فنربه اندازه
وزن لوله ومتعلقات ومقدارمایع داخل آن ووزن عایق )تنظیم می شود ) وپس ا ز قفل نمودن هنگر آن را به
واحد منتقل و درجای مربوطه نصب می کنند . پس از قرارگیری هنگر در جای خود (معمولا وقتی فلنچ لولۀ
مربوطه باز است ) با کم و زیاد کردن طول میله ها فلنج های سیستم لوله کشی و فلنچ دستگاه به اندازۀ
هنگرآورده شده است) و در این حالت می Data Sheet تنظیم( یاطبق اندازه هایی که در Gasket ضخامت یک
توان فلنچ مربوطه را بست و هنگر را ازحالت قفل خارج کرد (البته پس از آزاد شدن هنگرفاصله بین فلنج ها
مهار شده است Hanger نباید تغییر کند ) و در این صورت می توان اطمینان پیدا کرد که لوله کاملاً توسط
ونیروی اضافی(کششی یا فشاری) روی دستگاه اعمال نمی شود .


Cold Set روش تنظیم درحالت سرد
این روش وقتی استفاده می شود که سیستم لوله کشی سرد باشد و هنوز انبساط های حرارتی انجام نشده
باشد.(بطور مثال در هنگام تعمیرات اساسی واحد های عملیاتی ) در این حالت نیز با قرار دادن نیرویی معادل
مربوطه بدست می آید)مقدارفشردگی فنربدست می Data Sheet وزن لوله و عایق و مایع داخل آن(که از
آید و سپس مقدار انبساط طولی لولۀ مربوطه (که بسته به جهت انبساط لوله در جهت مخالف انبساط به میزان
فشردگی قبلی فنر (فاصله پین ها ) کم یا اضافه می شود و گوشواره ها ط بق این اندازه (فاصله پین ها بعلاوه یا
قفل شده و مثل حالت Hanger منهای افزایش طولی لوله ) ساخته می شوند (با سوراخ کاری )در این موقعیت
قبل در حالی که فلنچ سیستم لوله کشی باز است (در حالت سرد ) در جای خود نصب و تنظیم (با کم وزیاد
کردن طول میله ها بوجود آوردن فاصله ای به اندازه یک گسکت بین فلنچ ها ) می شود .به عبارت درحالت
مقدارفشردگی فنرشامل نیروهای وزن وانبساط حرارتی(درجهت مثبت یامنفی)است که Cold Set

بسته به موقعیت بیشتریاکمترمی شودتاپس ازاین که کل انبساط Hot Test مقدارفشردگی فنرنسبت به حالت
حرارتی انجام شدنیروی فشردگی ناشی ازانبساط حرارتی حذف شودوتنهانیروی ناشی ازوزن لوله هاعایق
ووزن مایع داخل لوله روی هنگراعمال شود .لازم به ذکراست هنگری که درسرویس است بایدازحالت قفل
خارج گرددتابتواندوظیفه خودرابه خوبی انجام دهد.
ای است که کلیه مشخصه های فوق اعم از Data sheet دارای Spring Hanger لازم به توضیح است که هر
میزان انبساط طول ی لوله ها و جهت حرکت آنهاونیروئی که روی آن اعمال می شود (شامل وزن لوله ومایع
داخل آن و وزن عایق) در آن قید شده وکلیه تنظیمات در کار گاه ها طبق آن انجام می شود .
برای رسیدن به یک هم محوری مناسب وایده آل قبل ازانجام هرکاری باید مواردعنوان شده فوق
موردبررسی کارشناسانه قرارگیردودرصورتی که مشکلی وجودداردمرتفع شوددرغیراین صورت بامشکل
مواجه خواهیدشد.

روش های هم محور کردن دودستگاه
برای هم محور کردن دستگاه ها بسته به اندازه دستگاه ، دور، نوع کاپلینگ استفاده شده ، فاصلۀ کاپلینگ ها ،
قطر کاپلینگ ها ، موقعیت و حساسیت دستگاه ,نوع مکانیکال سیل استفاده شده و ... از روش های متعددی
استفاده می شود که عبارتنداز: :
-1 هم محوری به روش تیغ اره ای و استفاده از فیلر گیج
-2 هم محوری با استفاده از تراز و نخ
-3 هم محوری با استفاده از ساعت های اندازه گیر
-4 هم محوری با استفاده از دستگاههای لیزری
که ذیلابه توضیح هرکدام ازروش های فوق پرداخته می شود.


هم محوری به روش تیغ اره و فیلر گیج
این روش معمولاً برای دستگاه های کوچک غیرحساس که دارای کاپلینگ های نوع بسته و با ضخامت زیاد ند
( در حد چند سانتی ) مورد استفاده قرار می گیرد . روش کار به این صورت است که لبۀ صاف یک تیغه ( تیغ
اره) را روی سطوح بالایی و کناری کاپلینگ ها قرار می گیرد و آنقدر تغییرات در صفحۀ افق و قائم ایجاد می
هاوتغییرات شیمز های زیر پایه ها)تا لبۀ های کاپلینگ ها ولبه تیغ اره در دو Jack Bolt نمائیم(با حرکت دادن
. (Offset جهت(افق و قائم) کاملاً بر هم مماس شوند(برای تنظیم
در این روش باید:
-1 قطر کوپلینگ های دودستگاه گردنده وگرداننده کاملا با هم مساوی باشند
-2 ضخامت کوپلینگ ها به اندازه کافی ضخیم باشد که بتوان آن را یک سطح در نظر گرفت .
-3 بایدلبه ها ی کوپلینگ ها نیزکاملا صاف وبا محور موازی باشند(خارج از مرکزی نداشته باشند).
-4 کوپلینگ هانبایدبصورت خارج ازمرکزنصب شده باشند
در این روش موازی بودن کوپلینگ ها با استفاده از بلوک های کاملا موازی و فیلر زدن فاصله های بین
بلوک و کوپلینگ ها در محیط اطراف کوپلینگ اندازه گیری و سپس با اعمال تغییرات لازم در صفحات افق

وتغییرات شیمز زیر پایه ها)این فاصله ها کاملا یکنواخت شده و دو کوپلینگ با هم Jack Bolt وقائم(با حرکت
موازی می شوند.
هم که فاصله بین آنها کم است (در بعضی Gear Coupling از این روش معمولا برای هم محوری کردن
موارد ترکیبی از این روش وروش اول)و در موقعیت هایی که فاصله کوپلینگ ها کم است استفاده می شود.

هم محوری با استفاده از تراز و نخ
ازاین روش معمولاً برای هم محوری کردن چرخ تسمه ها و چرخ زنجیر های افقی و یا قائم استفاده می
شود و برای حالتی که قطر پول ی ها به اندازۀ کافی بزرگ باشند یا برای فواصل زیاد دقت نسبتاً خوبی دارد .
روش کار به این صورت است که نخ روی دو نقطه از پولی ها (در دو صفحه ) مماس شده وکاملا کشیده شده
وبا تغییرات لازم در صفحات افق وقائم روی دستگاه ها تمام نقاط پولی ها وچرخ تسمه ها با نخ مماس می
شوند. در چرخ تسمه ها وچرخ زنجیر های افقی نیز با تراز کردن دو چرخ در یک صفحه کار انجام می شود .
درشکل زیرشمائی ازاین روش نشان داده شده است.


هم محوری با استفاده از ساعت های اندازه گیر
در این روش مقادیر انحراف دو محور نسبت به همدیگر در دو صفحه افق وقائم توسط ساعت های اندازه
اندازه گیری می شود و سپس ازطریق محاسباتی یا ترسیمی مقادیر حرکت های مورد نیاز Dial Gage گیر
محاسبه وروی پایه ها اعمال می شود..
درفصل های بعدی بطورمفصل انواع روش های هم محوری باساعت های اندازه گیر همراه باروابط ری اضی
ومحاسباتی آن بطورمفصل موردبحث قرارمی گیرد.

هم محوری با استفاده از دستگاه های لیزری
در این روش که ازپیشرفته ترین ودقیق ترین روش های هم محوری میزان انحراف دو محور نسبت به
همدیگر توسط انحرافی که در اثر چرخش دو محور روی سطح برخورد پرتو لیزر بوجود می آید از طریق
یک سیستم کامپیوتری با دقت زیاد محاسبه و نتایج نهایی حرکت های اصلاحی پایه های ماشین در سطوح افق
و قائم توسط نرم افزاری که به همین منظورطراحی شده محاسبه و بر روی صفحۀ کامپیوتر نمایش داده می
شود که در قسمت انتهایی این جزوه شرح بیشترآن داده شده است .
در شکل های زیر انواع روش ها ووسائلی که برای هم محور کردن ماشین آلات در مراکز صنعتی مورد
استفاده قرار می گیرند با هم مقایسه سده ومزایا ومعایب و محدودیت های ومیزان دقت هر کدام نشان
داده شده است.
با توجه دقت خوب وبالای ساعت های اندازه گیر در کاربردهای صنعتی در مباحث این کتاب سعی شده
است انواع آرایش ها و متدهای هم محور سازی با ساعت های اندازه گیر مورد بحث وبررسی قرار گیرد .
ساختمان و اصول کار ساعت های اندازه گیر
از آنجائی که ساعت های اندازه گیر از اساسی ترین ومعمول ترین وسایل برای هم محور کردن دستگاه ها
هستند آشنائی با آن کاملاً ضروری می باشد .
شکل زیر شما ئی از این وسیله را نشان داده است .

گفته می Plunger در قسمت پایین ساعت های اندازه گیر میلۀ حساسی وجود دارد که به آن پلانجر
شودومی تواند در جهت های بالا و پایین حرکت کند (با چرخش محور ناهم محور ی یا کج بودن شا فت باعث
حرکت آن می شود ). که حرکت پلانجر توسط چرخ دنده های داخلی به دو عقربۀ کوچک و بزرگ مستقل
منتقل می شود و مقدار حرکت انجام شده آن براحتی قابل قرائت می باشد . ضمناً پلا نجر به توسط فنری که
در زیر آن است همیشه به سمت بیرون رانده می شود .وقتی پلانجربطرف ساع ت اندازه گیرحرکت
کند(طول آن کم شود )عقربه ساعت درجهت مثبت حرکت می کندووقتی پلانجربه سمت بیرون بیایدعقربه
ساعت درجهت منفی می چرخدوعددقرائت شده یک عددمنفی خواهدبود.
ساعت اندازه گیر ابزاریست بسیار دقیق و حساس که باید از ضربه زدن به آن اکیداً خوداری شود و به
هیچ وجه برای مدت طولانی در معرض نور مستقیم خورشید یا جاهای خیلی گرم قرار نگیرد و حداکثر
مراقبت از آن به عمل اید .


معایب ساعت های اندازه گیر
با توجه به مزایای ساعت های اندازه گیر واستفاده از آن در اکثر صنایع این دستگاه ها دارای معایبی نیز می
باشند که ذیلا به شرح آن پرداخته می شود که در انجام عملیات هم محوری باید مد نظر قرار گیرد:
-1 وجود کمانش (خیز)درپایه ساعت باعث می گرددعددقرائت شده ازروی ساعت مقدارواقعی ناهم
محوری رانشان ندهد.
-2 گیر کردن چرخ دنده های داخلی باعث ایجادخطامی شود.
-3 خطاهای ناشی از خواندن اعداد(مثبت ومنفی خطای دیدو ....)
-4 احتمال حرکت در سیستم های اهرم بندی وجوددارد.
کوپلینگ بسته می شود

 Face -5 حرکت های محوری ماشین درحین چرخاندن محورهاروی ساعتی که روی
تاثیر می گذارد.
-6 عمود نبودن پلانجرروی کوپلینگ باعث ایجاد خطامی شود.
-7 لرزش های ضمیمه روی دستگاه باعث ایجادخطادرهنگام قرائت اعدادازروی ساعت می شود.
مواردعنوان شده فوق درشکل های زیرنشان داده شده است.
ارتباط اعداد قرائت شده با انحرافات واقعی
حداقل یکی از ساعت های اندازه گیر جهت اندازه گیری Alignment با توجه به اینکه در همۀ روش های
انحراف محور روی لب ۀ خارجی کاپلینگ قرار می گیرد . لازم است ارتباط اعداد قرائت شده با میزان انحراف
واقعی محور توضیح داده شود .
باهم اختلاف سطح a شکل زیر دو محور را نشان می دهد ( قطرهای آنها با هم متفاوت است ) وبه اندازه
نصب شده است . A دارندوپایه ساعت اندازه گیرروی شافت

جهت تفه یم بهتر نمای مقابل شکل فوق در زیر نشان داده شده است . اگر فاصلۀ نوک پلان ج ر تا خط ا
MA نشان داده شود و فاصلۀ بین خط ا لمرکزین شافت ها (نقطۀ R با حرف (MB نقطه ) B لمرکزین شافت
برابر خواهد بود با : MA انحراف واقعی) نشان داده شود فاصلۀ نوک پلانچر تا نقطۀ )a با حرف (MB و نقطۀ
MA=R-a
خواهد بود .پس R+a برابر A را با هم 180 درجه بچرخانیم فاصلۀ پلانچر تا نقطۀ B و A اگر شافت های
است و موقعی که ساعت R-a وقتی که ساعت اندازه گیر در بالا ترین نقطه (ساعت 12 ) قرار دارد فاصله
است( که این اختلاف توسط اندازه گیر اندازه R+a اندازه گیر در پایین ترین نقطه (ساعت 6) قرار گ یردفاصله
2 است که این مقداردو برابر انحراف واقعی محور است پس نتیجه a گرفته می شود ) که اختلاف آن برابر
گیری می شود اعدادی که از روی ساعت های اندازه گیر قرائت می شود دو برابر مقدار انحراف واقعی
محور ها است. لازم به توضیح است که اگر پلانچر ساعت اندازه گیر به سمت داخل حرکت کند ساعت اندازه
گیر عدد مثبت را نشان می دهد و اگر به سمت بیرون حرکت کند عدد منفی را نشان می دهد .
انواع روش های هم محوری با استفاده از ساعت های اندازه گیر
با توجه به وضعیت دستگاههایی که باید با هم دیگر هم محور شوند از لحاظ چرخش محورها فاصلۀ کاپلینگ
ها قطر کاپلینگ ها ، وضعیت حرکت محورها و ... از ساعت های اندازه گیر با آرایش های مختلف زیر جهت
انجام هم محوری استفاده می شود :
Face & Round -1 روش
Two Face & Round -2 روش
Face – Face Distance -3 روش
Reverse -4 روش

لازم به توضیح است برای انجام عملیات هم محوری روی ماشین آلات یکی ازدستگاههاثابت درنظرگرفته
گفته می شودوماشین مقابل آن که به آن ماشین Stationary Machine می شودکه به آن ماشین ثابت یا
گفته می شودنسبت به M.T.B.M(Machine To Be Moved) متحرک یاماشینی که بایدحرکت داده شودیا
آن هم محورمی گردد.


Face & Round هم محورکردن کوپلینگ ها به روش
همینطورکه درشکل زیرملاحظه می شود در این روش از دو عدد اندازه گیر ساعتی که یکی ازآنها روی
قرار می گیرد استفاده می شود Round و دیگری روی لبۀ کاپلینگ Face صورت کوپلینگ
دراین روش هردوساعت اندازه گیر درقسمت بالا (ساعت 12 )صفرمی شودوباچرخاندن 180 درجه ای
کوپلینگ هادرقسمت پایین مقدارانحراف روی ساعت قرائت می شودکه عددقرائت شده ازروی ساعتی که
ک.پلینگ بسته شده بسته به علامت آن(مثبت یامنفی)مقدار انحراف زاویه ای کوپلینگ Face روی
کوپلینگ بسته شده Round بازیابسته بودن کوپلینگ ها)رانشان می دهدوساعتی که روی لبه یا )Angularity هایا
میزان انحراف بالاوپایین بودن کوپلینگ هارانشان می دهدکه باانجام محاسبات وتغییراتی که روی پایه های
ماشین داده می شوداین انحرافات به صفررسانده می شودکه نتیجه آن هم محورشدن دوماشین
خواهدشدکه درصفحات بعدی بطورمفصل تری راجع به آن صحبت خواهدشد
عمدتا این یک روش سنتی و شاید عمومی ترین روش ی است که در اکثر جاها مورد استفاده قرار می گیرد
شرایط کاربرد مخصوص به خودراداردکه ذیلا به مزایا ومعایب این روش پرداخته می شود.
Face & Round مزایای روش
-1 این روش در ماشین آلاتی که شافت های آنها خیلی سنگین است و براحتی قادر به چرخیدن نیستند ( مثل
میل لنگ کمپرسورهای رفت و برگشتی) روش بسیار مناسبی است.
بیشتر است (Spacer -2 این روش برای موقعیت هایی که قطر کاپلینگ ها نسبت به فاصلۀ آنها (فاصلۀ
نسبت به روش های دیگر دارای دقت بالاتری است .
راحت تراست و دارای Reverse -3 استفاده ازاین روش در ماشین های کوچک با کاپلینگ های بسته از روش
دقت بالاتری است.
است. Reverse -4 درک فیزیکی آن(تجسم وضعیت کوپلینگ ها) راحت تر از روش

Face & Round محدودیت های روش
-1 روی دستگاه هایی که محور آن قا در به چرخیدن نیست ممکن است خارج از مرکز بودن کاپلینگ یا
خمیدگی شافت یا ناصافی های روی سطوح و لبه های کاپلینگ ها روی دقت هم محوری (اعداد خوانده شده )
تاثیر بگذارد و ایجاد خطا نماید .
-2 در جاهایی که شافت دارای حرکت محوری باشد این حرکت می تواند روی عدد خوانده شده از ساعت
بسته می شود تاثیر بگذارد و ایجاد خطا کندکه برای حذف کرد ن Face اندازه گیری که روی سطح کاپلینگ
استفاده شود یا اینکه Round ویک .Face حرکت محوری از انحرافات زاویه ای کوپلینگ ها یا باید از روش دو
در موقعیت تنظیم یا قرائت ساعت های اندازه گیر محور به منتهی الیه یک سمت حرکت داده می شود که
البته این کار برای ماشین های با شافت های سنگین یاچرخ دنده ها ممکن است ایجاد خطا کند.
کمتر است.

 Reverse -3 برای کاپلینگ های با قطر کم و فاصلۀ زیاد دقت هندسی این روش نسبت به روش
است .

Reverse -4 محاسبات ترسیمی این روش پیچیده تر از روش


Two Face & Round هم محورکردن کوپلینگ ها به روش
این روش دقیقاً با روش قبلی یکسان می باشد و لی برای این که تاثیرحرکت های محوری شافت روی
انحرافات زاویه ای کوپلینگ ها (ناهم محوری زاویه ای )حذف شود بجای استفاده از یک ساعت اندازه گیر روی
از دوساعت اندازه گیر که با 180 درجه اختلاف نصب می گردند استفاده می شود. Face سطح کوپلینگ
بسته می شود 180 درجه باهم اختلاف دارند Face .باعنایت به این که موقعیت ساعت هائی که روی
درصورتی که شافت هاحرکت محوری نداشته باشنداعدادقرائت شده روی ساعت های اندازه گیری که روی
بسته می شوندپس ازچرخش 180 درجه ای شافت اعدادقرائت شده روی هردوساعت اندازه Face
نصف Face عددمساوی ولی مختلف العلامه (یکی ازآنهامثبت ودیگری منفی ) خواهدبودکه مقدار Face گیرروی
- اختلاف آنهامی شود (بطورمثال درصورتی که اعدادخوانده شده 10 +و 10 -باشدنصف اختلاف آنهایا 10
است ولی درصورتی که درحین چرخش شافت هاحرکت محوری Face&Round خواهدشدکه دقیقامثل روش
هم وجودداشته باشدباعنایت به این که مقدارحرکت محوری به هردوساعت اضافه یا کم می شود

واقعی دو محور برابر با نصف اختلاف اعداد خوانده شده از روی ساعت های اندازه گیر در Face مقدار
موقعیت اندازه گیری است .


Face – Face Distance هم محورکردن کوپلینگ ها به روش
برای کوپله Spool این روش معمولاٌ برای مواردی که فاصلۀ دو دستگاه زیاد است و از شافت های رابط بلند
کردن دستگاهها استفاده می شود ( مثل سیستم انتقال قدرت برج های خنک کننده ) کاربرد دارد. که مزایا و
معایب وشرایط کاربرد آن به شرح زیر است.


Face –Face Distance مزایای روش
-1 برای حالت هایی که فاصلۀ بین دو کاپلینگ خیلی زیاد است(در حد چند متر) مورد استفاده قرار می گیرد
با طول زیادقرار نمی گیرد . Spool -2 دقت این روش تحت تاثیر
Face- Face Distance محدودیت های روش
برداشته شود این روش کارآیی ندارد . Spool -1 مواقعی که رابط یا
-2 دقت هندسی این روش از روش های دیگر کمتر است .
-3 حرکت های محوری روی دقت الایی تأثیر می گذارد .
-4 این روش فقط برای جاهایی که فاصله دستگاهها خیلی زیاد باشد مورد استفاده قرار می گیرد و در
جاهای دیگر منسوخ است .
باعث عدم امکان هم محوری دقیق می شود . Spool -5 وزن زیاد

Reverse هم محورکردن کوپلینگ ها به روش
در اغلب موارد برای کاربرد های صنعتی این روش نسبت به روش های دیگر ترجیح داده می شود و نسبت
به روش های دیگر دارای دقت بالایی می باشد .همینطورکه درشکل زیرملاحظه می شوددراین روش از دو
نصب می شود ویک ازآنهادرموقعیت ساعت Round عددساعت اندازه گیر که روی لبه های کاپلینگ ها
12 ودیگری درموقعیت ساعت 6روی صفرتنظیم می شوند (درشرایطی که عملیات هم محوری درصفحه قائم
انجام می شود )وپس ازچرخاندن 180 درجه ای کو پلینگ هامقدارانحراف ساعت های اندازه گیردرموقعیت
ساعت 9و 12 قرائت می شود (درشرایطی که هم محوری درصفحه افق اندازه گیری می شودساعت
هادرموقعیت ساعت 3و 6اندازه گیری می شود).
دراین روش هرکدام ازساعت های اندازه گیرمقدارانحراف امتدادیک محوررانسبت به لبه کوپلینگ ماشی ن
مقابل آن نشان می دهدکه بااستفاده ازروابط ریاضی مربوطه وروش های ترسیمی مقدارحرکتی که روی پایه
هادرصفحات افق وقائم لازم است محاسبه وباتصحیح آن به شرایط هم محوری مطلوب خواهیم رسید.
البته این روش نیزمزایاومعایب مربوط به خودراداردکه ذیلا به شرح آن پرداخته می شود.


Reverse مزایای روش
-1 چون هر دو شافت با هم می چرخد بنابراین خارج از مرکز بودن کاپلینگ ها و ناصافی سطح کاپلینگ ها
خطائی روی اعدادقرائت شده ازروی ساعت های اندازه گیرنداردواز دقت هم محوری نمی کاهد
(پلانجرروی یک نقطه ازکوپلینگ می ماند).
-2 برخلاف روش های قبلی دقت هم محوری تحت تاثیر حرکت محوری شافت قرار نمی گیرد .
-3 در این روش حتی بدون دیسکاپل کردن دستگاه می توان هم محوری کرد.
که البته این می تواند باعث صرفه جویی در وقت برای باز کردن اتصالات مربوط به سیستم های روغنکاری
سریع تر مشخص می شود . Hot Align کاپلینگ های دنده ای شود بعلاوۀ اینکه وضعیت
-4 دقت هندسی این روش در واحدهای صنعتی از روش های دیگر بیشتر است .
بدون بستن ساعت اندازه گیر روی سطح کاپلینگ ها بدست Angularity -5 مقادیر ناهم محوری زاویه ای
می آید.
خیلی راحت تر ازحالتی که ساعت Bracket Sagment 6 - خیز سیستم اهرم بندی ساعت های اندازه گیر
اندازه گیر روی سطح کاپلینگ بسته می شوند بدست می آید .


Reverse محدودیت های روش
-1 برای موقعیت هایی که فاصله کاپلینگ ها خیلی کم باشد این روش دقت زیادی ندارد . مگر اینکه پایه
های ساعت های اندازه گیر از کاپلینگ ها دورتر بسته شود ( محدودۀ اندازه گیری وسیع تر شود).
-2 در این روش هر دو کاپلینگ باید با هم بچرخ ند و برای موقعیت هایی که یکی از کاپلینگ ها به سختی می
چرخد یا اصلاٌ نمی چرخد استفاده از آن امکان پذیر نیست .
-3 در جاهائی که قطر کاپلینگ ها نسبت به فاصلۀ آنها بیشتر باشد دقت هندسی آن از روش قبلی کمتر
مناسب تر ودارای دقت بیشتری است است . Face & Round است و در این حالت روش
-4 اگر فاصلۀ کاپلینگ ها خیلی زیاد باشد به دلیل افزایش خیز ناشی از وزن اهرم بندی ساعت ها ی اندازه
گیر درصد خطاها ا فزایش پیدا می کند .
ولذاهنگام انجام ه م محوری بسته به وضع یت ماش ین هاوکوپل ینگ های آنهابا ی دازروش مناسب آن شرا یط
استفاده نمود.

مقدمات لازم جهت انجام هم محوری
دستگاه ها و ماشین آلات, برای جلو گیری از مسائل و مشکلات بعدی بهتر است Prealignment قبل از انجام
موارد مشروحه ذیل مورد بازدید و بررسی اولیه قرار گیرد:
-1 فوندا سیون باید از لحاظ مناسب بودن ابعاد، ترک نداشتن ، کرمو نبودن و نوع بتون استفاده شده .
بررسی گردد
از لحاظ مواردزیربایدبه دقت موردبازدیدوبررسی قرارگیرد. Base plate -2 وضعیت شاسی
الف-بایداطمینان حاصل شودکه شاسی صلبیت کافی داشته باشد
ب-قسمت هایی ازشاسی که محل قرارگرفتن پایه های ماشین است بایدمسطح باشدو پیچیدگی نداشته
باشد
پ-بایدازپربودن فاصله بین شاسی و فونداسیون اطمینان حاصل شود (این کاربا ضربه زدن درموقعیت های
مختلف شاسی انجام می شودتااز پر بودن زیر آن وچسبندگی گروت بین شاسی وفون دانسیون اطمینان حاصل
شود).
ت-بایدازاندازه طول پیچ های پایه ماشین هااطمینان حاصل شودزیرادربعضی ازمواردبلندبودن طول پیچ
هاباعث جک کردن شاسی شده وعلاوه برتغییرشکل دادن شاسی باعث نرسیدن به شرایط هم محوری
مطلوب خواهدشد
-3 بررسی وضعیت سیستم لوله کشی وشناسائی تنش های سیستم لوله کشی از لحاظ:
الف- موازی بودن و هم محور بودن فلنج های ورودی و خروجی پمپ با فلنج های سیستم لوله کشی ب-
مناسب بودن فاصله بین آنها (به اندازه ضخامت یک گسکت)
پ- بررسی وضعیت تنش ها روی بدنه پمپ از طریق اندازه گیری ا نحرا فات ایجاد شده روی ساعت ه ای
اندازه گیر در حین باز وبسته کردن فلنج ها (که روی دو نقطه از کوپلینگ نصب شده است)
لازم به توضیح است برای اطمینان از تنش های اضافی سیستم لوله کشی روی دستگاه ساعت های اندازه
گیرروی کوپلینگ هانصب وروی صفرتنظیم می شوندوسپس اقدام به بازکردن فلنچ هامی شودکه که درحین
انجام این اقدام مقدار انحرافات اعمال شده روی ساعت های اندازه گیرنباید بیشتر از 0.003 اینچ باشد.
ت-بررسی وضعیت سیستم های لوله کشی داخلی روی خود دستگاه اعم از لوله کشی سیستم های خنک
که باید به راحتی و بدون ایجاد تنش به Seal Oil و Lube Oil مسیرهای ورودی و خروجی Cooling کاری
یکدیگر متصل شده باشند.
ث-اطمینان ازعدم تنش کابل برق به الکتروموتور
تمیز کاری شیمزها و محیط اطراف دستگاه. Base Plate ج-تمیز کاری سطوح قرار گیری دستگاه ها روی
-4 بررسی امکان جابجایی دستگاه در صفحات افق و قائم (بودن چند میلی متر شیمز زیر پایه ها و آزدی
ها ومناسب بودن سایز پیچ پایه ها)وفاصله بین کوپلینگ ها. Jack Bolt حرکت ماشین با حرکت دادن
-5 استفاده از شیمزهای مناسب از لحاظ جنس، مقاومت در مقابل زنگ زدگی و خوردگی و مناسب بودن
ابعاد آن و تمیزبودن آنها.

-6 اطمینان از تنظیم بودن نگهدارنده های فنری وآزاد بودن آنها
-7 شناخت کلی ماشین از لحاظ:
الف- درجه حرارت کاری دستگاه
ب-نوع یاتاقان به کار رفته در دستگاههائی که باهم کوپله می شوند
پ-کلرنس یاتا قانها (شعاعی و محوری)
ت-دور دستگاه
ث- نوع آب بند استفاده شده
ج- وضعیت آرایشی تر است برینگ های نوع تماس زاویه ای
چ- در نظر گرفتن تولرانس های مناسب هم محوری برای شرایط کاری مورد نظر.
-8 انتخاب روش مناسب هم محوری با توجه به وضعیت کوپلینگ ها، نوع ماشین و … جهت کم کردن
خطاهای اندازه گیری و پیدا کردن بهترین روش هم محوری.
-9 استفاده از تجهیزات مناسب اعم از سیستم های اندازه گیری, ابزارهای کاری (تورک متر و میکرومتر ) و
ابزارهای شیمزبری و استفاده ازآچارهای سایز مناسب)
-10 حذف نمودن نیروهای اضافی روی دستگاه چه در حین کار و یا در پایان کار (متناسب سفت کردن پیچ
ها) و اعما ل نکردن ضربات چکش در Jack Bolt ها با استفاده از تورک متر و حذف نیروهای اضافی ناشی از
حین کار روی پایه ها و دیگر نقاط و......
Prealignment مسائلی که قبل از هم محوری باید مد نظر قرار گیرند
قبل ازشروع عملیات هم محوری دستگاه ها برای جلو گیری از دوباره کاری ها وجلو گیری ازاتلاف وقت
بهتر است موارد زیر بادقت چک شوند.
-1 چک کردن ساعت های اندازه گیر
Braket Segment -2 چک نمودن خیز ساعت های اندازه گیر
-3 چک نمودن وضعیت محورها و کوپلینگ ها
Soft Foot -4 چک نمودن لقی پایه ها
-5 درنظرگرفتن کلرنس برینگ ها
که ذیلابه شرح آنهاپرداخته می شود.


روش چک کردن ساعت های اندازه گیر
قبل ازشر وع کارهم محوری ساعت های اندازه گیرباید از نظرمواردزیرموردبررسی قرارگیرندتااطمینان
حاصل شودکه اعدادقرائت شده مقدارانحراف واقعی نامحوری هستنددرغیراین صورت کارهم محوری مدت
زیادی طول خواهدکشیدومحاسبات ریاضی جواب نخواهدداد.
-1 بایدازسالم بودن فیزیکالی ساعت های اندازه گیراطمینان حاصل نمود(آزاد بودن وگیر نداشتن).
-2 بایدازهم واحد بودن (یعنی هردوساعتی که استفاده می شوداینچی یامیلیمتری باشند )اطمینان حاصل
نمود

-3 بایدازمحکم بسته شدن (گیره هاوپایه ها)ساعت هااطمینان حاصل نمود
-4 بایدازعمود بودن پلانجر روی محل قرار گیری آن روی محور وروی سطح کوپلینگ اطمینان حاصل
نمود.
جهت اطمینان از نصب صحیح , ساعت های اندازه گیر روی دستگاه بست ه می شوند و در موقعیت ساعت 12
روی صفر تنظیم می شوند و با چرخاندن محور میزان انحرافات در موقعیت های ساعت 3و 6و 9 قرائت می
شود که اگر مجموع جبری اعداد قرائت شد ه در موقعیت های 3و 9 با اعداد قرائت شد ه در موقعیت ساعت
6 مساوی (یا اختلاف آن خیلی کم )باشد ساعت های اندازه گیر مشکلی ندارندو اعداد قرائت شده مقدار
واقعی نا هم محوری را نشان می دهد و در غیر این صورت احتمال مسائل نصب و یا خرابی ساعت ها باید با
دقت بیشتری بررسی شود.


Braket Segment روش چک نمودن خیز ساعت های اندازه گیر
نیروی ناشی از وزن ساعت اندازه گیر (بالاخص وقتی از ساعت های اندازه گیر بزرگ استفاده شود ) و
سیستم اهربندی باعث تغییر شکل و خمیدگی میله ها شده و موجب می شود نیروی جاذبه زمین ساعت
اندازه گیر را به سمت خود بکشد یعنی پلانجر ساعت اندازه گیر در موقعیت ساعت 6 به سمت پایین حرکت
کند و ساعت اندازه گیر یک عدد منفی را نشان دهد (ودر موقعیت ساعت 12 وزن ساعت روی پلانجر فشار
Sagment آورده و باعث می شود که ساعت اندازه گیر یک عدد مثبت را نشان دهد)که به این تغییر شکل خیز
می شود.
خیزباعث انحراف ساعت اندازه گیر شده وبا انحراف واقعی ناشی از هم محوری ترکیب می شود و باعث
می شود. .Alignment ایجاد خطا در محا سبات

جهت حذف این تاثیرات روی اعداد خوانده شده از ساعت های اندازه گیر باید اولا مقدار آن اندازه گیری
شود و به ان دازه آن روی عددی که از روی ساعت پایینی (ساعت 6) خوانده شده اضافه و در موقعیت ساعت
12 از عدد قرائت شده کم شود( یعنی جمع جبری عدد خوانده شده از روی ساعت اندازه گیر بعلاوه یا منهای
خیز ساعت)
البته خیز ساعت بیشتر ین تاثیر را در صفحه قائم (ساعت 12 و 6) دارد و د ر جهت افقی ( 3 و 9) تاثیر زیادی
روی ساعت های اندازه گیر ندارد و وقتی فاصله کوپلینگ ها زیاد می شود و نیاز به اهرم بندی با طول زیاد
این اعداد بصورت Reverse می باشد میزان خیز نیز افزایش پیدا می کند (بخصوص در هم محوری به روش
مثبت و منفی در می آیند .) و باعث ایجا د خطاهای فاحشی در عمل هم محوری می شوند .اندازه گیری
کوپلینگ بسته می شودبه راحتی قابل اندازه گیری نیست. Face خیزساعتی که روی

روش اندازه گیری خیز ساعت
وقتی میزان انحرافات (ناشی از نا هم محوری ) توسط ساعت های اندازه گیر قرائت گردید باید اثرات ناشی
از خیز ساعت ها ن یز در آنها اعمال شود تا میزان انحرافات واقعی نا هم محوری بدست آیند . در عمل باید
سیستم اهرم بندی کاملاً صلب , محکم و قوی باشد و برای فواصل زیاد نیز تقویت گردد تا تاثیر نیروی جاذبه
زمین بر آن به کمترین حد ممکن برسد ولی با توجه به اینکه این انحرافات حتی در فوا صل کم و ساعت های
اندازه گیر استاندارد نیز وجود دارد باید اندازه گیری ومشخص شوند.
چندین راه جهت تعیین خیز ساعت ها وجود دارد که بهترین و کاربردی ترین روش آن استفاده از یک لوله
است (که یک زائده روی آن جوش شده است و یک زائده متحرک که می تواند روی شاف ت Mandrel صلب
بلغزد و در هر موقعیتی ثابت شود نیز روی آن قرار گرفته باشد).
روش کار به این صورت است که ابتدا ساعت های اندازه گیر روی موقعیت مربوطه بسته می شودو اهرم
نصب Mandrel بندی های آن تنظیم می شود سپس سیستم اهرم بندی از قسمت کوپلینگ باز شده و روی
می شود و زائده متح رک زیر پلانجر آن قرار می گیرد در این حالت در ساعت 12 ساعت اندازه گیر روی
و ساعت اندازه گیر با هم 180 درجه چرخانده می Mandrel صفر تنظیم می شود و سپس مجموعه شافت
شوند و انحراف ساعت در موقعیت ساعت 6 اندازه گیری می شود که این مقدار انحراف خیز ساعت می باشد
و باید در محاسبات مد نظر قرار گیرد.

به ترتیب در ساعت 6 و 12 صفر شده اند دو b و a مثال: فرض کنید در شکل زیر ساعت های اندازه گیر
در موقعیت ساعت 12 قرار می گیرد a شافت با همدیگر به اندازه 180 درجه چرخش می نمایند یعنی ساعت
اینچ b (6 )=+ در موقعیت ساعت 6 قرار می گیرد و عدد 0.120 b اینچ و ساعت a(12) = +0.12 و عدد 0
را می دهد . اگر خیز ساعت را به روش فوق اندازه گیری کرده باشیم و خیز ساعت اندازه گیر 0.010 اینچ
باشد (البته اگر دو ساعت یکسا ن باشند مقدار خیز را برای هر دو یکسان در نظر می گیریم ) مقدار واقعی
b( 0.120 + و در نقطه ( 6 -0.010= برابر اینچ 0.110 a( انحراف محور در نقطه ( 12
+0.120+0.010 اینچ می باشد که با اعداد قبلی کاملاً متفاوت است. =+0.130

روش چک نمودن وضعیت محورها و کوپلینگ ها
Face و سطوح د اخلی Round قبل از انجام عملیات هم محور سازی باید وضعیت کوپلینگ ها روی لبه ها
ونقاط مختلف شافت با استفاده از ساعت های اندازه گیر کاملاً چک گردند .روش کاربه این صورت است که
ساعت اندازه گیردریک نقطه روی صفرتنظیم می شود (موقعیت ساعت 12 )وسپس باچرخاندن شافت میزان
انحرافات درموقعیت های ساعت 3و 6و 9قرائت ویادداشت می شود . اگر میزان انح رافات قرائت شده (اوتی
کوپلینگ ها ) بیشتر از چند هزارم اینچ باشد (برای دورها ی تا 1500 حد اکثر 0.004 اینچ وبرای دورهای بالا تر
حداکثر 0.002 اینچ )باید اقدامات اصلاحی جهت تصحیح کوپلینگ هایاشافت )انجام شود همچنین نقاط مختلف
یا تعویض True شافت از لحاظ خمیدگی باید مورد بررسی قرا ر گیرند و در صورت لزوم محورها صاف
گردد.

Soft Foot لقی پایه
وقتی پایه های یک دستگاه (یا تمامی سطح هر کدام از پایه ها ) بطور کامل روی محل قرار گیری آن روی
قرار نگیرد (زیر یکی از پایه ها یا قسمت هایی از زیر پایه ها خالی باشد ) سفت کر دن پیچ Base Plate شاسی
Soft Foot مربوط به آن پایه باعث تغییر شکل در پایه ها و بدنهً دستگاه می شود که به این وضعیت لقی پایه
گفته می شود .ولذالازم است قبل ازانجام عملیات هم محورکردن مواردفوق شناسائی بررسی واقدامات
اصلاحی موردنیازبرای رفع آن انجام شوددرغیراین ص ورت علاوه برمسائلی که می تواندروی یاتاقان هاسیل ها
وفاصله هوائی بین رتورواستاتورو ......بوجودآوردباعث می شوددرهربارشل وسفت کردن پیچ های پایه
اعدادقرائت شده ازروی ساعت های اندازه گیرتغییرکندوامکان رسیدن به هم محوری مطلوب درزمان
مناسب فراهم نشود.


Soft Foot انواع
لقی پایه به انواع زیر تقسیم بندی Base plate یا Padstall بسته به نحوه قرار گیری پایه های دستگاه روی
می شود:
که دراین حالت زیر یک پایه ازماشین بصورت موازی خالی است وباقراردادن ) Parallel Soft Foot-1
شیمزباضخامت مناسب زیرپایه می توان آن رااصلاح نمود )
بصورت زاویه ای pad Stall دراین حالت نحوه تماس یکی یابیشترازپایه های ماشین و )Angular Soft -2
است وبایدبااستفاده ازفیلرگیج کمترین مقداروبیشترین مقدارآن اندازه گیری شودوگاهاباتعبیه شیمزبصورت
نصفه ای زیرپایه هاقابل اصلاح است ودرصورتی که زیرتمامی پایه هااین مشکل وجوداشته باشدبایدک ف پایه
ماشینکاری شود )
پیچیدگی ویا تاب برداشتگی پایه یا محل قرار گیری آن که دراین حالت مقدارفیلری ) Twist Soft Foot-3
که زیرقسمت های مختلف پایه می رودغیریکنواخت است )
لقی پایه تحریک شده که مربوط به پایه هانیست وعامل خارجی دارد) )Induced Soft Foot-4
نیروهای جانبی مثل کابل های برق الکتروموتورها یا تنش های ناشی از Induced Soft Foot در حالت
می شوند. Deformation سیستم لوله کشی موجب تغییر شکل بدنه ماشین

عواملی که باعثSoft Foot می شوند:


-1 کوتاه یا بلند بودن ارتفاع پایه های دستگاه که این مشکل در حین ریخته گری و سا خت یا ماشین کاری
ناقص کف پایه ها بوجود می آید.
به دلیل پوسیدگی شاسی ,جدا شدن گروت, مسائل جوشکاری , Pad Stall و Base Plate -2 ناصاف بودن
خستگی فلزات, تنش های حرارتی, خالی بودن زیرشاسی و.....
-3 کثا فات وگردو غبارهایی که زیر پایه ها بصورت اسفنج مانند در می آیند .
-4 تمیز نبودن شمیزها
-5 نامساوی بودن مقدار شیمزها
-6 زیاد بودن تعدادشیمزها
-7 فنریت داشتن شیمزها( به دلیل جنس نا مناسب آنهاو........
-5 جوشکاری روی پایه های الکتروموتورها و پیچیدگی پایه ها نیز باعث لقی پایه بین ب دنه الکتروموتور و
پایه های مربوطه و همچنین بین پایه و محل قرار گیری روی شاسی می شود.
Soft Foot مسائل ناشی از
بدنه دستگاه. Deformation -1 تغییر شکل و شکسته شدن پایه ها و پیچیدگی و
-2 خمیدگی شافت در اثر پیچیدگی بدنه دستگاه.
هوزینگ برینگ ها (نا هم محوری های داخلی)وخرا بی های زود رس Center Line -3 بهم خوردن وضعیت
یاتا قان ها وبوجود آمدن مسائل ارتعاشی روی دستگاه.
بین رتور و استاتور الکتروموتورها (در نقاط مختلف ) و ایجاد Air Gap -4 به هم خوردن فاصله های هوایی
نیروهای نامتعادل الکتریکی که باعث ایجاد لرزش می شوند.
در هر بار ب از و بسته کردن پیچ ها که باعث گیج شدن نفرات هم Alignment -5 به هم خوردن وضعیت
محوری کار می گردد.


Soft Foot روش های اندازه گیری
الف- با استفاده از فیلر گیج
ب- بااستفاده از ساعت های اندازه گیر
پ-بااستفاده ازدستگاههای لیزری
ازروی دستگاه بسیارمشکل است وبایدبه روش ها ی فوق آن راشناسائی Soft Foot دراکثرمواقع حذف
نمودونسبت به انجام اقدامات اصلاحی اقدام کردکه ممکن است مدت زمان زیادی برای آن صرف شود..
با استفاده از ساعت های اندازه گیریاسیستم های لیزری Soft Foot روش چک کردن
دراین روش ساعت های اندازه گیر (یا تجهیزات لیزری ) روی کوپلینگ های دو دستگاه نصب نصب می
شود(غالبادرصفحه افق )وسپس یکی ازپیچ های پایه ماشین شل می شودمقدار انحراف بوجود آمده روی آن
پایه اندازه گیری وثبت می گردد وسپس این کارروی بقیه پایه هانیزانجام می شودوسپس به تجزیه وتحلیل

اعدادقرائت شده پرداخته می شود وپایه ای که زیرآن خالی است شناسا ئی می شودوباتوجه به وضعیت ناهم
محوری اقدام به قراردادن شیمززیرپایه هامی شودوسپس عملیات مجدداتکرارمی شودتابه نقطه ای رسیده
شودکه اعدادقرائت شده ازروی ساعت های اندازه گیردرحدمجازبرسد.


روش چک کردنSoft Footبا استفاده از فیلر گیج


در مواردی که حذف لقی پایه با قراردادن شیمززیرپایه ها ممکن نباشدازاین روش استفاده می شود پس از
قرار می گیرد و فاصله Base Plate ها دستگاه بدون وجود شیمز روی Pad Stall تمیز کاری سطوح پایه ها و
بین نقاط مختلف هر کدام از پایه ها با محل نشیمن گاه شان روی شاسی (در نقاط مختلف ) اندازه گیری و
یادداشت می شودوسپس اطلاعات جمع آوری شده موردتجزیه وتحلیل قرارمی گیرد.
خیلی پیشرفته و یا پیچیده نباشد با قرار دادن شیمز با ضخامت مناسب زیر پایه Soft Foot در صورتی که
بسیار پیچیده می شوند که برای Soft Foot های معیوب مشکل مرتفع می گردد ولی گاهاً مسائل ناشی از
وتعویض پایه های Pad stall تعویض Base plate تصحیح آن نیاز به صرف وقت و هزینه زیاد جهت تعویض
الکتروموتورها و سنگ زدن آنها می باشد که این کار معمولا روی ماشین تراش های دروازه ای انجام می
شود.
برای دستگاهها و Soft Foot لازم به توضیح است که طبق توصیه اکثریت مراجع ذیصلاح حداکثرمقدارمجاز
0.002 اینچ می باشد. - ماشین آلات صنعتی بین 0.003


در نظر گرفتن کلرنس برینگ ها درمحاسبات
در رابطه با رشد حرارتی دستگاهها در فصول بعدی صبحت خواهد شد ولی مسئله حائز اهمیت دیگر
که با توجه به اینکه Sleeve Bearing تاثیرات کلرنس برینگ ها ی نوع بوشی روی شرایط هم محوری است
درحین چرخش فشار هیدرودینامیکی روغن باعث حرکت محوربه سمت بالا (بصورت خارج ازمرکزی ) می
همراه با مسائل رشد حرارتی درصفحات افق وقائم در نظرگرفته Alignment شودباید این حرکت ها درحین
شوند .
البته توصیه اکثر مراجع براین است که در دودستگاهی که با هم کوپله می شود ترجیحا “ ازیک نوع یاتاقان
(غلتکی یا لغزشی) استفاده شودکه متاسفانه دراکثر جاها مراعات نمی شود.


مراحل عملی هم محورسازی
همانطورکه قبلا نیزاشاره شدعملیات هم محوری در ماشین آلا تی که روی سطح زمین نصب می شوندباید
دردوصفحه عمود برهم افق و قائم انجام شود . دلیل اسنفاده ازصفحه افق (سطح تراز ) بدین جهت است که
Base برای ماشین آلات با محورها سنگین اولا وزن شافت روی یاتاقانهای تراست قرار نگیرد وثانیا نصب
راحت ترانجام شود . Pad Stall وچک کردن(ترازکردن) محل های قرارگیری دستگاه روی آن Plate
کلیه مراحل عملیاتی و محاسباتی هم محورسازی درصفحات افق و قائم دقیقا مشابه بوده و فقط نحوه انجام
کار متفاوت است که درصفحه قائم میزان تغییرات موردنیاز جهت هم محورسازی با کم و زیاد کردن شیمز
ها Jack Bolt های زیر پایه ها انجام می شود ولی در صفحه افق با حرکت دادن ماشین با شل و سفت کردن
مبزان تغییرات لازم داده می شود (که بسیار راحت تر از صفحه قائم است چون اگر ماشین بیشتراز مقدارلازم
مقابل آن براحتی قابل تصحیح وبرگشت می باشد) درصورتی که Jack Bolt حرکت کرده باشد باسفت کردن
در صفحه قائم تغییرات زیرپایه ها با مشکل بیشتری انجام می شود واگر خطایی صورت گیرد (مقدارشیمز قرار
داده شده مناسب نباشد)عملیات هم محورسازی با صرف وقت زیادی باید انجام شود.
معمولا“روش انجام کار هم محورسازی به این صورت است که ابتدا ماشین در صفحه افق (درموقعیت
در صفحه قائم اندازه گیری Alignment ساعت 3 و 9) با دقت خوب هم محور می گرد دوسپس وضعیت
وتصحیح می شود و با توجه به اینکه امکان حرکت کردن ماشین (در حین شیمز گذاشتن وبرداشتن ) درصفحه
افق وجود داردمجددا وضعیت هم محوری درصفحه افق باید دوباره چک وتصحیح شود وجهت اطمینان
درصفحه قائم نیز مجددا اندازه گیری, ثبت وگزارش می شود. Alignment بیشتروضعیت
همانطورکه توضیح داده شد کار هم محورسازی بالاخص روی دستگاهها و ماشین آلات سنگین کارمشکل
وپردردسری است ودرصورتی که مراحل شمیزگذاری وشمیزبرداری باسعی وخطا انجام شود ممکن است
ساعت ها بطول انجامدو باعث صرف وقت زیاد ونارا حتی های روحی روانی برای
نفرات شود. درصورتی که با دانستن اصول محاسبات هرکدام از روش ها (ساعت های اندازه گیر )درکمترین
زمان ممکن کار هم محوری انجام می شود.


تعیین موقعیت یک خط درصفحه
با توجه به اینکه درعملیات هم محوری باید محورتقارن یک دستگاه با محور تقارن دستگاه دیگر در یک راستا
قرارگیرد و برای این منظور بایدبتوانیم موقعیت آنها را درصفحات افق وقائم شناسائی کنیم که قبل از وارد
شدن به بحث اصلی لازم است درمورد موقعیت یک خط درصفحه توضیح مختصری داده شود .
از دو راه امکان پذیراست . ( y و x تعیین موقعیت یک خط در صفحه مختصات (صفحه
-1 معلوم بودن زاویه ویک نقطه از خط
-2 معلوم بودن دو نقطه از یک خط
همراه با یک نقطه از آن داشته باشیم می توانیم (x اگر زاویه خط را با یکی ازمحورهای مختصات (مثلا محور
موقعیت نقاط دیگرآن خط را نیز نسبت به آن محور بدست آورده وبا محاسبه میزان انحر اف ات لازم خط را
در هر موقعیتی از صفحه (روی محور افق ) قرارداده و امتداد دو محور (محورافق وخط مطلوب ) را دریک
برای هم محورکردن دستگاه ها و Face & Round راستا قراردهیم که این پایه و اصول کار ا لاین به روش

موقعیت خط y ماشین آلات است .همینطورکه درشکل زیرملاحظه می شودبامشخص بودن زاویه آلفاونقطه
هامشخص می شود. x سمت راست نسبت به محور
همچنین اگر موقعیت دو نقطه ازیک خط در صفحه مختصات معلوم باشد با اتصال این نقاط
به هم وامتداد دادن آن موقعیت خط بدست می آید و براحتی می توان میزان انحراف تک تک نقاط دیگرخط
ها) نیز بدست آورد و با میزان جابجائی صحیح نقاط معلوم (نقاط x را از نقاط معلوم دیگر محور ثابت (محور
ها دو خط مطلوب و محور افق یا قائم را در یک امتداد قرارداده ونهایتا “ دو محور x روبروی پایه ها ) ازمحور
برا ی هم محورکردن دستگاه Reverse را دریک راستا قراردادکه این (پایه و اساس کار هم محوری به روش
هااست.
مفهوم اعدادی که از روی ساعت های اندازه گیر قرائت می شود
باعنایت به مواردفوق قبل ازاین که به توضیح روش هاوفرمول هاپرداخته شودبهتراست توضیح مختصری
راجع به مفهوم اعدادی که ازروی ساعت های اندازه گیرقرائت می شودپرداخته شود . اعد ادی که از روی سا
عت های اندازه گیر قرائت می شوند نشان دهنده وضعیت کوپلینگ ها وزاویه محور تقارن شافت دستگاه
ها ) x متحرک(الکتروموتور) نسبت به محور تقارن دستگاه ثابت (پمپ) است که به عنوان محور مرجع (محور
درنظر گرفته می شود .
در کلیه روش های هم محوری با استفاده از سا عت های اندازه گیر معمولا ساعت ها به دو طریق نصب
. Face یا روی صورت یا سطح کوپلینگ Round می شوند یا روی لبه بیرونی کا پلینگ
Face مفهوم عدد قرائت شده
کوپلینگ مبین اختلاف فاصله بین قسمت بالا Face عدد قرائت شده از ساعت اندازه گیر روی صورت
وپائین دهنه کوپلینگ ها (ساعت 12 و 6) درصفحه قائم ویا ( ساعت 3 و 6) در صفحه افق است بدین معنی که
اگر ساعت اندازه گیری که روی صورت کوپلینگ نصب می شود در ساعت 12 روی صفر تنظیم شود وپس از
180 درجه چرخش در موقعیت ساعت 6مثلاعدد 0.020 -اینچ را نشان دهد مبین این است که فا صله در
قسمت پا ئین کوپلینگ ها نسبت به قسمت بالای کوپلینگ هابه اندازه 0.020 اینچ بیشتر است (شکل پایین) یعنی
دهنه پایین کا پلینگ ها باز و دهنه بالا بسته است .

Round مفهوم عدد قرائت شده
با توجه به اینکه در تمامی روش های هم محوری همواره یکی از سا عت های اندازه گیر روی
بسیارحائزاهمیت است . جهت تفهیم Round کوپلینگ ها بسته می شوند مفهوم عددقرائت شده ازروی Round
بهتر به شکل زیر دقت کنید.
عددی که از روی ساعتی که پایه آن روی شافت دستگاه متحرک (الکترو موتور ) بسته شده و پلا نجر آن
روی کوپلینگ شافت دستگاه ثابت (پمپ) حرکت می کند قرائت می ش ود(ساعت سمت چپی ) مبین انحراف
امتدادمحورتقارن دستگاه متحرک نسبت به محور تقارن دستگاه ثابت است ( در نقطه ای که پلانجر قرار دارد )
یعنی اگر ساعت اندازه گیر در موقعیت ساعت 12 روی صفر تنظیم شود وپس از 180 درجه چرخش
درموقعیت ساعت 6 بطورمثال عدد 0.020 - اینچ از روی آ ن قرائت شود مبین این است که امتداد محور
تقارن دستگاه متحرک در آن نقطه (روی کوپلینگ دستگاه ثابت ) نسبت به محور تقارن دستگاه ثابت به اندازه
0.020/2 یا 0.010 اینچ پایین تر قرارگرفته (وضعیت نشان داده شده در شکل فوق) واگر عدد قرائت شده با
علامت مثبت باشد مبین این ا ست که امتداد محور دستگاه متحرک در آن نقطه بالاتر از محور دستگاه ثابت
واقع شده است( که البته با این نقطه تنها نمی توان زاویه محور را بدست آورد).
و همچنین عددی که از روی ساعتی که پایه آن روی شافت پمپ بسته شده وپ لانجر آن روی کوپلینگ
شافت دستگاه متحرک است قرائت می شود(ساعت سمت راستی) مبین میزان انحراف محور تقارن شافت
دستگاه متحرک نسبت به امتداد محور تقارن دستگاه ثابت ( درموقعیت کوپلینگ دستگاه متحرک ) است . که
فرضا اگر ساعت اندازه گیرفوق درموقعیت ساعت 6 صفرشود وپس از 180 درجه چرخش درموقعیت ساعت
12 عدد 0.020 + اینچ از آن قرائت شود مبین این است که محورتقارن شافت دستگاه متحرک (در نقطه
0.020 یا 0.010 اینچ نسبت به امتداد محور تقارن دستگاه / مقابل کوپلینگ دستگاه متحرک ) به اندازه 2

ثابت(پمپ) بالاتر است به عبارت دیگراین نقطه از محور تقارن شافت دستگاه متحرک به پلانجرساعت اندازه
ویا یکی از این Reverse گیر نزدیک شده است .که با مشخص شدن این انحرافات در دو نقطه در روش
وضعیت محور تقارن در هر یک از صفحات افق و یا قائم مشخص خواهد Face-Round انحرافات در روش
شد.
لازم به توضیح است که اعداد قرائت شده از روی ساعت اندازه گیر در موقعیت های 12 و 6 (یا 3و 9) باهم
یکسان بوده وتنها تفاوت آنها اختلاف در علامتهای مثبت ومنفی است یعنی اگر درموقعیت ساعت 12 (وقتی در
موقعیت ساعت 6 روی صفر تنظیم شده باشد ) عددخوانده شده مثبت است درموقعیت ساعت 6 عدد
خوانده شده همان عدد قبلی و با علامت منفی خواهد بود . درموقعیت ه ایی که اختلاف ناهم محوری خیلی
زیاد است ساعت های اندازه گیر باید طوری نتظیم شوند (پلانجر درموقعیتی قرارگیرد ) که دریک دورکامل
محور از محور جدا نشوند یا روی محور جام نکنند یعنی مانورکافی برای حرکت پلانجر وجود داشته باشد.
باعنایت به مواردفوق ذیلا به روش های محا سباتی وروابط ومعادلات ریاضی هم محورسازی بااستفاده
ازساعت های اندازه گیرپرداخته می شود

Face & Round روابط و معادلات ریاضی هم محوری به روش
با عنایت به توضیحات ارائه شده قبلی و جهت درک فیزیکی بهتر بحث هم محوری به روش فوق را با حل
یک مثال توضیح می دهیم .
مثال : فرض کنید ساعت های اندازه گیر در شکل زیر در موقعیت ساعت 12 روی صفر تنظیم شده اند و با
اینچ قرائت شده است. F=- و 0.020 R=- چرخش 180 درجه ای محور د رموقعیت ساعت 6 به ترتیب 0.020
که در موقعیت ساع ت 6 م نفی است نتیجه می گیریم (F) با توجه به عدد قرائت شده روی صورت کوپلینگ
که فاصله قسمت پائین کوپلینگ بیشتر از قسمت بالایی کوپلینگ می باشد ( وضعیت کوپلینگ ها بصورت
8است)و چون سطح کوپلینگ عمود بر محور می باشد پس نتیجه می گیریم که شیب محور دستگاه
متحرک(الکتروموتور) مثبت است .
است پس انحراف محور نسبت به خط افق نیز به همان اندازه α زاویه کوپلینگ نسبت به خط عمود
قسمتی از قطر کوپلینگ است که D خواهد بود که تانژانت آن برابر است با: (که α زاویه
به صفر α ساعت اندازه گیر روی آن حرکت می کند) برای این که دو محور با هم موازی شوند باید زاویه
به سمت پایین حرکت کنند. به OB و IB برسد پس باید نقاطی از محور که مقابل پایه ها قراردارند به اندازه
عبارت دیگر اگرامتداد محور شافت متحرک حول نقطه انتهایی آن(در موقعیت قرار گیری پلانجر ساعت
به صفر می رسد ودو محور با هم موازی α در جهت عقربه های ساعت دوران کندزاویه (o اندازه گیر (نقطه

به سمت بالا حرکت کند (با اضافه R/ می شوند .که اگر در این مرحله محور شافت متحرک نیز به اندازه 2
کردن 0.010 اینچ شمیز زیر تمامی پایه ها) دومحور کاملا با هم دریک راستا قرار خواهندگرفت.
روی سطح کوپلینگ برابر است با: α تانژانت زاویه
و ازطرف دیگر درمثلث های افقی کوچک وبزرگ تانژانت این زاویه برابر است با:
وهمچنین از طرف دیگر:
و نهایتا:
باید به صفر برسد یعنی محور دستگاه α به عبارت دیگر جهت موازی کردن دو محور با همدیگرزاویه
محل تلاقی امتداد م حور تقارن شافت متحرک با کوپلینگ دستگاه ثابت ) درجهت عقربه )o متحرک حول نقطه
به سمت OB و IB های ساعت دوران کند که دراین صورت نقاط مقابل پایه های جلو وعقب دستگاه به اندازه
و IB پایین باید حرکت کنند و یا عکس این قضیه یعنی اگر زیر پایه های جلو وعقب ماشین متحرک به اندازه
به صفر می رسد و باعث می شود که دو محورباهم موازی شوند. α به سمت پایین حرکت کند زاویه OB
می توان محور دستگاه متحرک را حول نق اط دیگری دوران داد وفرمول α البته برای به صفر رساندن زاویه
ها و روابط دیگری را بدست اورد ولی به واسطه اینکه موقعیت این نقطه کاملا“ مشخص می باشد(فاصله آن با
است) باعث ساده شدن روابط می شود . R/ ها برابر 2 x محور
همانطورکه ملاحظه می کنید فرمول های ( 1) و( 2) جهت موازی نمودن دومحور (یعنی حذف ناهم محوری
باهم OB و پایه های عقب IB زاویه ای ) مورد استفاده قرارمی گیرند که مقدار حرکت زیر پایه های جلو
زیر چهار R/ مساوی نی ستند و برای اینکه دو محور از حالت موازی روی یک خط قرارگیرند باید به اندازه 2
پایه دستگاه متحرک (برای حالت فوق ) شمیز گذاری شود . یعنی برای اینکه این دومحور در یک امتداد
به صفر برسد( طبق فرمول α قرارگیرند در یک مرحله باید از زیر پایه های جلو وعقب شمیز کم کردتا زاویه
جمع جبری اعداد )زیر پایه ها شمیز اضافه نمود تادو ) R/ های ( 1) و( 2) و دریک مرحله دیگربه اندازه 2
محوردریک امتداد قرارگیرند.

برای اینکه کار دریک مرحله انجام شود میتوان روابط را برای حالت کلی به شکل زیردرآورد:
وموقعیت انحراف امتداد محور دستگاه متحرک نسبت به (Face که بسته به موقعیت کوپلینگ ها (مقدار
علامت های مثبت ومنفی در این معادلات شامل چهار حالت کلی به شرح زیر است: R/ ها( مقدار 2 x محور
هرکدام از این حالت ها مبین وضعیت زاویه ای وموازی بودن محورها در صفحه می باشد . لازم به توضیح
است که درحالت های چهارگانه فوق قسمت های اول یا دوم روابط ( 3) و ( 4) همیشه هم علامت می
باشند(هردومثبت یا هردومنفی)


چند نکته:
نکته اول : اگرشافت ماشین متحرک قادر به چرخیدن نباشد و پایه های ساعت های اندازه گیر روی شافت
دستگاه ثابت نصب شده باشدیعنی پلانجرساعت ها روی کوپلینگ م اشین متحرک قرارگرفته باشد مثل شکل
زیر روابط باید به فرم معادلات ( 5 )و( 6) مورد استفاده قرار گیرند .که این مبین آن است که محور تقارن
شافت دستگاه متحرک حول نقطه انتهائی خودش باید چرخیده شود تا نا هم محوری زاویه ای آن به
صفربرسدودومحورباهم موازی شوند.

نکته دوم : درصورتی فاصله کوپلینگ ها خیلی کم باشد و امکان نصب ساعت های اندازه گیر روی صورت
را درقسمت پشت کوپلینگ نصب Face کوپلینگ وجود نداشته باشد می توان ساعت اندازه گیر مربوط به
کرد ولی باید توجه داشت اعدادی که قرائت می شوند ازنظر علامت با اعداد قبلی عکس یکد یگراست که با
کمی دقت می توان پی به وضعیت زاویه کوپلینگ ها برد.
نکته سوم : هم محورکردن درصفحات افق و قائم دقیقا مثل هم بوده و استفاده از این روابط در صفحه ا
فق نیز براحتی امکان پذیر می باشد.
قطرتمامی کوپلینگ نیست بلکه به عنوان قسمتی از قطر کوپلینگ است که ساعت اندازه D : نکته چهارم
روی آن حرکت می کند ( دوبرابر فاصله نوک پلانجرتا مرکز شافت) . Face گیری
مثال: اگر ساعت های اندازه گیر طبق شکل زیر روی پمپ و الکتروموتور نصب شده باشند (و پمپ به
عنوان دستگاه ثابت باشد ) و در موقعیت ساعت 12 هر دو ساعت روی صفر قرار گیرند و پس از 180 درجه
A=100Cm قرائت شود و ابعاد به ترتیب R=+0.030 , F= + چرخش در موقعیت ساعت 6 به ترتیب 0.020
باشند مطلوبست مقدارحرکت پایه ها در صفحه قائم (مقدار شمیزی D=20Cm و C=20Cm و B=40Cm و
که زیرپایه های جلو وعقب باید کم یا زیاد نمود)

با تعیین وضعیت کوپلینگ ها و موقعیت امتداد محور تقارن شافت الکتروموتور نسبت به محور تقارن پمپ
مسئله قابل حل است که طبق اعداد موجود وضعیت دو محور نسبت به هم بصورت ( 7) است .
دراین حالت برای صفرکردن زاویه انحراف (حذف نا هم محوری زاویه ای ) بایدمحور الکتروموتور به اندازه
درجهت عکس عقربه های ساعت دوران کند (یعنی زیرپایه های جلو وعقب بایدشمیز اضافه شود ) به α زاویه
امتداد محور تقارن شافت R عبارت دیگر قسمت اول روابط باید مثبت باشند و با توجه به علامت مثبت
پایین بیاید (قسمت R/ الکتروموتور نسبت به محور تقارن پمپ بالا تر است پس باید کلیه پایه ها به اندازه 2
دوم روابط فوق با علامت منفی )و باتوجه به اینکه وضعیت کوپلینگ ها و انحراف محور مشخص شد برای
استفاده ازقدرمطلق آنها) روابط بصورت زیر درمی آیند: )R و F مسئله بدون در نظرگرفتن علامتهای
و نتیجتا:
یعنی زیر پایه های جلوی ا لکتروموتوربه اندازه 0.045 اینچ و زیرپایه های عقب الکتروموتوربه اندازه 0.145
اینچ باید شمیز گذاشته شود تا دو دستگاه با هم دریک امتداد(هم محوری) قرار گیرند.
۵٠
چندنکته :
نکته اول : واحدهای اندازه گیری انحرافات (که از روی ساعت های اندازه گیر خوانده می شوند ) و اندازه
هیچ ارتباطی با همدیگر ندارند یعنی می توان از ساعت های اندازه گیراینچی (…, D ,C ,B ,A) های فاصله ها
استفاده کرد ولی فواصل رابر حسب میلی متر، سانتی متر، اینچ و …اندازه گرفت.
نکته دوم : جهت راحتی کاربافرمول ها وتصمیم گیریها جاهایی که برای تصحیح زاویه ی ا اختلاف نیاز به
شمیزگذاری داشته باشیم . ازعلامت مثبت ودرجاهایی که باید شمیزبرداری شود از علامت منفی استفاده می
شود به همین دلیل اگر عدد بدست آمده از فرمول ها و روابط فوق مثبت باشدنیاز به شمیزگذاری است و
اگر حاصل عبارت عدد منفی باشد باید شمیز برداشته شود.
فقط روی یکی از پایه هاشیمز گذاشته یا F*A/D نکته سوم :بعد از تشخیص وضعیت محور ها اگر به اندازه
برداشته شود می توان دریک مرحله مقدار ناهم محوری زاویه ای رااز بین بردودو محور راباهم موازی
0.020 یا 0.100 اینچ به زیر پایه های عقب اضافه *100/ نمود.بطور مثا ل در مسئله قبلی اگربه اندازه 20
شود یا به همین اندازه از زیرپایه های جلوکم شود دو محور کاملا با هم موازی می شوند.
مثال: در شکل زیر وضعیتت کوپلینگ ها بصورت بسته است و درمو قعیت ساعت 12 ساعتهای اندازه گیر
Cm, اینچ قرائت شده است درصورتی که فواصل R=-0.040 , F= + صفر ودر موقعیت ساعت 6 اعداد 0.030
باشدمطلوبست تعیین مقدارشمیزی که بایدزیرپایه ها اضافه یا B=40Cm ,A=100 D=20Cm, C=10Cm
0.010 اینچ اندازه گیری Round کم کرد تا دو محورباهم هم محوری گردند(ضمناخیز ساعت مربوط به
شده است).

ترکیبی ازناهم محوری وخیز ساعت Round خیزساعت 0.010 اینچ است و عددقرائت شده از روی ساعت
اینج است. R= (-0.040+0.010) = - است در این حالت نا هم محوری واقعی 0.030
وضعیت کوپلینگ ها طبق اعداد داده شده بصورت فوق است .
پس روابط ریاضی بصورت زیربایدمورد استفاده قرار گیرند.
که نهایتا:
با برداشتن 0.065 اینچ شیمز از زیرپایه های جلو و برداشتن 0.215 اینج شیمز از زیر پایه های عقب
الکتروموتور, دودستگاه باهم هم محور خواهند شد.
Two Face& Round محاسبات و روابط هم محوری به روش
مشابه است ولی شرایط کاربردآن Face & Round همانطورکه قبلانیزذکرشدروش فوق دقیقا با روش
درموقعیت هایی است که محورها دارای حرکت طو لی(محوری) باشند وباعث ایجادخط ا روی ساعت اندازه
خوانده می شود ترکیبی است از حرکت محوری شافت Face شود. (یعنی عددی که از روی ساعت Face گیر
و نا هم محوری زاویه ای است)که یکی از روش ها ی حذف حرکت های محوری این است که در هربار که می
خواهیم ساعت های اندازه گیر را تنظیم یا قرائت کنیم حرکت های طولی شافت ها را به منتهی الیه یک طرف
منتقل کنیم تا اثر حرکت ها ی محوری از روی ساعت های اندازه گیرحذف شوند (که این کار برای ماشین
های سنگین که شا فت های سنگین دارندبالاخص چرخ دنده های جناقی امکان پذیر نیست )و راه دیگر حل
است. Two Face & Round مشکل استفاده از روش هم محوری با آرایش
ویک Face دراین روش دو ساعت اندازه گیر با اختلاف زاویه 180 درجه بصورت عمود روی سطح کوپلینگ
بسته می شود .چون حرکت های طولی روی هر دو ساعت اندا زه گیر Round ساعت اندازه گیرهم روی
اضافه و یا کم می شود با بدست آوردن اختلاف اعداد قرائت شده می توان آن راحذف نمود. که با توجه به
این که در صورت وجود ناهم محوری زاویه ای یکی از ساعت ها علامت مثبت و دیگر علامت منفی دارد
واقعی نصف اختلاف Face واقعی است بدین جهت مقدار Face اختلاف اعداد بدست می آید دو برابر
اعدادقرائت شده ازروی ساعت های اندازه گیراست .


جهت روشن شدن مطلب به حل یک مثال می پردازیم:
در R و F مثال : درشکل صفحه بعد از دوساعت اندازه گیر روی سطح کوپلینگ استفاده شد ه که ساعت 1
در موقعیت F وساعت 2 R= - و 0.030 F6= - موقعیت ساعت 12 صفر و درموقعیت ساعت 6 عدد 0.030
۵٢
اینچ را نشان می دهد اگرابعادو اندازه ها به ترتیب F12= - ساعت 6 صفر و در موقعیت ساعت 12 عدد 0.040
باشد مطلوب است میزان تغییرات شمیز لازم جهت هم D.=20Cm C=20Cm , B=40Cm ,A=100Cm
محور شدن دودستگاه .
حل : برای درک بهترو کم شدن خطا درهرموقعیتی (ساعت 12 یا 6) که می خواهیم وضعیت کوپلینگ ها
را بررسی کنیم ابتدا عدد خوانده شده از ساعتی راکه درآن موقعیت قراردارد رامی نویسیم (در (Face)
موقعیت ساعت 12 )وسپس عددی که در موقعیت بعدی (موقعیت ساعت 6) خوانده شده راازآن کم می کنیم
واقعی بدست می آید که برای این حالت به ترتیب Face و بانصف کردن اختلاف اعداد بدست آمده مقدار
زیر عمل می کنیم:
واقعی در ساعت 12 برابراست با : Face
و:
پس وضعیت کوپلینگ هابصورت زیرخواهدشد:
واقعی ( 0.005 -) با اعدادی که از روی ساعت های اندا زه گیر قرائت Face همانطورکه ملاحظه می کنید
شده بود بسیار متفاوت است یعنی دراین حالت 0.030 اینچ حرکت محوری وجود داشته است و فقط به
اندازه 0.005 اینچ اختلاف فاصله بین قسمت بالای وپائین کوپلینگ وجوددارد .
کوپلینگ ها را در ساعت 6 بدست آوریم باید بنویسیم : Face همچنین اگر بخواهیم موقعیت
۵٣
+0 که این مبین بسته بودن کوپلینگ در موقعیت ساعت 6 می باشد که با نتیجه قبلی کاملا“ یکسان می باشد. .
وضعیت کوپلینگ ها مشخص طبق شکل فوق R=- با توجه به باز بودن کوپلینگ ها در بالا و 0.030
خواهدشد.
که دراین حالت روابط ریاضی بصورت زیر(قدر مطلق اعداد) به کار برده می شوند.
و نهایتا:
که برای هم محوری صفر صفر با اضافه کردن 0.030 اینچ زیر پایه های جلو و 0.055 اینچ شیمز زیر پایه
های عقب دستگاه متحرک(الکتروموتور) دو دستگاه باهم هم محور خواهندبود.
FACE- FACE DISTANCE معادلات و روابط ریاضی مربوط به روش
همانطورکه قبلا “ نیزاشاره شد این روش برای جاهایی که فاصله دو دستگاه زیاد باشد (مثل
های رابط بین الکتروموتوروگیرباکس برج های خنک کننده )مورداستفاده قرارمی گیردواساس کار آن Spool
ولی بصورت دوبله یکی بین الکتروموتور و اسپول و دیگری بین گیرباکس و Face & Round استفاده از روش
بین Round و موازی نبودن Face اسپول است که برای انجام هم محوری ابتدا باید انحرافات زاویه ای
الکتروموتور و اسپول و همچنین اسپول وگیرباکس را اندازه گیری و سپس نسبت به انجام تصحیحات لازم
جهت هم محوری اقدام کرد.
برای هم محورکردن این سیستم ها راههای متعددی وجود دارد که باید برحسب نتایج خوانده شده از
ساعت های اندازه گیر وشرایط مکانی بهترین روش را انتخاب و سپس جامه عمل به آن پوشاندکه در غیر این
صورت وضعیت خیلی بدتر از قبل خواهدشد.
که برای روشن شدن موضوع ذیلا به چند طریق آن اشاره می شود:
روش اول : در این روش محور تق ارن اسپول را به عنوان محور ثابت در نظر می گیریم و وبااندازه گیری
ازروی ساعت های اندازه گیر الکتروموتور و گیرباکس را بصورت هم زمان Offset انحرافات زاویه ای و
بااسپول هم محور می کنیم (شیمز گذاری ویا شیمز برداری هم زیر پایه های گیربکس وهم زیر پایه های
الکتروموتور) .
روش دوم : در این روش گیرباکس را ثابت در نظر می گیریم و سپس مجموعه الکتروموتورو اسپول را به
عنوان یک دستگاه (دستگاهی که پایه های آن الکتروموتوراست ومحورآن مجموعه محور الکتروموتور بعلاوه

طول اسپول) باگیرباکس هم محوری می کنیم که برای انجام این کار در یک م رحله الکتروموتور نسبت به
اسپول هم محورمی شودو در مرحله بعدمجموعه الکتروموتور و اسپول را نسبت به گیرباکس هم محوری می
شود. که در عمل ترکیبی از نتایج جبری اعداد بدست آمده در هرمرحله مورد استفاده قرار می گیرد و لی
در یک مرحله با قراردادن و یا برداشتن شمیز زیر پایه های الکتروموتور این کار انجام می شود.
روش سوم : دقیقا مثل روش قبل است با این تفاوت که همه مجموعه نسبت به الکتروموتور هم محوری
می شودوتغییرات شیمز فقط زیر پایه های گیربکس انجام می شود.
جهت تفهیم بهترموضوع به حل یک مثال می پردازیم :
مثال : درشکل زیر ساعت های اندازه گیر درموقعیت ساعت 12 صفر ودر موقعیت ساعت 6 اعداد قرائت
می شوند که نتایج آن بشرح ذیل می باشد.
همانطور که قبلا نیز اشاره گردید برای انجام هم محوری راه حل های متعددی وجود دارد که ذیلابه شرح
آن پرداخته می شود..


راه اول:
ثابت در نظر گرفتن گیرباکس وهم محور کردن الکتروموتور نسبت به اسپول وسپس هم محوری کردن
مجموعه اسپول والکتروموتور نسبت به گیرباکس که عملیات محاسباتی آن به قرار زیر است:
با ثابت فرض کردن گیرباکس مقدارشمیز موردنیاز جهت هم محوری الکتروموتور نسبت به اسپول با توجه
به وضعیت کوپلینگ ها و اعداد بدست آمده عبارتست از:
۵۵
با توجه به وضعیت کوپلینگ ها Spool مقدار شمیزموردنیاز برای هم محوری مجموعه الکتروموتور و
واعداد بدست آمده عبارتست از:
.
که با ترکیب نتایج بدست آمده مقدارشمیزموردنیاززیر پایه های الکتروموتور جهت هم محوری برابر
است با :
راه حل دوم:
دراین راه حل اسپول راثابت فرض کرده ودریک مرحله الکتروموتور را نسبت به اسپول وبار دیگر گیرباکس
را نسبت به اسپول هم محور می کنیم.
برای هم محور کردن الکتروموتور نسبت به اسپول باتوجه به وضعیت کوپلینگ ها داریم:
برای هم محور کردن گیرباکس نسبت به اسپول باتوجه به وضعیت کوپلینگ ها داریم:
نکته : با توجه به زیادبودن طول وسنگین بودن اسپول ها و باعنایت به اینکه اتصالات بین کوپلینگ های
می باشد اسپول همیشه در اثر وزن زیاد Flexible الکتروموتور و گیرباکس و طرفین اسپول از نوع اتصالات
۵۶
خود به طرف پایین کشیده می شود و به هیچ وجه نمی توان در حالت استاتیکی آن رانسبت به الکتروموتور و
عمل می کند که در حین Segment گیرباکس هم محوری نمود و مثل ساعت اندازه گیری که خیزدا شته باشد
انجام هم محوری باید خیز ساعت ووزن اسپول راتواما درمحاسبات منظور نمود.
صفر صفر Alignment لازم به توضیح است که با وج ود خیز ذکرشده دراین نوع سیستم ها هیچ وقت به
نخواهید رسید و به همین دلیل است که دقت این روش نسبت به روش های دیگر پائین است.
به روش ترسیمی کمی مشکل و وقت Face& Round باتوجه به این که حل مسائل هم محوری به روش
گیراست وکاربرد زیادی هم در صنایع نداردازتوضیح آن صرف نظر می شود.
REVERSE معادلات و روابط ریاضی هم محوری به روش
بسته می Round از دو عدد ساعت اندازه گیر که ب ه صورت زیر روی لبه کوپلینگ ها Reverse در روش
شود میزان انحراف دو نقطه از محور ماشین متحرک نسبت به محور تقارن ماشین ثابت اندازه گیری می
شود و با اتصال این دو نقطه زاویه انحراف محور مشخص می شود که با امتداد آن میزان انحراف پایه های
دستگاه و نهایتا مقدار حرکت لازم جهت هم محورشدن دستگاهها پیدا می شود.
همانطورکه قبلا نیز توضیح داده شده است وقتی ساعت های اندازه گیردریک نقطه صفر می شوند و ب ا
چرخش 180 درجه ای شافت به موقعیت جدیدمی رسند (مثلا“ از موقعیت ساعت 12 به ساعت 6 درصورتی
که دو محور باهم دریک امتداد قرارنگرفته باشند انحرافاتی روی ساعت ها ی اندازه گیربوجود می آید که به
شرح آن می پردازیم . عددی که روی محور سمت راستی قرائت می شود مبین میزان انحراف محور تقارن
و عددی که از (a/ الکتروموتور نسبت به امتداد محور تقارن پمپ درنقطه مقابل کوپلینگ الکتروموتور است( 2
روی ساعت اندازه گیرسمت چپی قرائت می شود مبین میزان انحراف امتداد محور تقارن الکتروموتور نسبت

که با اتصال این نقاط به همدیگر زاویه انحراف (b/ به محور تقارن پمپ درنقطه مقابل کوپلینگ پمپ است ( 2
که با ادامه این خط (α محورتقارن شافت الکتروموتور نسبت به محورتقارن پمپ بدست می آید (زاویه
انحراف محور در مقابل محل قرارگیری پایه ها بدست می آید و نهایتا “ میزان و جهت جابجائی حرکت پایه ها
مشخص می شود.
برابر است با : α درشکل صفحه قبل تانژانت زاویه
وازطرف دیگر :
که از مساوی قراردادن روابط فوق باهم داریم :
که یک نقطه کاملا مشخص می ) O این روابط مبین این است که اگر محورتقارن الکتروموتور حول نقطه
است ) درجهت عقربه های ساعت چرخانده شود b/ باشدو فاصله آن ازم حور تقارن شافت پمپ به اندازه 2

حذف می شود (ولی Angular Misalignment دو محور باهم موازی می شوند یعنی ناهم محوری زاویه ای
نسبت به هم فاصله پیدا می کنند با کم کردن شمیز بطورمساوی از زیر چهار پایه ماشی ن b/ محور به اندازه 2
کاملآ دو محور برهم منطبق می شوند).
عبارتند از : Reverse به عبارت دیگر معادلات کلی هم محوری به روش
b و a میزان تغییرات لازم جهت هم محور دستگاه در جهت های افق و یا قائم است(بسته به اینکه OB, IB که
دارای چهار حالت کلی است Face & Round درموقعیت ساعت 12 و 6 یا 3و 9 خوانده شده باشند) و مثل روش
که با کمی دقت در ذهن م جسم شده وتشخیص داده می شود که وضعیت واقعی چهار حالت براساس علامت
اعدادی که ازروی ساعت های اندازه گیرقرائت می شودبه شرح زیر است .
برای روشن شدن مطلب به حل چند مثال می پردازیم .
شرایط هم محوری به قرار زیر بوده است با در Reverse مثال یک : فرض کنید در هم م حوری به روش
مقدار تغییرات لازم جهت حصول به هم محوری را پیدا کنید. C=20Cm و B= 40Cm A= 80Cm نظر گرفتن

اینچ را نشان a=– وقتی ساعت سمت راستی در موقعیت ساعت 6 صفر می شود و در ساعت 12 عدد 0.040
می دهد این ب دان معناست که پلانجر ساعت از داخل ساعت بیرون آمده یا به عبارت دیگر امتداد محور
یا 0.020 اینچ پایین رفته است a/ ماشین متحرک (روی کوپلینگ ماشین ثابت) نسبت به محور مبنا به اندازه 2
و وقتی عدد قرائت شدن روی ساعتی سمت چپی منفی باشد این نیز بدان معناست که محور م اشین متحرک
یا 0.020 - ) و باعث شده که ساعت b/ در نقطه کوپلینگ از ساعت دور شده یعنی بالاتر رفته ( به اندازه 2
اندازه گیر یک عدد منفی را نشان دهد که با اتصال این نقاط وضعیت و زاویه قرارگیری دو محور مشخص می
شود.
در جهت ά برای اینکه محور شافت متحرک روی محور شافت مبنا قرار گیرد باید ابتدا به اندازۀ زاویه
عکس چرخش عقربه های ساعت دوران کند ( به عبارت دیگر پایه های عقب و جلو به سمت بالا حرکت کنند )
تا دو محور موازی شوند و بعد به اندازه 0.020 اینچ زیر تمامی پایه های ماشین متحرک (الکتروموتور )
شیمز اضافه شود تا دو محور با هم راستا شوند.
حال با توجه به اینکه وضعیت دو محور مشخص شد روابط ریاضی بصورت زیربادرنظرگرفتن قدرمطلق
اعداد استفاده می شوند.

وباعددگذاری:
بااضافه کردن چهل هزارم اینچ شیمزبه زیرپایه های جلووهشتادهزارم به پایه های عقب به موقعیت صفر -
صفرخواهیم رسید.
لازم به توضیح است برای سهولت کار وقتی وضعیت دو محور مشخص و حالت تشخیص داده شد مقادیر
مثبت یا منفی روابط دیگر مد نظر قرار نمی گیرد (از قدر مطلق آنها استفاده می شود ) و تعیین علامت های
+ یا – بر اساس زاویه محور نسبت به محور مبنااست که اگر برای این که دو محور را با هم موازی کنیم مجبور
درجهت عقربه های ساعت دوران دهیم قسمت های اول روابط O باشیم شافت ماشین متحرک را حول نقطۀ
منفی است و اگر برای موازی نمودن ، محور دستگاه متحرک باید در جهت عکس عقربه های ساعت ( حول
دوران نماید از علامت مثبت استفاده می شود و همینطور در رابطه با قسمت دوم روابط (O نقطه
اگر تشخیص داده شود امتداد محور در سمت بالاتر از محور مبنا قرار گرفته علامت آن منفی ( b/ (علامت 2
b/ می شود(یعنی باید از زیرتمامی پایه ها شیمز کم شود) و اگر در زیر محور قرار گرفته باشد علامت 2
مثبت در نظر گرفته می شود(یعنی بایدزیر تمامی پایه ها شیمز اضافه شود).


چند نکته :
نکته اول : در روابط به دست آمده علامت منفی یعنی حرکت محور تقارن دستگاه به سمت پایین (کم
IB کردن شمیز زیر پایه ها) و علامت مثبت به معنای حرکت رو به بالا (یعنی افزایش شمیز ) و نهایتاً اگر حاصل
دارای علامت مثبت باشد یعنی باید زیر پایه ها شیمزاضافه شود و اگر علامت منفی باشد باید شمیز OB و
برداشته شود .
بیشتر باشد دقت اندازه گیری Reverse در روش (C ) نکته دوم : هر چه فواصل ساعت های اندازه گیر
بالاترخواهدبود ( درصد خطا کمتر می شود ) که البته این تا جایی است که خیز ساعت تاثیر گذار نباشد.
نکته سوم : یک راه میانبر برای استفاده از روابط وجود دارد و آن این که اگر ساعتی که پلانجر آن روی
ماشین متحرک است ( پایه آن روی دستگاه ثابت بسته شده ) در ساعت 12 صفر و در ساعت 6 خوانده شود
و همچنین ساعتی که بلانجر آن روی محور ماشین ثابت است در ساعت 6 صفر و در ساعت 12 قرائت ( a6)
4) از روی ساعت های اندازه گیر ( با همان علامت هایی ) ( می توان تمامی علامت های روابط ( 3 (b شود ( 12

که خوانده شده اند ) را مستقیما ” در روابط قرار داده و هر عددی که بدست آمد (چه مثبت و چه منفی ) از
منفی شد یعنی از زیر پایه جلو شمیز برداشته شود واگرمثبت IB آن استفاده کرد یعنی اگر حاصل عبارت
شدبایدشیمزاضافه کرد .


چند توضیح
همانطور که قبلا ” نیز اشاره شده اعداد خوانده شده از روی ساعت های اندازه گیر در موقعیت بالای یک
کوپلینگ ( ساعت 12 ) با اعداد خوانده شده در قسمت پایین (ساعت 6) با هم مساوی ولی مختلف العلامه اند .
فرمول های دیگری نیز وجود دارد که ذیلاً به آنها Reverse برای هم محوری کردن دستگاهها به روش
اشاره می شود .دراین روابط برای صفرکردن زاویه آلفابجای این که محورحول نقطه تقاطع امتدادماشین
درنظرگرفته شودمحورحول نقطه ای که ازامتدادمحورتقارن دستگاه متحرک (O) متحرک وماشین ثابت
است چرخانده می شود. (P) وکوپلینگ همان دستگاه
ولذادراین صورت روابط ریاضی بصورت زیرقابل استفاده است.
که با عنایت به یکسان بودن نتیجه کار به حل یک مثال با این روش می پردازیم .
مثا ل:مثال قبلی رابا فرمول های فوق مجددا حل می کنیم
با توجه به اینکه وضعیت محور تغییری نکرده است علامت های مثبت ومنفی قسمت های اول ودوم روابط
مثل شرایط قبلی بوده و فرمول های فوق بصورت زیر مورد استفاده قرار می گیرندوازقدرمطلق آنها
استفاده می شود
که با عددگذاری به روابط زیر می رسیم:

و از آنجا:
همانگونه که ملاحظه می کنید جواب بدست آمده باجواب قبلی کاملا یکسان است.
نکته:
وقتی که موقعیت کوپلینگ ها مشخص شداگربه اندازه:
به زیرپایه های جلویا پایه های عقب اضافه یاکم شود (بسته به موقعیت محور ها )با یک مرحله شیمز گذاری
می توان دو محو ر را موازی کرد که در مرحله بعداعدادی که به دست می آیند بصورت مثبت مثبت یا منفی
منفی با مقادیر مساوی بوده که در این شرایط کار خیلی راحت شده وبا قرار دادن یا برداشتن شیمز بطور
مساوی زیر تمامی پایه ها عملیات هم محوری به سهولت انجام می شود.
مثال:
در مثال حل شده فوق اگر به اندازه:
0.040 اینچ شیمز زیر پایه های جلو اضافه شود یا از زیر پایه های عقب الکتروموتور کم شود نا هم
حذف شده ودو محورکاملا با هم موازی می شود. Angularity محوری

Reverse حل ترسیمی مسائل هم محوری به روش
جهت تسریع در انجام هم محوری برای کسا نی که کاربا معادلات ریاضی برای آنها مشکل است روش
ترسیمی روش بسیار مناسب و راحتی است ( بالاخص برای اپتیمم کردن شرایط هم محوری که بعدا به شرح
آن می پردازیم )..همانطور که قبلاً نیز اشاره شده اگر مقادیر انحراف ساعت های اندازه گیر روی کوپلینگ ها
مشخص باشد با متص ل کردن این نقاط انحراف به همدیگر و امتداد دادن آن وضعیت محور مشخص می شود
وبا گذاشتن یا برداشتن مقدار مناسب شیمز (یا حرکت افقی دستگاه در صفحه افق توسط جک بولت ها ) دو
دستگاه با هم هم محورمی شوند.
برای بدست آوردن حرکت های لازمه پایه های ماشین (در جهات افق وقائ م)بجای استفاده ازروابط ریاضی
می توان از روش های ترسیمی نیز استفاده کرد که برای انجام آن با دقت بالا از کاغذهای شطرنجی استفاده
ها ) ترسیم می شود و نقاط X می شود . و روش کار به این صورت است که یک خط ا فقی (خط مبنا یامحور
فاصله مختلف پایه ها و کوپلینگ هابا مقیاسی مناسب و یکسان روی آن مشخص می شود . و همچنین در
وضعیت عمودی در محل قرار گیری کوپلینگها میزان انحراف ساعتهای اندازه گیر را با مقیاسی مناسب ( تا
جایی که کلیه نقاط بتوانند در صفحه قرار گیرند ) پیدا می کنیم و سپس نقاط بدست آم ده را به هم متصل
نموده و امتداد می ده یم در این حالت فواصل عمودی بین محل قرارگیری پایه ها با محل تقاطع آنها با خط
رسم شده میزان تغییراتی که باید زیر پایه ها داده شود مشخص می شود که اگر این نقاط زیر خط مبنا قرار
گرفته باشند برای هم محور شدن دستگاه باید به زیر پایه ها شمیز اضافه شود و اگر این نقاط تقاطع در
بالای خط مبناء واقع شده باشند باید از زیر پایه ها شمیز کم شود.
جهت روشن شدن موضوع بعد ازذکرچند نکته اساسی به حل چند مثال می پردازیم .


چند نکته مهم:
نکته اول : جهت راحت شدن کار و اینکه در حین تجزیه و تحلیل اعداد خوانده شده و تشخیص حالت
کوپلینگ ها دچار اشتباه نشویم یک قانون عمومی برای این روش ذکر می کنیم و آن این که اگر اعداد خوانده
شده از روی ساعت اندازه گیری که پلانجر آن روی شافت متحرک (مثلا الکتروموتور ) است در موقعیت
و همچنین عدد خوانده شده ا زروی ساعت ( a ساعت 6صفر شود ودرموقعیت ساعت 12 خوانده شود ( 12
اندازه گیری که پلانجر آن روی کوپلینگ محور ثابت است درموقعیت ساعت 12 صفرودرموقعیت ساعت
شود می توان این اعداد را همراه با علامتشان مستقیماً روی محور عمودی (روی نقطه قرار ( b 6خوانده ( 6
گیری کوپلینگ ها ) برد بدین صورت که اگر علامت آنها مثبت باشد نقاط رادر بالای محو ر مبنا قرار دهیم و
اگر علامت آنها منفی باشد زیر محور قرار می دهیم و با متصل کردن این دو نقطه و امتداد دادن آن انحراف
نقاط محل قرار گیری پایه ها را از خط مبنا اندازه گیری و مقدار حرکت مورد نیاز را بدست آوریم .
نکته دوم : اگر خطی که نقاط انحرا ف رابه هم متصل می کند را در هر دو جهت امتداد دهیم (در جهت
محل قرارگیری ماشین ثابت ومتحرک ) ومیزان انحرافات نقاط مقابل پایه های دستگاه ثابت را از آن خط
اندازه گیری کنیم ب ه راحتی می توانیم ماشین ثابت را هم نسبت به ماشین متحرک هم محور نمائیم که در

بعضی از مواقع که امکان حرکت هر دو دستگاه وجود داشته باشد یا محدودیتی از لحاظ نداشتن شمیز زیر پایه
های ماشین متحرک باشد این کار می تواند کمک موثری در جهت تسریع کار باشد .
نکته سوم :دراین روش بایدنصف مقدار اعدادقرائت شده ازروی ساعت های اندازه گیر درمحاسبات
ترسیمی درنظرگرفته شود
بصورت Reverse مثال:اگرمیزان انحرافات اندازه گیری شده روی ساعت های اندازه گیری شده به روش
زیر:
a(12)=+0.020 b(6)=+0.010
وفواصل بین کوپلینگ هاوپایه هابصورت:
F=34Cm E=70Cm C=50Cm B=36Cm A=50Cm
باشدمطلوبست مقدار شیمز مورد نیاز زیر پایه های جلو وعقب دستگاه هابرای:
-1 هم محوری کردن پمپ نسبت به الکتروموتور
-2 هم محوری کردن الکتروموتور نسبت به پمپ
برای انجام کار طبق شکل صفحه بعد ابتدا یک خط افقی رسم می کنیم وبه ازا هر یک سانتیمترفاصله بین
نقاط به اندازه دو میلی متر روی آن جدا می کنیم تا نقاط معلوم مقابل پایه ها ولبه کوپلینگ ها مشخص شود
سپس با توجه به توضیحات قبلی در نقاط مقابل کوپلینگ الکتروموتور به اندازه 0.010 اینچ در جهت مثبت
نقطه مورد نظر را پیدا می کنیم (برای سهولت کار روی محور عمودی هر یک هزارم اینچ را معادل یک
میلیمتر در نظر می گیریم وهمچنین در نقطه مقابل کوپلینگ پمپ وبه اندازه 0.005 اینچ در جهت مثبت
نقطه انحراف بعدی را پیدا وبه هم وصل کرده ودر دوجهت امتداد می دهیم وسپس میزان انحراف نقاط
مقابل پایه های پمپ والکتروموتور را با مقیاس هر یک میلیمتر معادل یک هزارم اینچ محاسبه وزیر پایه ها
اعمال می کنیم
درمثال فوق انحراف پایه های جلو وعقب الکتروموتور نسبت به محور افقی مبنا به ترتیب برابربا
0.014 و 0.019 اینچ است یعنی اگر بخواهیم الکتروموتور رانسبت به پمپ هم محوری کنیم باید 0.014 اینچ از
زیر پایه های جلو و 0.019 اینچ شیمز از زیر پایه های عقب کم کنیم واگر قرار باشد که پمپ نسبت به
الکتروموتور هم محوری شود باید 0.002 اینچ شیمزاز زیر پایه های جلوی و 0.006 اینچ از زیر پایه های عقب
پمپ برداشته شود تا پمپ و الکتروموتور با هم هم محور گردند.


Alignment اپتیمم سازی شرایط
بعضی مواقع وضعیت ماشین آلات به گونه ای است که نیاز به گذاشتن یا برداشتن مقدار زیادی شمیز زیر
پایه ها یا نیاز به حرکت زیاد در صفحه افق می باشد که پیچ های پایه یاموجود نبودن شیمز زیر پایه ها باعث
محدودیت می شود (بخصوص وقتی چند دستگاه پشت سر هم نصب می شو د) که استفاده از این روش کار را
خیلی راحت می کند.
همانطور که قبلا نیز گفته شد یکی از مزایای روش ترسیمی این است که هم موقعیت قرارگیری پایه های
ماشین ثابت و هم ماشین متحرک روی محور مبناء مشخص می شود ( چهار نقطه معلوم )وهم مقادیر
انحرافات آنها نسبت به همدیگر ک ه بااستفاده از انحراف های خوانده شده از روی ساعت های اندازه گیر اگر
خطی رسم کنیم که از دو نقطه از چهار نقطه مقابل محل قرار گیری پایه ها عبور کند (یا خطی که کمترین
فاصله رابااین نقاط داشته باشد ) براحتی می توان با اعمال کمترین مقدار شمیز فقط روی دو نقطه از ما شین (
مثلاً زیر پایه های جلو پمپ و پایه های جلوی الکتروموتور )یا اعمال حداقل مقدار شیمززیرچهارپایه دو دستگاه
را نسبت به هم هم محوری نمود وبه هدف فوق رسید که مقدار شمیز لازم جهت این پایه ها نیز از طریق
اندازه گیری فاصلۀ مقابل پایه ها با محور رسم شده در جهت مناسب می باشد یعنی اگر این نقاط زیر خط
رسم شده واقع شوند باید به اندازۀ فاصلۀ نقطه تا محور رسم شده شمیز شود و بالعکس . که این روش ،
روش بسیار مناسب برای صرفه جوئی در وقت و تسریع در کار هم محور کردن دستگاهها می باشد .
برای روشن شدن موضوع به حل یک مثال می پردازیم.
در صفحه بعد بصورت زیر Reverse مثال:اگر اعداد قرائت شده از روی ساعت های اندازه گیر به روش
باشد:
a(12)=+0.030 b(6)= +0.020
وفواصل پایه هانیز بصورت زیرباشد:
A=50Cm B=36Cm C=20Cm E=64Cm E=40Cm
مطلوبست تعیین شرایط اپتیمم هم محوری.
بامقیاس های مناسبی روی A,B,C,E,F برای انجام هم محورسازی ابتدایک خط افقی رسم می شود وفواصل
ان انتخاب می شود (هر 10 سانتیمتربه اندازه یک خانه شطرنجی یک سانتیمتری )سپس درنقاط مقابل کوپلینگ
هابه اندازه نصف اعدادقرائت شده ازروی ساعت های اندازه گیردرجهت مثبت محورعمودی میزان انحرافات
مشخص می شود (پیداکردن دونقطه )وسپس توسط خط کش نقاط بدست آمده به هم متصل ودردوجهت
ادامه داده می شوند.
همانطور که ملاحظه می شودبرای تصحیح شرایط هم محوری (برای این که نقاط بدست آمده روی
محورافقی قرارگیرند باید از زیر پایه های جلوی الکتروموتوربه اندازه 23 هزارم اینچ واززیرپایه های عقب به
اندازه 35 هزارم اینچ شیمز خارج شود تا دستگاه هم محوری گردد .اگردرحین انجام کارملاحظه شودکه زیرپایه
هاشیمزی وجونداردیامقدارشیمزازمقادیرفوق کمترباشدبامشکل مواجه خواهیم شدکه دراینگونه مواق ع می
توان ازاپتیمم سازی استفاده نمود.

برای حل مثال فوق به روش ترسیمی راه حل های متعددی وجود دارد که ذیلا به شرح آن می پردازیم.
راه حل اول:با توجه به شکل صفحه قبل برای هم محوری کردن الکتروموتور نسبت به پمپ باید 0.023
اینچ شیمزاززیرپایه های جلوو 0.035 اینچ از زیر پایه های عقب الکتروموتور کم شود تا دودستگاه باهم هم
محور شوند.
راه حل دو م :با برداشتن 0.004 اینچ از زیر پایه های جلو و 0.014 اینچ شیمز از زیرپایه های عقب پمپ دو
دستگاه با هم هم محور می شوند.
راه حل سو م :برای استفاده از روش اپتیمم خطی رسم می کنیم که از نقاط انتهایی پایه های پمپ وهمچنین
الکتروموتور عبور کند (خط نقطه چین شکل صفحه قبل )ومیزان انحراف نقاط پایه های جلوی پمپ وپایه جلو
الکتروموتور رااز آن بدست می آوریم که در این مسئله اگر زیرپایه های جلوی الکتروموتوربه اندازه 0.004
اینچ و زیر پایه های جلوی پمپ 0.007 اینچ شیمز اضافه شود به وضعیت مطلوب هم محوری خواهیم رسید.
البته برای رسم خط مطلوب بخصوص وقتی جند دستگاه پشت سر هم نصب شده باشد باید طوری رسم
شود که حتی المقدور از یک یا چند نقطه معلوم (محل قرارگیری پایه ها )عبور کند وکمترین فاصله رابانقاط
۶٨
دیگر داشته باشد .پس به ر احتی می توان ادعا کرد که برای هم محور کردن دودستگاه بی نهایت راه حل وجود
دارد که باتوجه به شرایط کاری باید بهترین آن راانتخاب وعمل نمود.
دردیاگرام های صفحات بعدنیزچندمثال ازاپتیمم سازی شرایط هم محورکردن به روش ترسیمی نشان داده
شده است .همانگونه که ملاحظه می شودراه های زیادی برای انجام هم محورسازی وجودداردکه درروش
اپتیمم سازی براساس شرایط دستگاهها ومحدودیت هائی که وجودداردبایدمنطقی ترین وبهترین راه حل
انتخاب واستفاده شود.

تولرانس های هم محوری
معمولا” برای افرادی که عملیات هم محور سازی را انجام می دهند ی ا کسانی که به عنوان بازرس و
هم محوری می باشند خیلی مهم است که تولرانس ها و محدوده های آن را بدانند و طبق آن عمل checker
به پارامترهای مختلفی اعم از دور دستگاه ، نوع کوپلینگ ، نوع مکانیکال Alignment کنند. اصولاً تولرانس های
سیل ویاتاقان بکار رفته و ... بستگی دارد . بعضی از سازندگان دستگاه ها و ماشین آلات و همچنین سازندگان
مکانیکال سیل ها گراف ها و محدوده های مجازی بر حسب سرعت دستگاه و نوع کوپلینگ ، فاصلۀ کوپلینگ و
نوع مکانیکال سیل ارائه می کنند .
بعضی از کارخانجات کوپلینگ سازی نیز محدوده هایی را برای استفاد ه کوپلینگ ها ارائه می نمایند که باید
در استفاده از آنها احتیاط نمود زیرا مقادیر ارائه شده برای خود کوپلینگ ها مجاز است ولی ممکن است برای
ماشین آلا تی که این نوع کوپلینگ ها روی آن استفاده می شود این محدوده غیر مجاز باشد (بسته به نوع
مکانیکال سیل ودیگر متعلقات) .
آورده شده است و همانطور که ملاحظه Metastream در قسمت ضمائم تولرانس های مجاز کوپلینگ های
Single می شود بیشترین زاویه انحرافی که می توانند تحمل کنند یک تا حداکثر دو درجه است و اگر بصورت
که تحمل می کنند در حد صفر Parallel Misalignment مورد استفاده قرار گیرند مقدار حرکت شعاعی
آنها در ماشین آلات عمومی که بیشترین کاربرد را دارند حداکثر 0.008 اینچ می Double است و حتی نوع
باشد که البته این مقدار حد تحمل خود کوپلینگ است و در عمل مقدار آن باید به مراتب پایین تر از این حد
باشد .



می توانند Double وSingle های نوع Metastream Coupling جداول زیر حداکثر نا هم محوری که انواع
تحمل کنندداده شده است.

ها می توانند تحمل کنندبر حسب فاص لۀ کوپلینگ Gear Coupling منحنی زیر حداکثر نا هم محوری که
بالاتری دارند Flexibility ها ارائه نموده که نسبت به کوپلینگ های نوع قبلی

داده شده T در منحنی های زیر تولرانس های مجاز نا هم محوری روی کوپلینگ های متا استدیم سری
است که همانطوری که ملاحظه می شود این کوپلینگ ها حرکت های محوری زیادی را می توانن د تحمل کنند
که حرکت محوری مجاز آنها حتی به یک اینچ نیز می رسد High Tension و بیشتر در الکتروموتورهای نوع
ای که تحمل Parallel Misaligment کاربرد زیادی دارند و لی توجه داشته باشید که حداکثر نا هم محوری
می کنند بسیار پایین تر از حرکت محوری آنها است .
معمولا”حد تولرانس های مجاز برای هم محوری دستگاههای بزرگ وحساس بیشتر از چند هزارم اینچ
توصیه نشده و باید به این نکته نیز توجه داشت که دو ماشینی که با هم کوپله شده اند اگر محورها در یک
راستا نباشند مثل یک محور خمیده عمل نموده و باعث افزایش ارتعاشات روی فرکانس های یک برابر دور و
کوپلینگ نیز خیلی زیاد باشد به هیچ وجه نمی تواند Flexibility گاها دو برابر دور می شود که اگر حتی
جبران این نوع خمیدگی شافت را بنماید چون توزیع جرم حول محور دوران بصورت یکنواخت نیست
مسئله هم محور کردن برای دستگاهها و ماشین آلا تی که در درجه ح رارتهای بالا سرویس می دهند مسئله
بسیار حائز اهمیتی است چون میزان رشد حرارتی تابع پارامترهای زیادی بوده و توصیه اکثر کارخانجات بر هم
می باشد یعنی ماشین از سرویس خارج و در کمترین زمان Hot Align محوری این دستگاهها در حالت گرم
چک وطبق آن دو دستگاه با هم هم محورگردد . Alignment ممکن اندازه گیری وضعیت

هم محور کردن پمپ های عمودی
پمپ های عمودی نیز باید همانند پمپ های افقی باید هم محوری شوند و بسته به وضعیت و نوع کوپلینگ
ها از روش مناسب آن وضعیت استفاده شود در غیر اینصورت باعث ایجاد مسائل ارتعاشی متعددی روی
الکترو موتور و پمپ گردیده و باعث کاهش طول عمر دستگاه و قطعات آن خواهد شد .برای هم
محورنمودن پمپ های عمودی نیزانحرافات بایددردوصفحه عمودبرهم درهرجهت انجام شودکه محاسبات
آن نیزدقیقا مثل روش های توضیح داده شده درفصول قبلی است.
می شود Alignment مسائلی که باعث تغییرشرایط
-1 رشد حرارتی ناشی از تغییرات درجه حرارت دستگاه در حین کار.
در حین انجام کار. (Soft foot) -2 لقی پایه
-3 تنش های ناشی از سیستم های لوله کشی ورودی و خروجی یا لوله ها ورودی خروجی روغن روانکاری یا
اب خنک کننده.
وفوندانسیون(مناسب نبودن گروت یاجدا شدن آن). (Base Plate) -4 ارتباط نامناسب
-5 مناسب نبودن فوندانسیون یامناسب نبودن زیر سازی آن.
-6 خرابی بال برینگ ها یازیاد شدن کلرنس یاتاقان های نوع لغزشی.
نامناسب آن. Lubrication -7 مناسب نبودن کوپلینگ استفاده شده یا عدم کار دهی دراثر بریدن شیمزهایا
-8 نامناسب بودن محوراز لحاظ جنس یا قطر آن.
-9 نشست زمین

روش های برآورد میزان رشد حرارتی دستگاه ها
با توجه به این که اکثر دستگاه ها در حالت سرد تعمیر و هم محور می گردند داشتن میزان رشد حرارتی
آنها پارامتر بسیار مهمی می باشد که در حین انجام هم محوری باید مد نظر قرار گیرد . و ب ه اندازه ای که
دستگاه در حالت گرم رشد حرارتی پیدا می کند در حالت سرد آن را پایین تر قرار داد.
لازم به توضیح است که ماشین آلا تی که درجه حرارتی کاری آنها بیشتر از 90 درجه سانتیگراد است حتما باید
ساخته شوند یعنی محل قرار گیزی پایه های دستگاه در وسط آن قرار داشته باشد تا Center Mount بصورت
دستگاه بتواند در هر دو جهت بالاوپایین منبسط شودوموقعیت مرکز محور تقریبا ثابت بماند همچنین برای
کنترل نمودن مقدارانبساط حرارتی دراکثرمواقع پداستال های محل قرارگیری پایه های پمپ خنک می
شوند(ورودی وخروجی آب کولینگ دارند).
برای تعیین میزان رشد حرارتی از روش های زیر می توان استفاده نمود .
-1 روش سعی و خطا که از این روش معمولا” برای دستگاه های ناشناخته که اطلاعات زیادی راجع به آنها در
دسترس نباشدمورد استفاده قرار می گیرد که دقت آن بسیار پایین است .
-2 حدس زدن بر اساس تجربیات قبلی که دارای کاربرد بالاتری نسبت روش قبلی می باشد(تجربیات نشان
که مجهزبه آب خنک کننده درپایه ها هستند به ازاء هر 10 Center Mount می دهد که در اکثر پمپ های
80 درجه سانتیگراد )معمولا” به اندازه - درجه سانتی گراد گرما (برای پمپ های با درجه حرارت بیشتر از 90
یک هزارم اینچ(البته روی ساعت های اندازه گیر) پمپ پایین تر از الکترو موتور قرار می گیرد.
-3 بر اساس توصیه های کارخانه سازنده که این روش نیز بواسطۀ این که پمپ ها برای رنج تقریبا” وسیعی
از درجه حرارت طراحی شده اند کمتر می توان به آن اعتماد کردچون درجه حرارت محیط نیز در فصل های
مختلف متفاوت است.
-4 اندازه گیری رشد حرارتی هوزینگ برینگ ها در حین کار (از حالت سرد به حالت گرم ) با استفاده از
نسبت به یک نقطه ثابت. Proximity Probe پراب های ابزار دقیقی
یعنی توقف ناگهانی ماشین ، باز کردن سریع کوپلینگ و اندازه گیری وضعیت هم محوری Hot Align -5
در حالت گرم و مقایسه آن باشرایط تنظیم شده اولیه و نهایتا ” انجام محاسبات ریاضی جهت تعیین مقدار
شمیزی که باید گذاشته یا برداشته شودومحاسبه میزان رشد حرارتی دستگاه که بهترین روشی است که
تمامی مراجع آن را توصیه نموده اند .
-6 اندازه گیری رشد حرارتی از ط ریق فرمول های محاسباتی که با توجه به اینک ه جنس ، فرم و شکل
ظاهری ، و پراکندگی فلزات در بدنه دستگاه ها بصورت یکنواخت نمی باشد دقت خیلی زیادی ندارد .
که دو سیستم لیزری جداگانه در جهت های Permalign -7 اندازه گیری با استفاده از سیستم های لیزری
افقی وعمودی جهت اندازه گیری حرکت های افقی و عمودی استفاده می شود . روش کار بدین صورت است
که وقتی دستگاه در حالت سرد قرار دارد و از سرویس خارج است ابتداوضعیت هم محوری به یکی
ازمواردفوق وبادقت مطلوبی تنظیم می شودوسپس سیستم های لیزری روی دستگاه نصب و روی صفر
تنظیم می شوند که با در سرویس قرار گرفتن ماشین و گرم شدن آن میزان حرکت های افقی و عمودی یک

ماشین نسبت به ماشین دیگرتوسط دستگاه های لیزری بادقت یک هزارم میلیمتر اندازه گیری و روی صفحۀ
کامپیوتر یا مونیتور نمایش داده می شود که می توان از نتایج آن در موارد و دستگاه های مشابه دیگر نیز
استفاده کرد.
برای ماشین هایی که نسبت به ناهم محوری بسیار حساس هست ند این سیستم می تواند ب ه عنوان
مونیتورینگ دائم مورد استفاده قرار گیرد و در صورتی که میزان ناهم محوری از حدمجازی که برای دستگاه
ماشین گردد . Shut Down و یا Alarm تعیین شده افزایش پیدا کند باعث
نشان داده شده است. Permalign درشکل زیرشمائی ازاین سیستم

Optalign اصول کار سیستم های لیزری هم محور سازی
با ظهور ماشین ها ی با دورهای بالا و در پی آن لزوم تولرانس های دقیق تر در طراحی ماشین آلات در
عملیات هم محور کردن نیز احتیاج به دق ت های بالا احساس گردیده است حداکثر دقتی که با استفاده از
ساعت های اندازه گیر می توان بدان دست یافت حدود 0.01 میلی متر است . به علاوه اینکه در هنگام استفاده
در پایه های Sag از ساعت های اندازه گیر برای موقعیت هایی که فاصلۀ کوپلینگ ها زیاد باشد وجود خیز یا
ساعت غیر قابل انکار بوده و تاثیر زیادی در دقت هم محور ی و زمان انجام آن خواهد گذاشت که جهت
مرتفع نمودن مسائل فوق ودست یابی به دقت های بالاتر هم محوری تا حد یک هزارم میلیمترسیستم های
لیزری از سالها پیش ابتداواردصنایع نظامی وسپس وارد صنایع دیگر شده وجایگاه خود را پیدا نموده است .

اجزاء یک سیستم لیزری شامل:
یک منبع نور لیزر ( که از طریق یک دیود لیزری تامین می شود )
-2 یک صفحۀ آشکار ساز لیزری که به پرتوهای لیزر حساس است وموقعیت تمامی نقاط آن برای سیستم
کامپیوتر شناخته شده و کلا” در یک مجموعه توسط پایه های مخصوص روی یکی از دستگاهها نصب می شوند
-3 یک منشور انعکاس دهنده که روی دستگاه دیگر نصب می شود و اشعه لیزر تابیده شده روی سطح آن
را مجددا” روی صفحۀ آشکار ساز منعکس می کند.
-4 یک سیستم کامپیوتر که کار محاسبات و عملیات ریاضی را انجام می دهد .
-5 دوعددپایه نگهدارنده که توسط آن اجزاروی محورهایاکوپلینگ هانصب می شود.
اصول کار سیستم های هم محوری لیزری به این صورت است که ابتدا ابعادهندسی موردنیازپایه
هاوکوپلینگ هابه سیستم داده می شودوسپس دریک موقعیت مشخص (درموقعیت ساعت 12 ) پرتولیزر تولید
شده روی سطح منشور تابانیده می شود و ب از تابش آن روی سطح آشکار سازی که نقاط آن به نور لیزر
حساس است برخورد می کند وباانجام تنظیمات مربوطه لیزرومنشورنورلیزرروی مرکزآشکارسازتنظیم می

شودوسپس باچرخاندن مجموعه دومحور در موقعیت های مختلف (ساعت 3و 6و 9) میزان انحراف اشعه
برخوردنموده به صفحه آشکار ساز روی سیستم وارد می شود و مقدار آن به کامپیوتری که فرماندهی کار
سیستم را به عهده دارد گزارش و نشان داده می شود . با چرخش همزمان محور دو ماشین در صورت وجود
نا هم محوری بین دو ماشین انحرافی متناسب با میزان ناهم محوری در اشعه بوجود می آید بنابراین با
اندازه گیری ا نحراف اشعه در چهار موقعیت 12 و 3 و 6 و 9 و استفاده از محاسبات کامپیوتری با توجه به ابعاد
هندسی ماشین نتایج نهایی حرکت پایه های ماشین متحرک بر روی صفحه کامپیوتر نمایش داده می دشود که
در این روش امکان کاربرد برای فواصل زیاد ( تا 8 متر ) و با دقتی معادل 0.001 میلی متر نیز وجود دارد .
مزیت های سیستم های لیزری
-1 عدم انحراف اشعۀ لیزر
-2 اندازه گیری ناهم محوری ومیزان انحرافات و تبادل اطلاعات با کامپیوتر بطور اتوماتیک
-3 محاسبه حرکت های اصلاحی توسط کامپیوتر و نمایش آنها
-4 قابلیت استفاده برای فواصل زیاد
-5 سرعت و دقت بالا همراه با سهولت کار
-6 عدم نیاز به حدا کردن کوپلینگ ها (براحتی وضعیت هم محوری چک می شود).

مراحل کار با سیستم های لیزری :
-1 نصب پایه ها و سوار کردن سیستم های اندازه گیری روی محورهایاکوپلینگ ها
-2 اتصال سیستم اندازه گیری (سیستم لیزری)به دستگاه کامپیوتر از طریق کابل
-3 روشن کردن دستگاه و تنظیم لیزر در حالت ساعت 12 (یا هر موقعیت دیگر) با انجام حرکات لازم
-4 وارد کردن ابعاد هندسی و فواصل واندازه ها به سیستم کامپیوتر
-5 اتدازه گیری فاصلهپایه جلوتالیزربااستفاده ازلیزرکناری
-5 وارد کردن موق عیت ساعت 12 به عنوان اولین اندازه گیری در کامپیوتر (صفر کردن دستگاه ) و تکرار
اندازه گیری در موقعیت های ساعت 3 و 6 و 9
-6 اجرای برنامه و استخراج نتایج بصورت مقدار حرکت مورد نیاز پایه های ماشین درصفحات افق وقائم
-7 شمیز گذاری یا شمیز برداری بر اساس نتایج استخراج شده توسط کامپیوتر
جهت انجام جابجائی های افقی Move -8 استفاده از تابع
Pully Alignment سیستم های لیزری
باعنایت به اهمیت نقش هم محورسازی ومشکلات ناشی ازآن که روی چرخ دنده هاوچرخ تسمه
هابوجودمی آورددرطی سال های گذشته سیستم های لیزری پولی الینمنت نیزبه وفورد راغلب صنایع
مورداستفاده قرارمی گیردکه به کمک آن عملیات هم محوری دقت بالئی انجام می شودومیتواندتاثیربسزائی
درافزایش طول عمرماشین آلات داشته باشد.
درشکل زیرشمائی ازاصول کاراین سیستم هانشان داده شده است.

Misalignment ارتعاشات ناشی از ناهم محوری
این مشکل یک ی ازرایج ترین مسائل ومشکلات دستگاه ها و ماشین آلات است که متاسفانه درهنگام نصب
دستگاه ها معمولا کمتربه آن توجه می شودواکثر سعی وتلاش ها غالبادرجهت خریددستگاه ها و ماشین آلات
گران قیمت مصروف می شودوبه مسائل نصب بخصوص هم محورکردن که باهزینه بسیارناچیزی قابل ان جام
است کمترتوجه می شود .ارتعاشات یک ماشین فرسوده که شرایط هم محوری آن مناسب است به مراتب
بهتراز ماشین نوئی است که دروضع هم محوری مناسب قرارندارد .
منظورازهم محور بودن دودستگاه درامتدادقرارداشتن محورهای تقارن دودستگاهی است که با هم کوپله
می شوند.


انواع ناهم محوری شامل مواردزیر است:
که دراین حالت دومحورباهم موازی اندولی محورهای تقارن Parallel Misalignment -1 ناهم محوری
گفته می شود. Offset آنهاباهم فاصله دارند که به این فاصله
که دراین حالت محورهاباهم زاویه می سازند که به آن Angular Misalignment -2 ناهم محوری زاویه ای
گفته می شود. Angularity
-3 ناهم محوری کلی که این حالت ترکیبی ازهردو ناهم محوری است که بیشترین حالت ممکن است.
البته لازم به توضیح است که محورهای تقارن بایددرفضا باهم دریک امتدادقرارداشته باشندکه لازمه آن
این است که در دوصفحه عمودبرهم افق وقائم دریک امتدادباشند.
درشکل های زیرکلیه حالت های ناهم محوری دریک صفحه نشان داده شده است:

با هم کوپله می شوند به دلیل روبروی هم قرارنداشتن Misalignment دستگاه هایی که در حالت
مثل یک شافت خمیده (کج ) عمل می کنندکه توزیع جرم حول Angular Misalignment محورهای تقارن
آن به صورت یکنواخت نیست وباعث نابالانسی می شوندورفتارارتعاشی آنهاشبیه نابالانسی روی یک
بالا هم کاپل شوند به دلیل وحودنیروهای Flexibility برابردوراتفاق می افتد وحتی اگر باکوپلینگ های با
شعاعی و محوری باز ارتعاشات اجتناب ناپذیر است .
همچنین به دلیل ناهم محوری , کوپلینگ ها با هم زاویه می سازند و دریک موقعیت ثابت فاصله در قسمت
بالای کوپلینگ ها کم ( در صفحه افق یا قائم )و در قسمت پایین فاصله زیاد است و با نیم دورچرخش دستگاه
عکس این حالت اتفاق می افتد یعنی نقاطی که در قبل فاصله آنها از هم کم بود فاصله شان زیاد می شود و
...........که این حالت برای هر دور چرخش محور دوبار اتفاق می افتد .کم شدن فاصله بین ک وپلینگ ها باعث
نزدیک شدن محورها به هم می شود (حرکت محوری محورها به طرف همدیگر ) وزیادشدن فاصله بین
کوپلینگ ها باعث دورشدن محورهاازهم می شودکه این تغییرفاصله درهردو ر باعث دوبارحرکت کردن
محور درجهت محوری (ارتعاش) می شود که با توجه به بحث های فوق فرکانس این ارتعاشات دو برابر
Angulariy دورماشین خواهد بود (چون درهرباچرخش محوراین حرکت دوبارانجام می شود )و هرچه میزان
افزایش پید ا کند Offset بیشتر باشد میزان ارتع اشات محوری افزایش پیدا می کند و هرچ ه م یزان انحراف
ارتعاشات شعاعی افزایش پیدا می کند وبطورکلی درجهات افقی و عمودی باعث ارتعاشات زیاد می شود.
زیاداستفاده شده باشد Flexibility لازم به توضیح است که برای ش افت های سنگین که ازکوپلینگ های با
به دلیل سنگین بودن محورها , حرک ت(ارتعاشات ) محوری کم می شود و کم شدن حرکت محوری که
درهردوردوباراتفاق می افتدباعث کم شدن ارتعاشات دردوبرابردورمی شود(به بیان دیگرفرکانس
دوبرابردور ارتعاشات کمتر می شود ) ولی برای ماشین آلات ی که محورهای سبک ی دار ندوامکان حرکت
محوری آنها بیشتراست لرزش درفرکانس های یک برابر ودوبرابردوراتفاق می افتد .وبسته به نوع ناهم
محوری واین که ناهم محوری زاویه ای باشد یا موازی ودرصفحه افق باشد یادرصفحه قائم لرزش درجهات
مختلف می تواند کمتریابیشترشود .
نکته:برای دستگاه هائی که لقی های داخلی آنهاخیلی کم است هم محوری می تواندبسیارحیاتی باشد

FFT ماشین آلات روی منحنی های Misalignment رفتارارتعاشی ناشی از
1 ایجاد م ی کنند ولی درمواردی هم × R.P.M -1 ناهم محوری ها غالبا ارتعاشات با فرکانس یک برا بر دور
درفرکانس های دو و سه برابر دوروبه ندرت فرکانس های بالاتر وجود دارد.
-2 دامنه ارتعاشات متناسب بامیزان نا هم محوری است یعنی هرچه ناهم محوری بیشترباشد ارتعاشات
بیشترخواهدبود.
-3 دامنه ارتعاشات در جهات محوری و شعاعی بالا است .
-4 زاویه فاز تغییر می کند ( پایدار نیست) .
-5 ارتعاشات هردودستگاه (گردنده وگرداننده)بیشترازحدمجاز است .
و نا بالا نسی مشابه هم هستند استفاده از تکنیک ها ی دیگر Misalignment با توجه به اینکه رفتار ارتعاشی
آنالیزارتعاشات مثل آنالیز زاویه فازکمک موثری به تفکیک آنها از همدیگر می کند.
Angular Misalignment رفتارارتعاشی ناشی از ناهم محوری زاویه ای
دراین نوع ناهم محوری ارتعاشات درجهت محوری بالاست زاویه فاز دربرینگ های دوطرف
کوپلینگ(طرف داخلی الکتروموتوروطرف داخلی پمپ )باهم 180 درجه اختلاف دارندوارتعاشات آنها روی یک
ودوبرابردور وگاها روی سه برابردوراتفاق می افتد .
درشکل زیرموضوع فوق نشان داده شده است.
Parallel Misalignment رفتارارتعاشی ناشی از ناهم محوری موازی
ارتعاشات ناشی ازاین نوع ناهم محوری هم مثل ناهم محوری زاویه ای است و باعث افزایش ارتعاشات
شعاعی می شودکه زاویه فازدردوطرف کوپلینگ باهم 180 درجه اختلاف دارندوارتعاشات درفرکانس
دوبرابردورازارتعاشات یک برابردوربالاتراست وبستگی به نوع کوپلینگ وساختمان آن دارد .وقتی ناهم محوری
زاویه ای وموازی افزایش پیدا می ک نندباعث می شود ارتعاشات درفرکانس های هارمونیک بالاتر (سه برابر
چهاربرابرو..............)نیزظاهرشودکه بازهم بستگی به نوع کوپلینگ دارد.

البته دربیشتراوقات ناهم محوری ترکیبی ازد وحالت فوق داردو نکته حائزاهمیت این است که غالبادرجاهائی
بالامی رود و باعث افزایش Driven ,Driver که ناهم محوری وجوددارد میزان ارتعاشات هردو دستگاه
Discouple ) ارتعاشات هردو دستگاه می شود که معمولا دراین گونه موارد با جداکردن کوپلینگ ها
الکترو موتور یا توربین بخاری یا گازی ) بطورمجزاوبررسی )Driver کردن)وراه اندازی ولر زه نگاری سیستم
وضعیت ارتعاشی آن به تنهائی کمک موثری برای پیداکردن عیب می کند که در صورتی که نا هم محوری
وجود داشته باشد بایدلرزش نسبت به حالت قبل کاهش پیدا کرده باشد . بابررسی فرکانس های ارتعا شات
درحالت جداوکوپله خیلی راحت ترمی توان کارآنالیزراانجام داد.
Misaligned Bearing رفتارارتعاشی ناشی از ناهم محوری بال برینگ ها روی محور
قطعاتی هم که روی محور نصب می شوند م ثل بال برینگ ها کوپلینگ هاوبخصوص هوزینگ برینگ ها
و............. نیز باید با محور اصلی هم محور باشند در غیر این صورت حتی با هم محوربودن کوپلینگ ها باز هم
نشانه های ارتعاشات ناهم محوری وجودداردکه البته درچنین مواردی ارتعاشاتی که ایجاد می شود ممکن است
فقط روی یک طرف ماشین به وجود آیدو لرزش طرف دیگر ماشین کم باشد .که ازشایع ترین نوع این
نامحوری ناهم محوری بال برینگ ها روی شافت است که معمولا به دلیل رعایت نکردن تولرانس های نصب
خمیدگی محوروتراشکاری نادرست محور و سیلیو ویابیش ازاندازه سفت کردن پیچی که برای لاک کردن
برای Cup-Screw بجای L-Screw سیلیو روی محوراستفاده شده ویا استفاده کردن ازپیچ نامناسب (استفاده از
بااختلاف زاویه فاز 180 درجه ای Twisting محکم کردن سیلیوروی شافت )وجودمی آید وباعث حرکت پیچشی
دربالاوپایین یاتاقان (یا کناره ها )وهمچنین افزایش ارتعاشات درجهت محوری همان برینگ وغالبا درفرکانس
های دوبرابردور می شودکه باهم محوری کوپلینگ ها یا بالانس کر دن مشکل حل نخواهدشدوبایدیاتاقان باز
ومجددابه روش صحیح نصب گردد.

انواع کوپلینگ ها
باتوجه به بحث های صورت گرفته ودقت های بسیارزیادی که درانجام کارهم محورسازی بکارگرفته می
شودتنهاامکان هم محورسازی درحالت استاتیکی میسرمی شودولی وقتی یک دستگاه تحت شرایط دینا میکی
باسرعت بالادرحال کاراست باتوجه به لقی های داخلی بین قطعات وحرکت های دینامیکی رتوروتغییرات درجه
حرارت محیط و ....امکان رسیدن به یک هم محوری ایده ال به هیچ وجه میسرنیست ولذابرای فائق آمدن
برخسارت های ناشی ازناهم محوری وجبران آن اجبارالازم است ازکوپلینگ ه ایی استفاده شودکه دارای
خیلی خوبی باشندتاتاثیرات ناهم محوری دینامیکی رابتوانندجبران نمایند. Flexibility
انواع کوپلینگ هاشامل:
Rigid Coupling -1 کوپلینگ های یک پارچه
Flexible Coupling -2 کوپلینگ های قابل ارتجاع
کوپلینگ نوع اول برای ماشین آلات حساس بادورهای بالاکاربردی ندارندودراین گونه مواردازکوپلینگ های
که دارای خاصیت ارتجائی متعددی هستنداستفاده می شودکه انواع بسیارمتعددی ازآن Flexible نوع
ادربازاریافت می شود که برای توان هاودورهای مختلف کاربرددارند .جهت آشناشدن مهندسین وتکنسین های
تعمیراتی ذیلا به انواعی ازآن که بیشترین موردمصرف درصنایع رادارنداشاره می شود.
البته لازم به توضیح است که درطی سالهای اخیرانواع جدیدتری ازکوپلینگ هانیزواردبازارشده است که به
کوپلینگ های نوع مغناطیسی معروف هستندونیازی به روانکاری نیزندارند.

آورده شده است. TERRY درمنحنی های زیرمیزان رشدحرارتی انواع توربین های بخارشرکت
....................................................................................................

فایل:pdf

حجم:2.96 MB

برای دانلود کلیک کنید.

 



تاريخ : ۱۳٩۱/٩/۱٦ | ٩:٢٩ ‎ق.ظ | نویسنده : مهدی خادمیون | نظرات ()
> php -S localhost:8000